Ông là Hoàng Văn Lường, một trong hai chiến sĩ trong Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân (TTGPQ) hiện nay còn sống. Mặc dù đã bước sang tuổi 92, nhưng điều đó dường như không ảnh hưởng lắm tới sự mẫn tiệp và chất hào sảng trong con người ông. Ông cho biết: Nếu cái chân thấp khớp khá thêm một chút thì dịp 22-12 năm nay ông sẽ về Cao Bằng chuyến nữa…

Trong căn phòng rộng chừng hai chục mét vuông ở khu tập thể phường Vĩnh Phúc, Ba Đình (Hà Nội) của ông treo trang trọng rất nhiều huân, huy chương và các tranh ảnh lịch sử. Thấy tôi chăm chú ngắm bức ảnh khổ lớn có hình 34 chiến sĩ trong đội Việt Nam TTGPQ trong ngày ra mắt 22-12-1944, ông giới thiệu ngay: “Ông đứng cạnh người cầm cờ đấy!”. Rồi ông cười dí dỏm: “Ngày xưa trông ông cũng to cao, đẹp trai đấy chứ nhỉ?”. Lại bảo: “Cả một đời theo cách mạng, theo Bác Hồ, chuyện thì nhiều lắm, ông nhớ đâu kể đấy nhé!”…

Ông sinh ra ở Lục Nam, Bắc Giang, hoạt động cách mạng từ năm 1932. Năm 1940, ông tham gia cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn và trở thành lớp chiến sĩ đầu tiên của Cứu quốc quân. Đầu năm 1941, ông được tham gia bảo vệ Bác Hồ khi Người từ nước ngoài về Pác Bó, Cao Bằng chỉ đạo phong trào cách mạng. Sau năm 1945, ông được cử vào Ban quân sự Bắc kỳ, phụ trách vũ trang một số tỉnh ở Tây Bắc và Đông Bắc. Lúc này, thời cơ tổng khởi nghĩa đang đến gần, nhu cầu vũ khí trở nên cấp bách. Ông được Đảng giao nhiệm vụ nắm tình hình các kho vũ khí của địch và tổ chức quần chúng cách mạng để lấy súng. Để hoàn thành nhiệm vụ quan trọng này, ông đã vào làm phu trong quân đội Nhật ở huyện Lạng Giang, Bắc Giang và lợi dụng sơ hở của địch để vẽ sơ đồ các kho vũ khí của chúng. Trong vòng nửa năm ông đã tổ chức quần chúng 5 lần lấy vũ khí về giao cho xứ ủy. Trước ngày giành chính quyền ở Hà Nội, ông chỉ huy một đơn vị từ Bắc Giang về Hà Nội cung cấp vũ khí cho các ông Nguyễn Quyết và Trần Duy Hưng...

Hơn 50 năm tham gia hoạt động cách mạng, trong đó phần lớn thời gian trong quân ngũ, ông Hoàng Văn Lường đã được Đảng, Nhà nước phong quân hàm Trung tướng và trao tặng nhiều phần thưởng cao quý. Ông ân cần dặn dò tôi: “Thế hệ các cháu bây giờ được sống trong hòa bình, đất nước ngày càng phát triển, cơ hội thì nhiều nhưng khó khăn, thách thức cũng không ít. Phải biết tranh thủ cơ hội để học tập, vươn lên, phát huy truyền thống ông cha, giữ vững khí tiết người Việt Nam, dũng cảm và vững vàng trước mọi tình thế…”.