Câu đối tếtđược rất nhiều người yêu thích. Ảnh H.Anh

Viết câu đối, chơi câu đối và bình luận về lời hay, ý đẹp của câu đối đỏ (còn gọi là liễn đỏ) báo hiệu năm mới đồng thời biểu hiện niềm vui mừng, gửi những lời cầu chúc tốt lành, hạnh phúc đối với mỗi gia đình. Đây vốn là phong tục đầy bản sắc văn hóa của ông cha ta ngày xưa trong mỗi dịp Tết đến, xuân về. Ngày xưa, những bậc danh nho nổi tiếng của nước ta đều tự tay viết câu đối trên nền giấy đỏ dán tại nhà để cùng khoe với bạn bè trong dịp Tết đến thăm nhau, nhiều câu đối trải qua hàng trăm năm vẫn được lưu truyền, tán thưởng trong dân gian:

Thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ

Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh

Nhà thơ Nguyễn Công Trứ có câu đối bằng chữ Nôm:

Chiều ba mươi, nợ réo tít mù, co cẳng đạp thằng Bần ra cửa

Sáng mồng một, rượu say túy lúy, giơ tay bồng ông Phúc vào nhà.

Bà huyện Thanh Quan:

Duyên với văn chương nên dán chữ

Sợ gì trời đất phải trồng nêu

Thi sĩ Bà chúa thơ Nôm Hồ Xuân Hương:

Tối ba mươi khép cánh càn khôn, ních chặt lại kẻo ma vương đưa quỷ tới

Sáng mồng một lỏng then tạo hóa, mở toang ra cho thiếu nữ rước xuân vào.

Nhà thơ Tú Xương có những câu đối trào lộng, châm biếm:

Đào tiên đã chín hay chưa, bác mẹ em già, chắp cánh bay lên xin một quả

Đối Tết không hay cũng dán, bà con ai biết, dừng chân đứng lại ngắm vài câu

Nhà thơ Cao Bá Quát có câu đối bằng chữ Hán:

Thập tải luân giao cầu kiếm cổ

Nhất sinh đề thủ bái hoa mai

(Mười năm đàm đạo giao du, khó như tìm gươm cổ

Một đời chỉ biết cúi đầu trước hoa mai)

Ngày xưa khoảng giữa thế kỷ XX, làng quê Việt nếu không có câu đối đỏ là vẫn chưa đủ Tết. Người ta dán câu đối ở trong nhà và xung quanh nhà, nhất là ở gian thờ cúng tổ tiên phải có câu đối thật trịnh trọng.

Ở hai bên trụ cổng ra vào thường có câu:

Môn đa khách đáo thiên tài đáo

Gia hữu nhân lai vạn vật lai

(Cửa nhiều, người đến nhiều tiền đến

Nhà có nhiều người vào, lắm vật vào)

Ở trước hiên nhà:

Yến báo trùng môn hỷ

Oanh ca đại địa xuân

(Chim én báo tin mừng ở ngoài cửa

Chim oanh hót vang mùa xuân đến khắp nơi trên Trái đất)

Trên bàn thờ tổ tiên:

Tổ tông, công đức, thiên niên thịnh

Tử hiến, tôn hiền, vạn đại xương

(Công đức tổ tiên ngàn năm thịnh vượng

Con hiếu cháu hiền vạn đời tốt đẹp)

Hiện nay, ở Nhà Lớn (Đền thờ ông Trần) xã Long Sơn, thành phố Vũng Tàu, theo phong tục truyền lại, cứ mỗi dịp Tết Nguyên đán về là các cụ viết câu đối đỏ, sau đó dán trên khắp các cột trong nhà. Những cụ già biết chữ Hán lần lượt qua đời, để duy trì phong tục này, Nhà Lớn đã tổ chức cho các em học chữ Hán, khi vào dịp Tết, các em chép các câu hoành phi, câu đối để cho các vị khách biết chữ Hán thưởng thức. Có câu ca ngợi cảnh đẹp mùa xuân:

Hoa mãn đình giai phương phức phức

Xuân lâm thiên địa sắc tân xuân

(Bông nở đầy sân nhà thơm phức

Xuân tới đất trời tươi sắc mới)

Có câu phản ánh ước mong một mùa xuân:

Tân niên hạnh phúc bình an tiến

Xuân nhật vinh hoa phú quý lai

(Năm mới hạnh phúc bình an tới

Ngày xuân vinh hoa phú quý về)

Viết câu đối vào dịp Tết là phong tục yêu chuộng văn chương của ông cha ta ngày xưa, thể hiện nét đẹp ngàn năm văn hiến của dân tộc. Ngày xuân cùng thưởng thức chén trà, ly rượu vừa ngâm nga, phân tích các ý hay lời đẹp câu đối Tết cũng là cách gạn đục khơi trong thời @…
Cử Đúp