Từ phản ảnh của người dân, ngày 26-11-2006, báo Quân đội nhân dân đã có bài viết về những sai phạm trong việc thực hiện Dự án Nhà máy sản xuất giày xuất khẩu của Công ty TNHH Nhị Hiệp (Cty Nhị Hiệp), ở phường Trường Thạnh, quận 9, TP Hồ Chí Minh. Trong quá trình thực hiện Dự án, Cty Nhị Hiệp do ông Huỳnh Văn Mạnh làm giám đốc chưa thực hiện đúng việc đền bù cho các hộ dân trong khu vực giải tỏa và có biểu hiện biến tướng: Không thực hiện đúng nội dung mục tiêu của dự án; cho nhiều doanh nghiệp khác thuê lại đất của dự án; hình thành một “khu công nghiệp” tự phát...

Ngày 23-01-2007, Văn phòng Chính phủ đã có công văn số 21/VPCP-V-IV gửi Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh yêu cầu giải quyết, làm rõ vụ việc sai phạm trong thực hiện dự án sản xuất giày xuất khẩu của Công ty TNHH Nhị Hiệp. Trước đó, trong buổi làm việc với lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường (TN&MT)Thành phố, chúng tôi được bà Nguyễn Thị Dụ (Chánh Thanh tra) và ông Nguyễn Hoàng Danh (Chánh Văn phòng) cho biết rõ thêm một số sai phạm của Cty Nhị Hiệp.

Theo Kết luận thanh tra số 12.249/KL.TNMT-TTS (do Phó Giám đốc Sở TN&MT TP Hồ Chí Minh, Nguyễn Thanh Nhàn ký) ngày 20-12-2006, ngoài việc đền bù cho người dân sai đối tượng, mức đền bù chưa thỏa đáng (không thông qua Hội đồng đền bù của quận), Cty Nhị Hiệp còn cho 4 doanh nghiệp khác thuê lại 10.439 m2 đất (trong tổng số 74.678 m2 đất) của Dự án. Cụ thể: Cty TNHH Hoàng Hiệp (hợp tác với Cty Nhị Hiệp) sử dụng 1.000 m2 nhà xưởng, để gia công các mặt hàng thuộc da xuất khẩu; Cty TNHH Công nghiệp EVER FORCE thuê lại 2.280 m2, với giá 3.420 USD/tháng, trong thời gian 5 năm (từ 15-6-2004 đến 15-6-2009) để sản xuất bao bì ny lon, áo jacket lông cừu; Cty TNHH GEOSUNG Việt Nam thuê 1.559,8m2, với giá 2.249 USD/tháng; Cty TNHH may Hưng Thịnh VINA thuê 6.000 m2, với giá 11.000 USD/tháng, trong thời gian 5 năm (2006 - 2010), để sản xuất các sản phẩm về may mặc.

Bản kết luận còn nêu: “Trong đầu tư xây dựng, một số nhà xưởng của Cty Nhị Hiệp đã được xây dựng sai phép, không phép, mặc dù Cty Nhị Hiệp đã được Sở Xây dựng thành phố, cấp phép” và cho rằng, “Sở Xây dựng cấp phép chưa chặt chẽ”.

Đối với việc đền bù cho người dân, Sở TN&MT Thành phố đề nghị Hội đồng đền bù của Quận 9 điều chỉnh về hoạt động theo quy định của pháp luật; Cty Nhị Hiệp phải phối hợp với UBND Quận 9 để giải quyết dứt điểm việc bồi thường cho các hộ dân, yêu cầu trong 6 tháng phải thực hiện xong.

Về các sai phạm của Cty Nhị Hiệp trong việc cho thuê lại diện tích đất của dự án, kết luận ghi: Cty Nhị Hiệp được UBND Thành phố cấp giấy chứng nhận ưu đãi số 4753/UB-TNN ngày 31-12-2002, miễn tiền thuê đất sáu năm kể từ 21-8-1999 đến 21-8-2005 cùng các ưu đãi khác để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà máy sản xuất giày da xuất khẩu. Kết luận nhấn mạnh: Được nhận ưu đãi về thuê đất, nhưng Cty lại xây dựng các nhà xưởng cho 4 đơn vị khác thuê lại trên phần diện tích 10.439 m2 để sử dụng vào mục đích sản xuất bao bì nylon, áo jacket lông cừu, các sản phẩm may mặc, thu về hàng tháng khoảng 16.669 USD là không hợp lý so với kế hoạch sử dụng đất ban đầu, đề nghị Cty có biện pháp khắc phục.

Bà Dụ thông tin thêm, ngày 20-11-2006, Văn phòng HĐND-UBND Thành phố có công văn số 6475/VP, ghi ý kiến của Phó Chủ tịch UBND TP, Nguyễn Hữu Tín, chỉ đạo giám đốc Sở Xây dựng thanh tra việc thực hiện dự án Nhà máy sản xuất giày da xuất khẩu của Cty Nhị Hiệp, làm rõ tính pháp lý đất đai của dự án, quy hoạch, bồi thường, xây dựng…

Theo chúng tôi, ngoài việc phải thực hiện lẽ công bằng cho người dân trong khu vực thực hiện dự án, trong việc bồi thường, đền bù, thì các sai phạm của Cty Nhị Hiệp cần phải được làm rõ hơn, nhất là việc Cty đã cố tình làm sai lệch chủ trương của Đảng, Nhà nước trong việc hỗ trợ thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tạo cơ sở vật chất cho địa phương, giải quyết việc làm cho người lao động…

Điều khiến dư luận băn khoăn là sau khi thanh tra, các biện pháp kiến nghị mà cơ quan chức năng (Sở TN&MT Thành phố) đưa ra là quá nhẹ; giống như kiểu “giơ cao đánh khẽ”, hay “phạt để cho tồn tại”…

Thông tin về những vụ xây dựng nhà cao tầng sai phép, không phép ở Hà Nội mới đây, mà hàng loạt quan chức, cán bộ của địa phương và ngành xây dựng phải chịu kỷ luật, càng làm cho người dân trong khu vực của dự án và của thành phố lo ngại về sự an toàn trong an sinh đời sống cộng đồng. Vì lý do gì mà những công trình xây dựng nhà xưởng sai phép, không phép của Cty Nhị Hiệp lại được thực hiện và tồn tại trong nhiều năm? Phải chăng, lãnh đạo chính quyền địa phưong, cơ quan chức năng (thanh tra quản lý đô thị, thanh tra xây dựng…) không biết, hay biết mà làm ngơ? Và, phải chăng, những “biến tướng” trong thực hiện Dự án của Cty Nhị Hiệp đã, đang được “hợp thức” để được tồn tại?…

Bảo Châu - Bảo Trung