* Chỉ mới đáp ứng được 2% nhu cầu

2006, là năm đất nước đạt được nhiều thành tựu kinh tế-xã hội nổi bật…Sự lớn mạnh của đất nước có đóng góp to lớn của giai cấp công nhân. Tuy nhiên, ở nhiều nơi, đời sống của họ chưa thực sự được quan tâm, cải thiện đúng mức, đặc biệt là vấn đề nhà ở. Đầu năm nay, làm việc với một số tỉnh, thành phố phía Nam, đồng chí Trương Tấn Sang, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư TƯ Đảng yêu cầu: "Cần tập trung giải quyết ngay vấn đề nhà ở cho công nhân tại các khu công nghiệp-khu chế xuất”.

Thực trạng: chật chội, nóng bức, dột...

Hiện nay, toàn Thành phố Hồ Chí Minh có khoảng 220.000 công nhân đang làm việc tại 14 khu công nghiệp-khu chế xuất (KCN-KCX), trong đó có tới 70% công nhân từ các nơi khác đến làm việc, khoảng 140.000 người có nhu cầu về nhà ở. Con số này sẽ tăng lên 210.000 người vào năm 2010.

Theo Chủ tịch HĐND Thành phố Hồ Chí Minh Phạm Phương Thảo thì: Hiện mới có 4 trên 14 KCX-KCN tại thành phố có khu nhà lưu trú cho công nhân. Ví dụ: KCX Tân Thuận xây 7 block nhà cho khoảng 6.000 công nhân nhưng vẫn chưa bố trí vào ở được; KCX Linh Trung có 2 block nhà của Công ty Nissei Electric cho 1.500 công nhân, Tổng Công ty Xây dựng Sài Gòn, Công ty Địa ốc Thành phố cũng có xây nhà cho khoảng 700 công nhân, nhưng chưa bố trí vào ở; KCN Vĩnh Lộc có 2 block nhà 500 công nhân, do Công ty Kinh doanh nhà quận 5 xây dựng... Như vậy, nếu xét lượng nhà thật sự đến được tay công nhân ( khoảng 3.000) thì con số này mới đáp ứng chưa đến 2% nhu cầu về nhà ở của công nhân toàn thành phố.

Hầu hết các chủ doanh nghiệp phó mặc cho công nhân đi thuê mướn nhà ở, chỉ lo tính công trả tiền. Phần lớn công nhân tìm thuê mướn phòng ở gần nơi làm của mình. Dịch vụ xây nhà cho thuê xung quanh các KCN nở rộ. Để tiết kiệm chi phí xây dựng, người ta làm nhà vừa thấp, vừa hẹp, có nhà còn không trát tường xung quanh. Với mức lương khoảng 1.000.000 đồng/ 1 tháng, 4-5 công nhân thường thuê chung một phòng với giá khoảng 200.000 -300.000 đồng/ 1 tháng. Nhà ở chật chội, thiếu ánh sáng, không khí, nước sạch, công trình phụ không bảo đảm vệ sinh. Sau giờ làm việc, công nhân không thể tham gia các hoạt động giải trí tại sân bóng, thư viện hay trong các rạp chiếu bóng; kiến thức không được bổ sung, nhận thức ngày càng tụt hậu. Trong các khu căn nhà ổ chuột công nhân thuê, nảy sinh nhiều tệ nạn xã hội như cờ, bạc, trộm cắp, trấn lột, thậm chí cả ma tuý…

Anh Đặng Văn Hoá, quê ở Hải Dương, làm công nhân tại KCN Tân Bình. Tết vừa rồi, dành dụm được ít tiền, tính về quê ăn thăm nhà, khi anh đi làm vắng đã bị kẻ gian cậy hòm lấy hết tiền. Chị Nguyễn Thị Hồng, quê ở Đồng Tháp, làm công nhân xí nghiệp may (KCN Linh Trung) chỉ cho chúng tôi căn nhà trọ mà 5 chị em thuê chung nhau với giá 300.000 đồng/tháng, chật chội, nóng bức về mùa khô, mùa mưa thì bị dột. Chị than phiền: "Điều kiện của chúng em cực thế, nhưng vẫn phải ráng ở, chứ thuê đâu cũng vậy. Muốn ở rộng thì tiền thuê lại nhiều…”. Vợ chồng công nhân trẻ Lê Văn An và Đồng Thị Hạnh, quê ở Thanh Hoá, tâm sự với chúng tôi: "Nếu như nhà nước mà xây nhà cho chúng em được ở trả góp thì hạnh phúc biết bao…”

Cần nhiều giải pháp

Chúng tôi đã đến khảo sát khu lưu trú của công nhân công ty Niessei. Công ty đầu tư 2,6 triệu USD để xây 2 nhà tầng cho 1500 công nhân nữ ở. Tại đây, phòng ốc rộng rãi, tiện nghi khá đầy đủ, có máy giặt, máy sấy, máy nước nóng; có căng tin, sân chơi cầu lông và phòng karaoke. Mỗi công nhân chỉ phải đóng 20.000 đồng/ tháng. Chị Nguyễn Thị Cẩm Tú, quê ở Bến Tre vui vẻ nói với chúng tôi: "Điều kiện sống ở đây rất tốt, nhà ở lại có người quét dọn, nên lúc nào cũng sạch sẽ. Lương của em 935.000 đồng/1 tháng; trừ các chi phí cũng còn dư được 500.000 gửi về gia đình". Mô hình nhà lưu trú công nhân của công ty Nissei cần được nhân rộng. Tuy nhiên, công ty lại không được sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng. Bà Nguyễn Thị Thu Thảo (Phòng hành chính – nhân sự công ty Nissei) cho biết: "Sau khi xây dựng xong và đưa vào hoạt động, dù đã liên tục gửi đơn đến các cơ quan chức năng nhưng đến nay chúng tôi vẫn chưa được hỗ trợ tiền thuê đất, tiền thuế. Đó cũng là lý do vì sao chúng tôi không thể triển khai dự án khu lưu trú cho nam công nhân”.

Mới đây, Thành phố Hồ Chí Minh đã có những cuộc hội thảo chuyên đề về các giải pháp để đẩy mạnh việc xây nhà ở cho công nhân. Vấn đề đầu tiên là muốn xây các khu nhà ở cho công nhân, thì các KCN-KCX phải có quỹ đất.

Về việc này, ông Vũ Văn Hoà, Trưởng ban quản lý KCN-KCX Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết, dự kiến đến năm 2010, toàn thành phố phải xây dựng cho được 120.000 chỗ ở cho công nhân. Quỹ đất dành cho dự án này khoảng 100 ha, trong đó dành cho các KCN khoảng 30ha, còn các đô thị xung quanh KCX-KCN là 70 ha. Ông Đào Anh Kiệt, Phó giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: Hiện nay, Trung tâm Khai thác phát triển quỹ đất thuộc Sở Tài nguyên – Môi trường đang có khoảng 500 ha đất thu hồi do sử dụng không đúng mục đích, cộng với quỹ đất hiện có là 1.000 ha quy hoạch chưa đền bù. Sở sẽ kiến nghị thành phố cấp tiền đền bù, dành đất cho các dự án xây nhà ở cho công nhân.

Một vấn đề nữa là cần giải quyết thủ tục nhanh chóng cho việc xây dựng nhà ở cho công nhân. Theo ông Thái Văn Mến, Phó tổng giám đốc KCN Tân Tạo thì, từ năm 2002, Tân Tạo đã có chủ trương xây nhà cho công nhân và dành đất xây dựng nhà ở cho công nhân, nhưng đến nay vẫn còn vướng mắc thủ tục nên chưa thể tiến hành được. Năm 2007, nếu được các cơ quan chức năng hỗ trợ về thủ tục, có những chính sách khuyến khích phù hợp cho các đơn vị đầu tư xây nhà ở cho công nhân, thì KCN Tân Tạo có thể bảo đảm hơn 2000 chỗ ở cho công nhân và đến năm 2010 có thể giải quyết hơn 7000 chỗ ở.

Xây dựng nhà ở cho công nhân là một trong 5 chương trình trọng điểm của Thành phố Hồ Chí Minh từ nay đến năm 2010. Theo chúng tôi, thành phố cần ban hành nhiều chính sách khác như: sử dụng quỹ phát triển nhà ở của thành phố cho vay kích cầu đối với các dự án đầu tư xây dựng nhà lưu trú cho công nhân và được bù 100% lãi suất trong thời gian vay; cho vay ưu đãi đối với các hộ dân có đất cạnh KCN-KCX để họ tự đầu tư xây dựng hoặc sửa chữa nâng cấp nhà cho công nhân thuê... Mặt khác, Nhà nước nên cho phép doanh nghiệp được hạch toán chi phí đầu tư xây dựng nhà ở cho công nhân vào chi phí sản xuất và miễn giảm thuế giá trị gia tăng khi xây dựng. Các sở, ban, ngành tạo sự liên thông để giải quyết thủ tục nhanh gọn cho việc xây dựng nhà ở công nhân. Sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh có sự đóng góp rất lớn của đội ngũ công nhân, vì thế phải tạo mọi điều kiện cho công nhân có chỗ ở tốt nhất, bảo đảm cho công nhân yên tâm làm việc, sinh sống./.

Đoàn Hoài Trung