Thời gian gần đây, tại một số địa phương ở Gia Lai như Chư Prông, Ayun Pa, Chư Sê... lan truyền chuyện có người đào được đá quý, trúng cả trăm triệu đồng, khiến nhiều người dân đổ xô đi tìm vận may. Đã có người bị bệnh thương hàn, sốt rét và bị thiệt mạng. Chính quyền địa phương đã nhiều lần cảnh báo, nhưng ảo tưởng "đổi đời sau những nhát cuốc" khiến dòng người ngày đêm vẫn đổ về các núi đá phía nam của tỉnh Gia Lai.

Bảy giờ sáng một ngày cuối tuần, từ thành phố Plei-cu, rong ruổi trên những con đường đất bụi đỏ hơn 14 tiếng đồng hồ chúng tôi mới tìm đến được địa phận xã Ia Lâu (Chư Prông), xã H'bông (Chư Sê) và vùng dưới chân đèo Chư Sê thuộc địa bàn xã Ia Ke (Ayun Pa)... nơi mà nhiều người dân địa phương cho là có đá quý với hy vọng tìm được manh mối nào về loại đá này. Đa số người dân nơi này thuộc đồng bào thiểu số Giơ-rai khiến ba anh em chúng tôi cùng đi không ai biết “mô tê” một chút gì về tiếng dân tộc Giơ-rai. Cứ đi, cứ hỏi và chỉ nhận được những cái lắc đầu; có người đưa mắt nhìn chúng tôi với vẻ nghi ngờ. Ngày đầu tiên trong chuyến “công tác” không thu được thông tin gì về đá quý như tin đồn. Tối, mệt, lạnh, cộng một chút thất vọng, cả ba đành nghỉ tạm trong căn nhà rông lâu ngày không được tu sửa. Đến trưa ngày hôm sau, chúng tôi gặp anh Rơ Châm Uyên, một thanh niên ở xã Ia Lâu. Qua câu chuyện, chúng tôi được biết Uyên cũng là một trong số những người đã từng vào rừng tìm đá thạch anh nhiều lần. Và cũng theo anh Uyên thì ở đây một số người đào được đá thạch anh màu tím. Nhiều người dân trong xã kháo nhau chuyện có ông K, một người dân di cư tới đây chưa lâu đã vớ bẫm... một cục thạch anh màu tím loại tốt, bán được cả trăm triệu đồng. Một đồn mười, mười đồn trăm khiến nhiều người bỏ mặc ruộng vườn cho vợ con, vào sâu trong rừng đào bới với khát vọng đổi đời như ông K.

Chuyện người dân đi tìm và trúng đá quý ở đây là có thật, nhưng con số cũng rất ít, chỉ đếm được trên đầu ngón tay chứ không phải như người dân bàn tán. Một số núi đá của xã Ia Lâu, cuối nguồn các con suối, cách trung tâm xã hơn 10km được hàng trăm lượt người dân “khai thác” đá quý săm soi. Đói khát, bệnh tật và cả những cái chết oan nghiệt vẫn không ngăn nổi bước chân của họ. Cứ từng tốp, mỗi tốp vài ba người ba lô lộn ngược, tay xách, nách mang rất nhiều thứ, trong đó những thứ không thể thiếu được là cuốc chim, dao, rựa và rượu... lặng lẽ tiến vào rừng. Một số người ở các huyện Đức Cơ, Kon Chro, Đăc Đoa và cả ở thành phố Plei-cu khi nghe tin “đá quý đổi đời” ở đây cũng rủ nhau đến tìm. Tuy nhiên, chỉ ít người được "lộc rừng". Họ bán được từ chục triệu đến vài chục triệu đồng, mua được xe máy, có thêm tiền xây nhà... Một số người khác ít may mắn hơn thì trúng được đá thạch anh nhưng thuộc hàng xô, giá bán mỗi ki-lô-gam chừng 50.000 đồng, chỉ đủ kiếm cơm. Còn phần nhiều, sau một thời gian cơm đùm gạo bới đã thất thểu... "lui quân" trong đói khát, bệnh tật.