Tháng 4-1954, để phối hợp chiến trường chính Điện Biên Phủ, Trung đoàn bộ binh 42 được Bộ Tư lệnh Liên khu 3 giao nhiệm vụ tiến hành một số trận đánh trên đường số 5 và đường sắt, trong đó có trận vận động phục kích Bần Yên Nhân-Như Quỳnh vào ngày 21-4-1954.

Do chưa đầy một tháng, tại khu vực Bần Yên Nhân-Như Quỳnh các tiểu đoàn tuần tiễu thuộc Binh đoàn 3 (GMC3) của địch đã bị ta tiến hành 3 trận phục kích, nên trước khi hành quân chúng thường cho pháo bắn vào các làng ở ven đường và sử dụng máy bay trinh sát. Khi địch hành quân thường chia làm ba mũi, mũi chính có xe cơ giới đi trên đường, hai mũi phụ đi hai bên cách đường 500 đến 700m sục sạo nhằm phát hiện ta. Khi bị ta tiến công, địch triển khai ra hai bên đường để đối phó, đồng thời gọi pháo bắn và máy bay oanh tạc vào các vị trí của quân ta. Địch sử dụng vô tuyến điện BC-100 và BC11 để chỉ huy hành quân và gây nhiễu vô tuyến điện của ta. Để đối phó với thủ đoạn của địch, ta xác định lấy hữu tuyến điện là phương tiện thông tin chủ yếu, kết hợp chặt chẽ với các phương tiện thông tin khác để bảo đảm thông tin liên lạc cho chỉ huy trận đánh.

Được sự giúp đỡ của dân quân, du kích, đại đội thông tin đã tận dụng các lũy tre, mương rạch dọc theo rìa làng chôn giấu, ngụy trang kín đáo, vững chắc đường dây điện thoại từ Sở chỉ huy trung đoàn đến các bộ phận trong đội hình tác chiến, đặc biệt là bộ phận chặn đầu và khóa đuôi. Nhờ đó, cùng với các phương tiện thông tin khác, thông tin hữu tuyến điện đã bảo đảm liên lạc thông suốt cho Trung đoàn chỉ huy, hiệp đồng các bộ phận vận động phục kích trên một đoạn khoảng 3km. 7 giờ 35 phút ngày 21-4 ta nổ súng. Sau 25 phút tiến công, truy kích Trung đoàn tiêu diệt hoàn toàn tiểu đoàn lính Âu tinh nhuệ của địch. 8 giờ, chỉ huy Trung đoàn có lệnh, trong vòng 10 phút hữu tuyến điện phải thu hồi xong. Phân đội hữu tuyến điện đã cơ bản thu hồi dây, máy và đưa qua sông nhanh chóng. Tuy nhiên, riêng tổ kéo đường dây của bộ phận khóa đuôi, không bảo đảm thời gian, nên một đồng chí hy sinh do bị pháo bắn, đường dây phải bỏ lại, đến tối mới tổ chức lực lượng ra thu tiếp (nhưng cũng không được đầy đủ do bị pháo địch bắn nát).

Nguyên nhân là do người chỉ huy chưa nắm chắc được một nguyên tắc trong chiến đấu “thông tin bao giờ cũng đi trước, về sau bộ binh”, đặc biệt là chiến đấu phục kích. Để giữ bí mật, đường dây hữu tuyến điện khi triển khai thường phải chôn giấu kỹ, lúc thu hồi không thể cùng một lúc vừa đào dây lên, vừa cuộn dây vào guồng với thời gian ngắn như khi rải dây được. Ở trận đánh này, khi đã nổ súng tiến công, yêu cầu giữ bí mật của các đường dây không cần nữa, nếu người chỉ huy linh hoạt, có thể sớm ra lệnh cho từng bộ phận dỡ dần các đường dây chôn, ghim, ngụy trang đưa cao lên, để khi thu hồi được nhanh chóng, đồng thời tăng lực lượng thu hồi với các đường dây có cự ly xa, thì sẽ hạn chế tổn thất về người và khí tài trong quá trình lui quân.

PHẠM THÀNH CÔNG