Có thể so sánh một cách hình ảnh rằng, Nhà máy Z157 (Cục Xe - Máy, Tổng cục Kỹ thuật) giống như một “bệnh viện đa khoa”, đáp ứng được nhu cầu sửa chữa của nhiều loại xe ô tô cho các đơn vị trong và ngoài quân đội.

Từ “đèn rùa” đến “công nghệ khép kín”

Vừa dẫn chúng tôi đi thăm quan dây chuyền công nghệ, Đại tá Vũ Xuân Lộc - Giám đốc Nhà máy Z157 vừa kể tóm tắt quá trình đơn vị chế tạo những trang thiết bị đầu tiên trong mưa bom bão đạn. Hiện tại, một số hiện vật đó đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt .

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Nhà máy vừa thực hiện nhiệm vụ sửa chữa thường xuyên, vừa tổ chức sửa chữa cơ động, chi viện cho chiến trường. Năm 1966, nhiều chuyến vận tải quân sự của quân ta bị Mỹ phát hiện, đánh phá gây thiệt hại lớn cho bộ đội tại tuyến đường Trường Sơn. Trong bối cảnh đó, dưới sự chỉ đạo của Tổng cục Kỹ thuật, Nhà máy đã chế tạo thành công 3 công trình: “đèn rùa”, lắp giàn chắn bom bi, nồi nấu cơm dùng nhiệt dư khí xả xe ô tô phục vụ bộ đội lái xe Trường Sơn.

Sửa chữa ô tô ở Nhà máy Z157 (Cục Xe-Máy, Tổng cục Kỹ thuật).

Bước vào thời kỳ đổi mới, Nhà máy Z157 được giao nhiệm vụ chính là sửa chữa nhỏ, vừa các loại xe ô tô, cải tiến xe chỉ huy, xe du lịch và làm công tác kiểm định xe quân sự. Hằng năm, Nhà máy bảo dưỡng, sửa chữa được hàng trăm lượt xe ô tô với nhiều chủng loại khác nhau cho các đơn vị quân đội. Nhà máy còn được cấp trên tin tưởng giao thực hiện nhiều nhiệm vụ sửa chữa đột xuất, như: sửa chữa xe tăng hạn, đại tu xe công trình, đảm bảo kỹ thuật xe nghi lễ… Các “mặt hàng” này đều đòi hỏi chất lượng cao trong điều kiện thời gian eo hẹp.

Từ giai đoạn đầu, chỉ có 25 cán bộ, công nhân viên với số trang thiết bị nghèo nàn, nay Nhà máy không những là địa chỉ sửa chữa xe ô tô uy tín của các đơn vị trong và ngoài quân đội, mà còn thu hút nhiều thợ sửa chữa và sinh viên các trường đại học đến học hỏi, nghiên cứu.

Có được thành quả hôm nay, đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên và công nhân Nhà máy đã phát huy cao độ tinh thần tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo.

Để xây dựng đơn vị ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ, việc trước tiên là phải giải quyết những khó khăn khi xây dựng Nhà máy trong điều kiện ngân sách hạn hẹp. Nhà máy chủ trương kết hợp chặt chẽ kinh tế với quốc phòng, lấy thực hiện nhiệm vụ quốc phòng làm trung tâm, phát huy các nguồn lực triển khai hoạt động dịch vụ kinh tế - kỹ thuật. Để phù hợp với cơ chế quản lý mới, Nhà máy tiến hành sắp xếp lại sản xuất, thực hiện cơ chế khoán sản phẩm; cùng với việc phát huy thế mạnh trong sửa chữa ô tô, thực hiện đa dạng hóa sản phẩm, tổ chức sản xuất các mặt hàng kinh tế dân sinh, như: máy tuốt lúa, dây cáp nhôm, yên xe đạp… góp phần quan trọng vào giải quyết việc làm, cải thiện đời sống người lao động.

Xác định rõ, đảm bảo chất lượng sản phẩm là yếu tố sống còn, bên cạnh việc đầu tư kiện toàn dây chuyền công nghệ, Đảng ủy, chỉ huy Nhà máy tập trung vào việc bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn cho từng thành viên trong đơn vị. Điều này được đồng chí giám đốc chứng minh với tôi bằng những việc làm thiết thực:

- Bên cạnh việc đào tạo nâng cao tay nghề tại chỗ, thợ bậc cao bồi dưỡng cho thợ bậc thấp, hằng năm, chúng tôi còn cử nhiều cán bộ, thợ lành nghề đi học tập tại các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp. Đồng thời nghiên cứu, biên soạn hàng chục bộ tiêu chuẩn cho nghiệm thu xe quân sự, quy trình công nghệ sửa chữa một số nhãn hiệu xe quân sự, đáp ứng nhiệm vụ chuyên  môn.

Từ những chiếc “đèn rùa” được chế tạo bằng những thiết bị thô sơ, đến nay, Nhà máy đã xây dựng được quy trình “công nghệ khép kín” với những trang thiết bị hiện đại, vừa đáp ứng nhu cầu sửa chữa nhiều loại xe ô tô, vừa tham gia sản xuất các mặt hàng kết hợp kinh tế với quốc phòng.

Đột phá từ “ba tự”

Nghe Đại tá Lê Duy Thức - Chính ủy Nhà máy Z157 trao đổi, chúng tôi được biết, cách đây hơn 4 tháng, đơn vị đã thực hiện được gần 64% chỉ tiêu kế hoạch năm 2009. Kết quả này có sự đóng góp quan trọng của việc Đảng ủy Nhà máy đã tổ chức thực hiện tốt công tác Đảng, công tác chính trị trong xây dựng nhiệm vụ chuyên môn. Sự thống nhất cao về tư tưởng, ý chí và hành động trong toàn đảng bộ là “đòn bẩy” để Nhà máy tạo bước đột phá với phương châm “ba tự” (tự phê bình; tự học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn; tự tìm tòi, phát huy sáng tạo). Trong đó, lấy phong trào “tự tìm tòi, phát huy sáng tạo” là khâu then chốt, tạo sự chuyển biến tích cực và toàn diện trong toàn đơn vị.

Từ phong trào đó đã xuất hiện nhiều điển hình tiên tiến với những sáng kiến cải tiến kỹ thuật (SKCTKT) có giá trị thực tiễn cao, như: thiết bị kiểm tra máy nén, van tiết lưu và rơ-le ngắt lạnh của hệ thống điều hòa không khí trên xe ô tô; thiết bị chạy rà, kiểm thử một số động cơ; thiết bị kiểm tra hệ thống cung cấp nhiên liệu trên xe chuyên dụng; thiết bị kiểm tra bơm trợ lực lái; thiết bị uốn nhíp… Những SKCTKT này giúp giảm thiểu sức lao động, tiết kiệm tối đa chi phí sửa chữa cho quân đội và đơn vị.

Trung tá Hạ Bá Dũng - người có 2 đề tài đoạt giải nhì trong Hội thi sáng tạo kỹ thuật năm 2009 của Tổng cục Kỹ thuật bộc bạch với chúng tôi:

- Nhiều thiết bị, chi tiết không có để thay thế, hoặc buộc phải nhập khẩu với giá thành cao. Điều đó đòi hỏi chúng tôi phải phát huy cao độ tinh thần tự lực, sáng tạo, nỗ lực hết sức để làm tròn chức trách của mình. Đây còn là cơ hội để chúng tôi học tập, rèn luyện, khám phá và hoàn thiện bản thân.

Tâm sự của anh Dũng khiến chúng tôi thêm hiểu vì sao, Nhà máy Z157 luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Bài và ảnh: HỒNG THẠNH