Năm 2016 là năm đầu tiên thực hiện Luật NVQS năm 2015 (sửa đổi), cả nước thực hiện tổ chức tuyển quân một đợt vào đầu năm. Ngay sau khi Luật NVQS được ban hành, cơ quan quân lực đã nghiên cứu, quán triệt rõ về những nội dung trong công tác tuyển quân, tham mưu với Bộ Quốc phòng ban hành Thông tư 140/2015/TT-BQP, ngày 16-12-2015 (gọi tắt là Thông tư 140) quy định về tuyển chọn và gọi công dân nhập ngũ, đồng thời xây dựng đồng bộ các văn bản hướng dẫn để các đơn vị, địa phương tổ chức quán triệt, thực hiện thống nhất, kịp thời trong toàn quốc. Những điểm mới trong Luật NVQS đã được hướng dẫn, giải thích khá cụ thể, bảo đảm cho Hội đồng NVQS các địa phương thực hiện thuận lợi.

Ở cơ sở, cơ quan quân sự các tỉnh, thành phố đã làm tốt chức năng tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương, chỉ đạo Ban CHQS cấp huyện phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể địa phương, tăng cường tuyên truyền, giáo dục Luật NVQS năm 2015, Thông tư 140 của Bộ Quốc phòng và các văn bản hướng dẫn thi hành với nhiều hình thức phong phú như: Tuyên truyền lưu động, tuyên truyền, giải đáp những thắc mắc của nhân dân về Luật NVQS trên các phương tiện thông tin đại chúng. Công tác tuyên truyền đã tập trung làm rõ về các tiêu chuẩn của thanh niên nhập ngũ, độ tuổi, trình độ học vấn, sức khỏe, thời gian phục vụ tại ngũ, các chế độ, chính sách ưu đãi mà quân nhân và gia đình quân nhân được hưởng, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan, nhất là công dân trong độ tuổi gọi nhập ngũ. Bên cạnh công tác tuyên truyền, cấp ủy, chính quyền các địa phương cũng tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo cơ quan chức năng và cơ sở thực hiện tốt việc đăng ký, quản lý công dân trong độ tuổi nhập ngũ. Nhiều địa phương như: TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, TP Đà Nẵng..., các tỉnh: Hải Dương, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên v.v.. đã chỉ đạo hội đồng NVQS cấp huyện, xã cử các thành viên trực tiếp đến gặp gỡ, động viên, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, hoàn cảnh gia đình của các công dân sau khám tuyển, kịp thời giải quyết những khúc mắc, bảo đảm tốt tư tưởng đối với thanh niên nhập ngũ.

Đại diện đoàn thể huyện Ba Vì (TP Hà Nội) tặng hoa tiễn các thanh niên lên đường nhập ngũ năm 2016. Ảnh: CHU ANH 

Trong quá trình tuyển quân, từ tháng 9-2015, các địa phương đã chủ động tập trung rà soát, kiện toàn Hội đồng NVQS, hội đồng khám sức khỏe, bảo đảm đúng, đủ thành phần theo quy định. Đồng thời chủ động xây dựng kế hoạch, bồi dưỡng, tập huấn các nội dung, những điểm mới của Luật NVQS năm 2015 và quy trình, quy định về công tác tuyển quân. Cơ quan quân sự các địa phương thực hiện tốt chức năng tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương cùng cấp, lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức triển khai đồng bộ các khâu, các bước về công tác tuyển quân. Hầu hết các địa phương đều thực hiện khá tốt phương châm “tuyển người nào chắc người đó”. Khi thực hiện tuyển quân, bảo đảm đúng nguyên tắc dân chủ, công khai, công bằng, đúng luật. Các huyện đã thực hiện tốt việc sơ tuyển, khám tuyển, xét duyệt và phát lệnh gọi nhập ngũ, bảo đảm đúng quy trình, thời gian và chất lượng. Thông qua tập huấn, các thành viên của Hội đồng NVQS các cấp và bộ phận chức năng của các cơ quan, đơn vị đã nắm chắc chức trách, nhiệm vụ của mình. Trong khi các địa phương tổ chức quán triệt, triển khai, tập huấn cho các đối tượng, Cục Quân lực đã tham mưu với Bộ Tổng tham mưu tổ chức các đoàn công tác trực tiếp đi kiểm tra, giám sát, kịp thời hướng dẫn, bổ sung, chấn chỉnh những thiếu sót, hạn chế, góp phần nâng cao chất lượng công tác tuyển quân.

Qua kiểm tra, Cục Quân lực đã nắm chắc những khó khăn, vướng mắc ở cơ sở như: Đối với các địa phương đã giao quân đợt 1-2015 thì năm 2016 công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ cơ bản thuận lợi. Các địa phương mới giao quân đợt 2-2015 thì công tác tuyển chọn, gọi thanh niên nhập ngũ có những khó khăn nhất định, nhất là về nguồn tuyển chọn. Từ những đặc điểm thuận lợi, khó khăn ở cơ sở, Cục Quân lực đã tìm hiểu, tham mưu với trên, chỉ đạo, tổ chức giao chỉ tiêu tuyển quân phù hợp với khả năng của các địa phương, đồng thời đôn đốc các địa phương tích cực rà soát, nắm chắc nguồn, bảo đảm cho công tác tuyển quân đạt chất lượng cao. Sự tham mưu, chỉ đạo kịp thời, thống nhất từ trên xuống dưới đã giúp các địa phương khắc phục cơ bản những khó khăn, nỗ lực hoàn thành tốt công tác giao quân.

Qua theo dõi quá trình tuyển quân, Cục Quân lực nhận thấy, các địa phương, đơn vị đã rất coi trọng công tác sơ tuyển, khám tuyển. Việc tuyển chọn, gọi nhập ngũ đối với những công dân đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, các thanh niên là con em cán bộ, đảng viên, công chức... đã được các địa phương chú trọng. Công tác hiệp đồng giữa các địa phương với đơn vị nhận quân được tiến hành chặt chẽ. Tổ chức lễ giao, nhận quân trang trọng, nhanh gọn, an toàn và tiết kiệm. Đã có 63/63 tỉnh, thành phố giao đủ 100% chỉ tiêu, bảo đảm chất lượng tương đối đồng đều. Bình quân trong cả nước, số thanh niên có trình độ học vấn THPT nhập ngũ đạt 55%. Tỷ lệ thanh niên có trình độ trung học chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học là 12,1%, tăng 0,9% so với năm 2015; sức khỏe loại 1 và 2 đạt hơn 65%. Công tác chính sách hậu phương quân đội trong tuyển quân cũng được thực hiện tốt. Bộ Quốc phòng cũng đã triển khai hàng chục đoàn công tác trực tiếp đi kiểm tra và dự lễ giao-nhận quân tại các địa phương.

Từ kết quả công tác tuyển quân năm 2016 cho thấy, vấn đề mấu chốt trong công tác tuyển quân vẫn là nâng cao nhận thức, ý thức của công dân. Điều đó phụ thuộc vào vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương và các ban, ngành, đoàn thể. Nếu cả bộ máy hoạt động nhịp nhàng thì không chỉ công tác tuyển quân mà tất cả các nhiệm vụ khác đều có thể hoàn thành tốt. Để làm tốt việc này thì cả hệ thống phải được phân định rõ vai trò, hoạt động nhịp nhàng, để vừa phát huy được chức năng của các cấp, các ngành; vừa tránh chồng chéo, nhằm tiết kiệm thời gian, nhân lực mà lại phát huy tối đa hiệu quả trong thực hiện nhiệm vụ.

Qua quá trình chỉ đạo công tác tuyển quân năm 2016, Cục Quân lực đã rút kinh nghiệm công tác tuyển quân của năm 2015, chủ động tham mưu với Bộ Quốc phòng; Bộ Tổng tham mưu, chỉ đạo các đơn vị, địa phương, Hội đồng NVQS các cấp tổ chức tổng kết công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ năm trước, trước khi bước vào và triển khai nhiệm vụ năm sau. Ở các địa phương, phần việc về tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ đã được giao cụ thể tới các thành viên Hội đồng NVQS và các ngành theo đúng chức năng, do đó công việc được thực hiện thông suốt… Sự chủ động, khoa học của địa phương trong công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ năm 2016 thể hiện quyết tâm chính trị lớn, trách nhiệm cao đối với việc xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại.

Hiện nay, quân đội tiếp tục thực hiện chủ trương tuyển chọn các thanh niên có trình độ cao vào các đơn vị. Và trên thực tế, các cơ quan, đơn vị, địa phương đã có nhiều nỗ lực, cố gắng để nâng cao trình độ học vấn của thanh niên nhập ngũ. Đảng, Nhà nước và quân đội cũng đã có nhiều chủ trương ưu đãi nhằm thu hút lực lượng có trình độ cao nhập ngũ. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, vấn đề tuyển chọn, gọi công dân có trình độ học vấn cao nhập ngũ vẫn còn những khó khăn, vướng mắc, nhất là trong công tác quản lý nguồn cần có sự thống nhất và có những quy định chặt chẽ hơn giữa các nhà trường với địa phương có thanh niên được di chuyển sự quản lý về nghĩa vụ quân sự. Thực hiện tốt khâu này sẽ giúp các địa phương quản lý chặt chẽ hơn đối tượng thanh niên đã tốt nghiệp đại học, cao đẳng trong độ tuổi nhập ngũ. Để khuyến khích thanh niên nhập ngũ, xây dựng quân đội, các doanh nghiệp cũng cần vào cuộc nhằm tham gia giải quyết về mặt chính sách, việc làm đối với các thanh niên đã hoàn thành NVQS. Cấp ủy, chính quyền các địa phương cũng cần có cơ chế, chính sách dạy nghề, tạo việc làm cho bộ đội xuất ngũ. Các cơ quan, đơn vị cũng cần tham mưu với trên, nghiên cứu tuyển dụng, sử dụng hợp lý các quân nhân có trình độ cao đang thực hiện NVQS tại các đơn vị... Làm được những phần việc trên, chắc chắn chất lượng công tác tuyển quân sẽ ngày một nâng cao, góp phần thúc đẩy nhanh quá trình xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN trong thời kỳ mới.

Thiếu tướng LÊ QUANG CHÍNH (Phó cục trưởng Cục Quân lực, Bộ Tổng tham mưu)