Vô hiệu hóa quả bom 500 bảng tại Hướng Hóa, Quảng Trị

Ngày 24-9 vừa qua, chợt nhớ là ngày truyền thống (kỷ niệm 12 năm) của Trung tâm Công nghệ xử lý bom mìn, tôi gọi điện hỏi thăm Thiếu tá Nguyễn Chí Khiết - Đội trưởng đội 5. Từ đầu dây bên kia, anh Khiết trả lời: Toàn đội đang “liên hoan” trên công trường cảng biển Nghi Sơn với 4 quả đạn pháo còn sót lại sau chiến tranh...

Mỗi năm làm “sạch” hơn 10 nghìn héc-ta

Hơn 10 năm gắn bó với “nghề nguy hiểm”, anh Khiết cũng như rất nhiều cán bộ, chiến sĩ của Trung tâm thường xuyên có mặt trên những vùng đất ô nhiễm bom đạn để rà phá “làm sạch” từng tấc đất. Mỗi khi hoàn thành nhiệm vụ ở một vùng đất, công trình nào đó, các anh đều để lại lời nhắn gửi: Lòng đất đã sạch hết bom đạn rồi. Hãy nở những bông hoa làm đẹp cho đời, đất nhé!

Trong thời bình, có lẽ chẳng có nghề nào vất vả và nguy hiểm hơn nghề rà phá bom mìn. Đại tá Nguyễn Trọng Cảnh, Giám đốc Trung tâm cho biết: “Việc dò tìm, xử lý, tháo gỡ bom đạn chủ yếu phải thực hiện ở những vùng xa xôi, hẻo lánh, xa dân cư, đôi khi ở địa hình phức tạp, hiểm trở, thời tiết khí hậu khắc nghiệt... Do vậy từ công tác chỉ huy, điều hành, bảo đảm hậu cần, kỹ thuật, bảo đảm thông tin liên lạc đến việc đi lại, vận chuyển bom đạn, trang bị, điều kiện ăn ở, y tế đều luôn gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp. Bom đạn có độ bền rất cao, dù nằm sâu trong lòng đất hàng chục năm, nhưng vẫn sẵn sàng phát nổ bất cứ lúc nào. Khó khăn nguy hiểm là vậy, nhưng để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho những công trình lớn của đất nước và nhân dân... là động lực để những người lính rà phá bom mìn tiến lên, hoàn thành nhiệm vụ”.

Cầm trên tay tập văn bản thống kê kết quả thực hiện nhiệm vụ từng năm, Đại tá Nguyễn Quốc Việt, Chính ủy Trung tâm nhẩm tính: “Hơn mười năm qua, Trung tâm đã thực hiện các nhiệm vụ xử lý, dò tìm bom mìn, vật nổ trên hàng trăm công trình phục vụ phát triển kinh tế, quốc phòng, an ninh trên địa bàn cả nước. Mỗi năm Trung tâm phát hiện xử lý từ 1.200 đến 1.500 tấn bom đạn, làm sạch hơn 10 nghìn héc-ta đất đai ô nhiễm bom mìn bảo đảm an toàn tuyệt đối”.

Chạy đua với thời gian

Dù kết quả đạt được cao hơn rất nhiều so với tổ chức biên chế và trang bị của Trung tâm, nhưng Đại tá Nguyễn Trọng Cảnh vẫn không được vui. Anh tâm sự: “Mặc dù đã rất cố gắng nhưng một năm các lực lượng Công binh cũng chỉ giải phóng được từ 10.000 đến 15.000ha đất, còn trên thực tế đòi hỏi gấp nhiều lần”.

Không chỉ chạy đua trên công trường, cán bộ, chiến sĩ Trung tâm còn chạy đua với thời gian bằng những đề tài nghiên cứu khoa học nhằm rút ngắn thời gian phát hiện và xử lý bom đạn. Nếu như đầu năm 2008, Trung tâm thử nghiệm thành công đề tài “Nghiên cứu xác định công nghệ và mô hình tổ chức trạm xử lý bom mìn, đạn dược, vật nổ ở Việt ”. Đề tài đã chuẩn hóa về mặt công nghệ, xây dựng mô hình đồng bộ cho trạm xử lý, tháo gỡ bom đạn, bảo đảm an toàn, hạn chế độc hại và tiết kiệm cho ngân sách hàng chục tỷ đồng mỗi năm. Mới đây, nhóm kỹ sư của Trung tâm lại hoàn thành đề tài “Ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập và phân tích dữ liệu bom mìn ở độ sâu lớn”. Nguyên do là các loại máy dò bom mìn hiện có khi làm nhiệm vụ chỉ xác định được là dưới lòng đất có vật thể nhiễm từ, nhưng không phân biệt được đó là sắt thép hay bom đạn. Sau hai năm tổ chức nghiên cứu, Trung tâm xây dựng thành công phần mềm có thể phân tích các tín hiệu từ trường thu được qua máy dò cho kết quả mô phỏng về hình dạng, độ sâu, trọng lượng, góc nghiêng của vật thể. Từ đó giúp bộ đội công binh có thể xác định cơ bản được vật thể đó có phải là bom đạn hay không. “Một sản phẩm như vậy của nước ngoài có trị giá đến hàng chục tỷ đồng” - anh Cảnh cho biết.

Tính đến nay, Trung tâm đã triển khai nghiên cứu và hoàn thành 12 đề tài nghiên cứu khoa học. Những đề tài này đã và đang phát huy hiệu quả trong việc phát hiện nhanh, triệt để, xử lý an toàn vật liệu nổ, đẩy nhanh tiến độ làm sạch những vùng đất ô nhiễm bom mìn...

Trở lại với công trường cảng biển Nghi Sơn, anh Khiết khoe với chúng tôi: “Đội lại vừa phát hiện thêm một nửa quả bom còn nguyên kíp và thuốc nổ - Thêm một “thần chết” nữa bị vô hiệu hóa”. Qua điện thoại, lẫn trong tiếng sóng biển ầm ào, tôi nghe được cả tiếng hò reo của cán bộ, chiến sĩ trong Đội. Tôi hiểu, với các anh niềm vui lớn nhất chính là làm cho đất được hồi sinh và nở hoa...

Bài và ảnh: Vũ Đạt - Phú Sơn