Trang nhật ký cuối cùng của chiến sĩ Nguyễn Kỳ Sơn

Năm nào cũng vậy, đúng ngày 17-7 âm lịch, ông Nguyễn Kỳ Ngộ và bà Nguyễn Thị Ngọc Thanh ở tiểu khu 6, phường Nam Lý, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình thường làm mâm giỗ, thắp hương cho Nguyễn Kỳ Sơn, người con trai đầu thân yêu của mình. Một việc thường làm trong những lần cúng giỗ ấy là ông bà lấy từ trên bàn thờ xuống cuốn nhật ký của Nguyễn Kỳ Sơn mới 20 tuổi, hy sinh ngày 25-8-1972 tại Thành cổ Quảng Trị trong chiến dịch 81 ngày đêm. Cuốn nhật ký được đặt trong bọc nilon rất cẩn thận.

Các con cháu nội ngoại của ông đứng nghiêm trang trước bàn thờ nghi ngút hương khói rồi nghe ông đọc những trang viết cuối cùng trong cuốn nhật ký của con trai mình. Cứ vậy, bao tiếng khóc nấc lên, nghẹn ngào xúc động. Những dòng nhật ký ấy thực sự đã truyền sức mạnh, lý tưởng cách mạng cho con cháu nhiều thế hệ trong gia đình ông bà.

Nguyễn Kỳ Sơn là sinh viên Trường Đại học Thủy lợi Hà Nội. Học xong năm thứ nhất, ngày anh cùng nhiều bạn bè tình nguyện tham gia quân đội, lên đường vào chiến đấu. Đơn vị Đại đội 10, Tiểu đoàn 3, Trung đoàn 101, Sư đoàn 325 của anh trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Thành cổ Quảng Trị từ ngày . Giữa trùng vây của cái chết bởi bom đạn kẻ địch từ trên trời ném xuống, từ ngoài biển bắn vào, từ những hầm hào chằng chịt của kẻ thù xuyên tới, vậy mà hạ sĩ, tiểu đội trưởng Nguyễn Kỳ Sơn vẫn có một tâm hồn như nghệ sĩ.

Nhật ký ngày anh viết: Dứt tiếng máy bay. Bầu trời hầu như đầy gió vút cao. Cả bốn phương lồng lộng cái gió của tháng 8, cái rực vàng của những tia nắng đầu những ngày mưa. Cây lá hình như được xanh hơn, thắm hơn vì được tắm một trận mưa đêm qua sau bao ngày hạn, hay vì muốn được khoe mình, muốn tranh thủ lớn lên một tý trong các giây phút thanh bình ngắn ngủi này. Không gian rộng rãi, cao vút của ta. Cả một màu xanh lan tràn, trùm lên tất cả. Bầu trời ở đây có khác gì bầu trời ở quê ta. Bầu trời miền Bắc thanh bình, có chim, có bướm mà dưới khoảng trời xanh ấy là có ta, có tuổi trẻ, có ước mơ của ta. Cao lên cao, càng ngắm hình như bầu trời càng cao thêm nữa. Xa xa, một đàn chim rỡn bay. Trời của ta, trời của tự do, không bom đạn, không chết chóc. Chỉ có ta, có đàn chim, có gió mát, có nắng vàng và trùm lên tất cả là màu xanh hòa bình.

Ta yêu hòa bình, yêu màu xanh. Cho ta sống mãi với màu xanh này, màu xanh tương lai, màu xanh mà ta phải tranh đấu. Trong bom đạn tưởng chừng như không bao giờ dứt, một phút như thế này có ý nghĩa biết bao nhiêu. Ta càng quý cuộc sống đến bao nhiêu.

Trang nhật ký của Nguyễn Kỳ Sơn đến đây thì có một dấu nhân, với lời chú dưới trang: Đang viết thì bị B52, phải bỏ dở. Sau đó, cùng trang, anh viết tiếp: Gió, nắng, bầu trời cũng như được giãn ra, rộng thêm lên. Bầu trời của ta, màu xanh của ta. Cho ta sống mãi trong giây phút hạnh phúc này.

Và đây là trang viết cuối cùng của anh trong cuốn nhật ký chiến trận đó:

: Ngày mai tôi giáp trận. Ác liệt, đấy là một điều tất nhiên của chiến trường. Rất có thể, rồi đây tôi sẽ ngã xuống. Không can gì, đấu tranh là phải đổ máu. Có máu mới có màu đỏ, có chiến thắng. Không sợ chết, không sợ hy sinh, gian khổ. Cái chủ yếu là phải sống. Cuộc sống đẹp nhất là sống trong chiến trận. Cuộc đời đẹp nhất là cuộc đời được tôi rèn.

Hãy nghĩ như Paven Coosaghin. “Cái quý nhất của người ta là đời sống. Cuộc đời chỉ sống có một lần, phải sống sao cho khỏi xót xa vì những dĩ vãng ty tiện và đớn hèn của mình để rồi khi nhắm mắt xuôi tay, ta có thể nói rằng, tất cả đời ta, tất cả sức ta đã cống hiến cho sự nghiệp cao đẹp: Sự nghiệp giải phóng loài người”.

Hãy nói như Lê Mã Lương: “Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến đánh quân thù”.

Sau những dòng ghi địa chỉ của bố, mẹ và dì, nhờ bạn bè tin hộ, nếu có ngã xuống, anh viết tiếp:

Là những người kháng chiến cũ, bố mẹ, dì tôi sẽ không lấy đó làm điều đau khổ đâu. Nếu sự thật xảy ra, mong các bạn bảo mẹ tôi rằng cho các em Kỳ Châu, Kỳ Tâm, Kỳ Nhân tiếp tục đi trả thù cho tôi. Cám ơn các bạn.

3 em trai, 3 em gái và các em dâu, rể của Nguyễn Kỳ Sơn bây giờ đều là những người có cương vị trong xã hội. Họ luôn tâm niệm lời anh cả của mình trong nhật ký để sống cống hiến thật nhiều cho xã hội.

Nhằm giáo dục tuyên truyền lý tưởng cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau, cuốn nhật ký của Nguyễn Kỳ Sơn đã được các báo Trung ương và địa phương giới thiệu trang trọng ở trang truyền thống. Đài Phát thanh-Truyền hình  Quảng Trị cũng đã dựng một cuốn phim tài liệu dài 30 phút về tập nhật ký này. Riêng Học viện Thủy lợi thì nhân bản cuốn nhật ký và các trang báo viết về cuốn nhật ký, đặt vào Phòng truyền thống của mình.

Phó Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Xuân Học, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, bạn học cùng bàn, cùng lớp, cùng khóa Đại học Thủy lợi Hà Nội trước đây với Nguyễn Kỳ Sơn đã nói với tôi: “Đó là kỷ vật kháng chiến bất hủ, vô giá, đối với chúng tôi và cả con cháu nhiều thế hệ”.

HỒ NGỌC DIỆP