Trung đội dân quân xã Hải Lạng tập chiến thuật.

Nhận tin từ ông Tạ Hỷ Nhằm, Chủ tịch UBND xã Hải Lạng, chúng tôi cơ động ngay xuống địa bàn, nơi lực lượng dân quân vừa được huy động để chữa cháy rừng. Trên đường xuống Hải Lạng, Chỉ huy trưởng Ban CHQS huyện Tiên Yên, Thượng tá Nguyễn Thanh Thản nhắc chúng tôi: “Các anh nhớ cho, Hải Lạng là một trong những xã nghèo trong một huyện nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số. Tuy nhiên, đây lại là xã điển hình về xây dựng lực lượng dân quân của huyện”. Theo anh Thản, nếu huy động không báo trước trong bất kỳ tình huống nào thì quân số vẫn luôn đạt hơn 65%. Những tình huống như: sạt lở, sụt lún, vỡ đê, cháy rừng... như thế này đều nằm trong phương án của dân quân xã. Chúng tôi dừng lại trước cửa rừng Hà Thụ, từng tốp dân quân bước ra khi vừa hoàn thành nhiệm vụ. Xã đội trưởng Hà Duy Việt bị lửa táp cháy xém cả một mảng tóc nhưng vẫn hồ hởi: “Đám cháy không lớn lắm, người dân báo sớm nên cũng dễ xử lý”.

Quan điểm của cấp ủy Đảng và chính quyền xã Hải Lạng luôn coi trọng xây dựng và phát triển lực lượng dân quân, coi đây là lực lượng nòng cốt của xã trong phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh trật tự địa bàn. Chúng tôi cảm nhận rất rõ điều này trong cuộc trò chuyện với Chủ tịch xã Tạ Hỷ Nhằm. Đầy vẻ tự hào, ông Nhằm khoe: “Nếu không có lực lượng dân quân, vụ mùa vừa qua bà con nhân dân Hải Lạng đã mất trắng”. Đó chính là việc hàng trăm dân quân trần mình dưới mưa đắp đập Cái Mắt, con đập quan trọng nhất của xã, có nhiệm vụ ngăn không cho nước mặn tràn vào cánh đồng nuôi tôm, trồng lúa và hoa màu của người dân. Khó có thể thống kê chính xác những việc mà lực lượng dân quân Hải Lạng đã làm trong thời gian vừa qua. Chỉ riêng các tổ dân quân tuần tra chống gây rối trật tự, bắt các vụ buôn lậu vượt qua địa bàn xã cũng tới hàng chục vụ.

Khi chúng tôi cơ động lên tới điểm cao 128, mặt trời đã đứng bóng. Từ điểm cao 128 nhìn ra bốn bề mới thấy, Tiên Yên nằm ở một vị trí thật đắc địa. Lần lại những trang sử, giai đoạn 1953-1954, thực dân Pháp chọn Điện Biên Phủ xây dựng tập đoàn cứ điểm phòng thủ cuối cùng với toan tính sẽ thay đổi cục diện bằng chiến trường, nhưng ít ai biết rằng, Tiên Yên chính là nơi đầu tiên, Tổng chỉ huy quân viễn chinh Pháp tại Đông Dương lúc bấy giờ chọn làm nơi để xây dựng căn cứ địa cố thủ. Rồi vì một lý do nào đó, cứ điểm cố thủ cuối cùng của thực dân Pháp lại chuyển lên Điện Biên Phủ. Tiên Yên là huyện nằm trên trục chính tuyến đường 18 nối thành phố Hạ Long với thị xã Móng Cái. Con đường huyết mạch này mỗi ngày có hàng nghìn chuyến xe trung chuyển hàng hóa từ cửa khẩu Móng Cái vào nội địa nước ta, đồng thời cũng đưa một lượng hàng lớn từ Việt Nam xuất sang Trung Quốc. Cửa khẩu thông thương mang theo hàng hóa, nhưng cũng mang theo cả tệ nạn, thủ đoạn của những đối tượng buôn lậu để đối phó với cơ quan chức năng. Chính các chiến sĩ dân quân tham gia chống buôn lậu cũng phải thừa nhận một thực tế khi trao đổi với chúng tôi: Buôn lậu có nhiều đối tượng nhưng khó khăn nhất là xử lý người trên địa bàn mình. Cái khó không phải cơ quan chức năng “nương tay” vì một lý do nào đó mà đối tượng buôn lậu là người của địa phương, nên rất thông thạo địa bàn, quen thuộc từng ngõ ngách, rất khó phát hiện bắt giữ. Hàng chục vụ các tổ dân quân tuần tra bắt pháo lậu cuối năm 2007 đã cho thấy tính phức tạp của yếu tố địa bàn.

Một trong những thành công mà cơ quan quân sự tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương là cơ cấu các xã đội trưởng, hoặc xã đội phó tham gia cấp ủy. Nhưng để làm được việc này, trước đó, cơ quan quân sự huyện đã có sự chuẩn bị lâu dài và mang tính chiến lược. Đó là việc đưa đi đào tạo cán bộ quân sự từ những nguồn đã tuyển chọn. Hiện nay, 90% cán bộ xã đội trưởng, xã đội phó của huyện đã được đào tạo cơ bản. Mục tiêu 100% cán bộ quân sự được đào tạo qua trường sẽ hoàn thành vào cuối năm 2008.

Với một huyện còn khó khăn như Tiên Yên, việc huy động để xây dựng lực lượng DQTV đủ về số lượng không khó, nhưng việc huấn luyện để có chất lượng lại không dễ. Tiên Yên đã có cách làm riêng của mình. Thượng tá Nguyễn Thanh Thản dẫn chứng: Ngay như việc kiểm tra kết thúc giai đoạn huấn luyện cũng phải tìm ra cách sao cho hiệu quả nhất. Nếu các đối tượng có trình độ khá thì nhiều nội dung có thể thi viết trên giấy, tuy nhiên, với những đối tượng là đồng bào dân tộc thiểu số trình độ văn hóa thấp thì sử dụng hình thức kiểm tra vấn đáp là phù hợp. Những chủ trương và cách làm của huyện Tiên Yên có thể xem là “chìa khóa” tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong xây dựng lực lượng DQTV ở địa bàn miền núi.

Bài và ảnh: NGUYỄN TUẤN - MINH TRƯỜNG