Bài 1: Chủ trương đúng, cần tiếp tục hoàn thiện

LTS: Công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ đợt 1 năm 2010 triển khai rộng rãi việc chuyển giao thực hiện “3 gặp, 4 biết” từ đơn vị về địa phương. Qua sơ kết, đánh giá, bước đầu chủ trương địa phương thực hiện "tròn khâu" từ khám tuyển, thâm nhập đến giao quân đã phát huy hiệu quả tích cực. Tuy nhiên cũng còn những bất cập, tồn tại cần sớm được chấn chỉnh, khắc phục.

Rõ trách nhiệm của địa phương

Theo Trung tướng Nguyễn Trung Thu, Tư lệnh Quân khu 5, trong trường hợp có chiến tranh thì các đơn vị chính quy không có điều kiện thực hiện “3 gặp, 4 biết” khi tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ. Do vậy, chuyển giao nhiệm vụ này cho địa phương là hợp lý vì không ai hiểu dân, sát dân bằng cấp ủy, chính quyền và hội đồng nghĩa vụ quân sự (NVQS) địa phương. Làm như vậy sẽ phát huy tốt vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể trong xây dựng quy trình, nắm chất lượng cũng như tổ chức khám tuyển, tiết kiệm thời gian, kinh phí.

Thiếu tướng Phạm Chân Lý, Cục trưởng Cục Quân lực (Bộ Tổng tham mưu) khẳng định: Năm 2010, Bộ Quốc phòng chỉ đạo các đơn vị mở rộng chuyển giao thực hiện “3 gặp, 4 biết” từ đơn vị nhận quân cho địa phương giao quân (trừ một số đơn vị đặc thù) là chủ trương đúng, sát thực tế.

Cách làm này đã được Quân khu 5 thí điểm từ năm 2009. Đợt 1-2010, Đoàn 2, Quân khu 5 nhận chiến sĩ mới chủ yếu ở tỉnh Ninh Thuận. Qua 2 tháng huấn luyện, không có trường hợp quân nhân bỏ ngũ; nhìn chung, chất lượng chiến sĩ mới được bảo đảm. Kinh nghiệm của đoàn là có mẫu đăng ký chi tiết, chặt chẽ, thuận tiện cho việc quản lý khi thanh niên về đơn vị. Và điều quan trọng là các hội đồng NVQS ở địa phương phải thực hiện nghiêm túc, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc; từng cơ quan, ban, ngành chịu trách nhiệm về phần việc của mình trong công tác tuyển quân...

Thiếu tướng Phí Quốc Tuấn, Tư lệnh Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội động viên thanh niên huyện Ba Vì lên đường nhập ngũ.

Hội nghị rút kinh nghiệm công tác tuyển quân đợt 1 năm 2010 ở Quân khu 1, Quân khu 3,  Quân khu 5, Quân khu 9, Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội… đều khẳng định chủ trương đúng đắn của Bộ Quốc phòng. Ở Đoàn B01 (Bộ tư lệnh Thủ đô Hà Nội) khi chưa chuyển giao việc thực hiện “3 gặp, 4 biết” cho địa phương, đơn vị rất vất vả khi vừa huấn luyện, SSCĐ, vừa tuyển quân mỗi năm hai đợt và triển khai nhiều công việc khác, nhất là khi công tác thâm nhập tuyển quân đợt 1 thường vào dịp sát Tết Nguyên đán. Khi chuyển giao thâm nhập cho địa phương, đơn vị có điều kiện hơn trong thực hiện các nhiệm vụ khác, tiết kiệm thời gian, công sức, kinh phí, nhất là khi tuyển quân ở các địa bàn xa đơn vị.

 Từ thực tế ở địa phương, ông Nguyễn Ngọc Quang, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam khẳng định: Chuyển giao “3 gặp, 4 biết” cho địa phương là sát thực tế, góp phần nâng cao vai trò trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, ban, ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội ở địa phương. Các bước xét tuyển cũng bảo đảm công bằng, công khai và dân chủ hơn. Mọi trường hợp gọi khám tuyển và gọi nhập ngũ đều được đưa ra bàn thảo công khai.

Do trách nhiệm được gắn với cấp ủy, chính quyền, nên lãnh đạo từ tỉnh, thành phố đến xã, phường đều phấn đấu bảo đảm chỉ tiêu và chất lượng thanh niên nhập ngũ. Nhiều địa phương có sáng kiến như phát huy truyền thống dòng họ trong tuyển quân; gắn trách nhiệm của cán bộ ban CHQS các cấp và cán bộ phụ trách địa bàn, thành viên trong Đảng ủy, UBND, Hội đồng NVQS, chi bộ đảng thôn, xóm, khu phố... với công tác tuyển quân. Một số địa bàn “khan hiếm” nguồn vẫn bảo đảm số lượng, chất lượng thanh niên nhập ngũ. Nhiều địa phương vùng sâu, vùng xa như: Cao Bằng, Bắc Kạn (Quân khu 1); Quảng Ninh (Quân khu 3), một số tỉnh Tây Nguyên… tỷ lệ bù đổi không đáng kể.

“Khoảng trống” trong tuyển chọn

Qua thực tế, còn không ít “khoảng trống”, bất cập trong công tác tuyển quân theo phương thức mới như: Vai trò của hội đồng NVQS xã (phường) chưa được phát huy, gọi khám quá nhiều (có địa phương gọi hơn 300% đến 400%, trong khi quy định gọi khám không quá 10%). Ở một số địa phương cán bộ đi thâm nhập không triệu tập đủ thành phần; việc sơ tuyển ở một số xã, phường chất lượng còn hạn chế, gây áp lực đối với công tác khám tuyển.

Trong tuyển quân đợt 1, khá nhiều trường hợp trình độ văn hóa, tiêu chuẩn sức khỏe “có vấn đề” vẫn được địa phương tuyển chọn, giao cho đơn vị, như trường hợp Nguyễn Trung Hạnh (quận Hồng Bàng, Hải Phòng) cân nặng 39kg, Nguyễn Văn Quân, ở Thọ An, Đan Phượng, Hà Nội trình độ văn hóa mới hết lớp 3, nhưng trong hồ sơ lại ghi lớp 9... Nam thanh niên N.H.T, ở Từ Sơn, Bắc Ninh trúng tuyển về Đoàn B25 và N.C.P ở Phủ Cừ, Hưng Yên trúng tuyển về Đoàn Pháo binh Bến Hải (đều thuộc Binh đoàn Hương Giang), qua xét nghiệm dương tính với ma túy và có sử dụng thuốc gây nghiện. Nguyễn Văn Bằng, ở Bắc Sơn (Lạng Sơn); Lý Văn Toàn, ở Văn Lãng, Lạng Sơn trúng tuyển vào Đơn vị M2, Đoàn Sao Vàng (Quân khu 1) qua kiểm tra, tay bị dị tật... Nhiều trường hợp bị dị tật, bị mắc bệnh vảy nến, hắc lào, nghiện ma túy… vẫn qua được các ‘‘cửa’’ khám tuyển, xét duyệt của địa phương để nhập ngũ.

Về quy trình tuyển quân, Đại tá Đỗ Đức Chỉnh, Trưởng phòng Quân lực Binh đoàn Hương Giang cho rằng: Việc giao hồ sơ cho đơn vị trước khi địa phương tiến hành thâm nhập là chưa phù hợp, bởi đơn vị chưa hề biết “quân nhân tương lai” như thế nào, tư tưởng tình cảm ra sao, có tiền án, tiền sự hay các vấn đề về sức khỏe không. Điều này “ngược” với quy trình tuyển chọn trước đây là tuyển chọn, “chốt” hồ sơ sau khi cán bộ tuyển quân đã gặp gỡ, tiếp xúc với thanh niên và gia đình.

Ngoài ra, vẫn còn một số địa phương chưa thực hiện công khai danh sách công dân trong độ tuổi nhập ngũ được miễn, tạm hoãn gọi nhập ngũ và danh sách gọi khám tuyển nhập ngũ trong năm; phát lệnh điều khám sức khỏe số lượng quá nhiều, thậm chí điều khám cả công dân ngoài danh sách phát lệnh. Có địa phương tổ chức đoàn khám sức khỏe chưa hợp lý, thành lập quá nhiều đoàn khám, thời gian khám kéo dài; chưa có bảng tiêu chuẩn sức khỏe ở các điểm khám để người khám và công dân theo dõi, đối chiếu, phân loại sức khỏe...

Những tồn tại trên cần được các địa phương sớm rút kinh nghiệm, chấn chỉnh, để hoàn thiện quy trình, nâng cao chất lượng tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ.

Bài và  ảnh: Hoàng Gia - Tiến Dũng

Bài 2: Chất lượng phải được đặt lên hàng đầu