Các đơn vị vẫn đảm bảorau xanh cho bộ đội. Ảnh H.Anh

Thập niên 1980, phong trào tăng gia sản xuất của bộ đội ta chưa mạnh như bây giờ. Ở biên giới phía Bắc và đặc biệt ở Trường Sa, rau xanh lúc ấy là một món ăn quý hiếm. Tôi ra công tác ở đảo Đá Lát vẫn được anh em kể lại những bữa liên hoan… có rau xanh như chuyện lạ. Giữa trùng khơi thừa nắng gió, nước mặn; nước ngọt thực sự quý hiếm thì ươm được một mầm xanh không phải chuyện dễ.

Thế nhưng, mọi chuyện dưới bàn tay của người lính đều có thể. Bộ đội Trường Sa bây giờ đã trồng được rau xanh quanh năm, cả các đảo chìm, các nhà dàn. Tôi lên nhà dàn DK1, được Thiếu tá Trang Hải Âu, chỉ huy trưởng dẫn xem một loạt các loại rau rất ngon như mồng tơi, húng, ớt chỉ thiên đỏ chói bên chậu mai vàng. Anh Âu cho biết các đảo nổi vất vả hơn nhà dàn vì có nhiều chuột.

Mà đúng thế thật, chuột ở Trường Sa có những giai đoạn nhiều vô kể, bộ đội diệt mãi vẫn không hết. Khi phong trào trồng rau phát triển, chuột trở thành kẻ thù của rau. Nhiều khay rau treo cao, quấn lưới gai cẩn thận vẫn bị chúng tấn công, nên từ chỗ quây lưới ni-lon chống chuột, các đảo phải xây tường như xây bể rồi mới trồng rau. Tuy nhiên, không phải chỗ nào cũng có thể xây tường bao quanh. Nhiều sáng kiến diệt chuột được áp dụng, nhưng kế "lấy chuột trồng rau" là một… tuyệt chiêu. Thực ra đây là sáng kiến của bộ đội ta ở biên giới phía Bắc được lan truyền. Anh em đào những chiếc hố sâu dưới đất, lót ni-lon rồi đổ nước biển vào, trên miệng hố treo một miếng tôn (hoặc gỗ) để thả mồi. Lũ chuột đáng ghét đánh hơi thấy mồi liền nhảy bổ vào, cái dây và miếng lót lủng lẳng, nghiêng ngả, hất chúng rơi xuống hố. Lạ cho lũ chuột tham lam, rơi xuống nước thì càng chí chóe tợn, chúng tưởng đồng bọn có món ăn mới nên nghe tiếng kêu là… lao tới. Mỗi đêm, hàng chục, hàng trăm con chuột bị diệt. Để xác chuột không ô nhiễm môi trường, bộ đội đào hố, rắc vôi bột (hoặc hóa chất) chôn chuột cùng với những mẩu gỗ đóng thùng hàng. Sau một thời gian, chất phân hủy này giống như một hợp chất hữu cơ cực kỳ tốt, nó được dùng lại để bón rau. Thế là, từ chỗ chuột tấn công rau, nay rau lại "tấn công chuột", anh em vẫn đùa như thế.

Chuột và rau, rau và chuột. Những vấn đề thường nhật quanh cuộc sống hằng ngày tưởng là chuyện thường, nhưng với những người lính, dưới bàn tay chăm chỉ và cả sự sáng tạo hóm hỉnh, nó trở thành những câu chuyện thật thú vị. Bởi thế, bộ đội Trường Sa hay ở các điểm chốt cheo leo nơi biên giới, hải đảo, bây giờ không cần đợi những chuyến hàng Tết mới có những bữa "rau liên hoan".

HẢI LINH