Lực lượng vũ trang Quân khu 4 diễn tập xử lý sự cố đê, kè tại khu vực cửa biển Hòa Duân (Thừa Thiên-Huế).

Trước diễn biến phức tạp, khó lường của thiên tai, sự cố, thảm họa và yêu cầu ngày càng cao của công tác ứng phó, khắc phục hậu quả, ngày 9-8-2004, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ký quyết định thành lập Cục Cứu hộ-Cứu nạn (CH-CN), là cơ quan tham mưu chiến lược, giúp Bộ Quốc phòng về quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống lụt, bão (PCLB), cháy nổ, cháy rừng, tìm kiếm cứu nạn (TKCN).

Cục CH-CN đồng thời đảm nhiệm chức năng của Văn phòng Ủy ban Quốc gia TKCN, tham mưu, điều hành hoạt động trong lĩnh vực TKCN đối với các ban chỉ đạo, ban chỉ huy TKCN các bộ, ngành, địa phương, cơ quan chuyên ngành thường trực TKCN và các trung tâm phối hợp TKCN, ứng phó sự cố tràn dầu, Trung tâm Cấp cứu mỏ...

Chúng tôi nhiều lần chứng kiến không khí làm việc khẩn trương như “thời chiến” tại Văn phòng Ủy ban Quốc gia TKCN (số 26, phố Hoàng Diệu, Ba Đình, Hà Nội). Đây là trung tâm chỉ huy, điều hành, tiếp nhận và triển khai ứng phó với các tình huống phức tạp về thiên tai, sự cố, thảm họa… trên đất liền, trên sông, biển.

Diễn biến của thiên tai rất phức tạp, khó lường, đòi hỏi cán bộ trực phải thường xuyên, chủ động nắm chắc thông tin, tham mưu kịp thời, chính xác. Bình quân mỗi năm có từ 5 đến 7 cơn bão mạnh đổ bộ vào nước ta, kèm theo mưa lớn gây lũ, lụt trên diện rộng.

Cục CH-CN đã tham mưu cho Thủ trưởng Bộ Tổng tham mưu, lãnh đạo Ủy ban Quốc gia TKCN kịp thời điều động lực lượng, phương tiện phù hợp với từng trọng điểm, ứng phó hiệu quả, giảm thấp nhất thiệt hại về người, tài sản của Nhà nước và nhân dân.

Dưới sự chỉ đạo của Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng tham mưu, Cục CH-CN phối hợp với các cơ quan, đơn vị đã tham mưu, đề xuất ứng phó hiệu quả với thiên tai và các sự cố thảm họa; huy động hàng triệu lượt cán bộ, chiến sĩ bộ đội, dân quân tự vệ, hàng chục nghìn lượt phương tiện phục vụ cơ động, cứu nạn, di dời hàng trăm nghìn hộ dân đến nơi an toàn; điều động hàng trăm lần chuyến máy bay báo bão, chở hàng cứu trợ tới nhân dân vùng ngập lụt, bị cô lập do thiên tai…

Trong nhiều tình huống, sự cố phức tạp, cán bộ Cục CH-CN luôn bám sát địa bàn, trực tiếp tham mưu, chỉ đạo xử lý, ứng phó đạt hiệu quả cao. Điển hình như vụ các tàu Mỹ Đình, Đức Trí gặp nạn, bị chìm tại vùng biển Hải Phòng và Bà Rịa-Vũng Tàu, nguy cơ hàng trăm tấn dầu tràn ra biển.

Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, sóng to, gió lớn, lực lượng ứng phó chuyên trách còn mỏng, thiếu kinh nghiệm… từ cán bộ chỉ huy Cục CH-CN đến trợ lý cơ quan nhiều ngày, đêm liên tục bám hiện trường, tham mưu cho Ủy ban Quốc gia TKCN chỉ đạo các lực lượng xử lý hiệu quả, không để xảy ra thảm họa tràn dầu trên diện rộng.

Trong nhiều đợt bão lũ, thiên tai lớn, Cục đã tham mưu cho Bộ Quốc phòng và Ủy ban Quốc gia TKCN kịp thời, chính xác, chủ động phối hợp với các đơn vị, địa phương triển khai phương án ứng phó hiệu quả.

Từ năm 2005 đến nay, Cục CH-CN đã tham mưu, đề xuất, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tổ chức TKCN được hàng chục nghìn người, hàng nghìn phương tiện (chủ yếu trên biển) trong đó nhiều người và phương tiện của nước ngoài.

Điển hình như cơn bão Chan Chu (tháng 5-2006) xảy ra ở khu vực đảo Đông Sa, có hàng trăm tàu thuyền của ngư dân Việt Nam hoạt động, hiện trường tai nạn do bão gây ra rất phức tạp, trên vùng biển “nhạy cảm”, cách đất liền hàng nghìn cây số, có lực lượng quốc tế tham gia TKCN. Được sự chỉ đạo của Bộ Tổng tham mưu và Ủy ban quốc gia TKCN, qua xử lý tình huống bão Chan Chu và một số sự cố nghiêm trọng, cán bộ, cơ quan chức năng Cục CH-CN rút ra được nhiều bài học, kinh nghiệm quý trong tiếp nhận, xử lý thông tin, điều động lực lượng, phương tiện...

Cục CH-CN đã tập trung xây dựng, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, xây dựng quy hoạch, kế hoạch và công tác đầu tư phát triển  theo chức năng, nhiệm vụ; quản lý hệ thống kế hoạch, phương án đối với các cơ quan, đơn vị của Bộ Quốc phòng, các cơ quan chuyên ngành TKCN thuộc các bộ, ngành, địa phương, tạo cơ sở triển khai hoạt động theo lĩnh vực quản lý, chức năng nhiệm vụ.

Theo Thiếu tướng Nguyễn Sơn Hà, Cục trưởng Cục CH-CN: Thời gian tới, Cục tiếp tục nâng cao hiệu quả tham mưu, đề xuất mang tầm chiến lược trong lĩnh vực phòng, chống thiên tai, thảm họa, TKCN; đề xuất đầu tư xây dựng các đơn vị chuyên trách, kiêm nhiệm, nâng cao hiệu quả ứng phó, xử lý các tình huống phức tạp. Trong chỉ đạo, tham mưu, điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ PCLB-TKCN, phòng, chống cháy nổ, cháy rừng… lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong toàn quân xác định đây thực sự là nhiệm vụ chiến đấu thời bình. Yêu cầu đặt ra là phải luôn quán triệt, thực hiện hiệu quả phương châm “4 tại chỗ”; tăng cường đầu tư trang bị, phương tiện, tổ chức huấn luyện lực lượng tại chỗ, nhất là lực lượng vũ trang để thực sự phát huy vai trò nòng cốt, xung kích.