QĐND - Trước bối cảnh khó khăn của kinh tế trong nước, lãi suất vay cao, sản phẩm làm ra tiêu thụ chậm, thị trường thu hẹp, nhiều doanh nghiệp thuộc Tổng cục Công nghiệp quốc phòng (CNQP) đã nỗ lực vượt khó để phát triển. Ngoài việc hoàn thành tốt nhiệm vụ sản xuất quốc phòng, bằng sự năng động nhạy bén của mình, các doanh nghiệp đã phát huy năng lực hiện có, sản xuất nhiều mặt hàng kinh tế, phục vụ đời sống xã hội, bảo đảm việc làm, thu nhập cho người lao động.

Những tín hiệu lạc quan

"Nếu ví suy thoái kinh tế như cái dốc đi xuống, thì việc doanh nghiệp vượt lên, tăng trưởng, chính là một cuộc vượt lên đỉnh dốc", Đại tá Nguyễn Xuân Khải, Giám đốc Nhà máy Z176 mở đầu cuộc trao đổi với chúng tôi bằng câu nói vui như thế. “Quả thực, trong bối cảnh kinh tế đất nước khó khăn, lãi suất vay ngân hàng còn cao, thị trường ngày một thu hẹp, sức cạnh tranh giảm… mà nhiều mặt hàng kinh tế, xuất khẩu của các nhà máy CNQP vẫn có chỗ đứng, được tín nhiệm ở các thị trường khó tính châu âu, thì là điều rất đáng tự hào”, Đại tá Nguyễn Xuân Khải tiếp nối câu chuyện.

Công nhân Nhà máy Z121 sản xuất các loại dây nổ, phụ kiện nổ công nghiệp phục vụ nền kinh tế. Ảnh: Lê Thiết Hùng

Qua trao đổi, chúng tôi được biết, trong từ năm 2007 đến nay, Nhà máy Z176 đã trở thành một trong những cánh chim đầu đàn của Tổng cục CNQP trong sản xuất các mặt hàng kinh tế xuất khẩu; là đối tác tin cậy của Tập đoàn IKEA (Thụy Điển), chuyên sản xuất các sản phẩm túi đựng dùng cho hệ thống siêu thị ở các nước EU, Mỹ, Nhật Bản, ô-xtrây-li-a... Năm 2011, doanh thu xuất khẩu của nhà máy đạt 25 triệu USD (tăng 2, 3 lần so với năm 2007). Trong 6 tháng đầu năm 2012, giá trị sản xuất của nhà máy cũng vượt 20%, giá trị tăng thêm vượt 34,7%, lợi nhuận vượt 23,2%, thu nhập bình quân vượt 14,8% so với cùng kỳ năm 2011,

Các nhà máy khác trong Tổng cục CNQP như: Nhà máy Z117 (sản xuất các mặt hàng cơ khí tiêu dùng, xuất khẩu), Nhà máy Z121 (sản xuất vật liệu nổ công nghiệp, pháo hoa), Nhà máy Z189, Công ty đóng tàu Hồng Hà, Xí nghiệp Liên hiệp Sông Thu… cũng đã bảo đảm và vượt chỉ tiêu sản xuất so với kế hoạch đề ra. Riêng các nhà máy đóng tàu vẫn phát triển ổn định, doanh thu 6 tháng tăng khoảng 65% so với cùng kỳ năm 2011, triển khai thi công đóng mới 26 tàu quân sự; sửa chữa 54 tàu quân sự; đóng mới và sửa chữa 195 tàu kinh tế (trong đó đóng mới 83 chiếc) với tổng giá trị khoảng 1.250 tỷ đồng. Doanh thu nửa đầu năm 2012 của các đơn vị trong toàn Tổng cục cũng tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm 2011. Các đơn vị sản xuất cũng đã sản xuất nghiệm thu, bàn giao được 14/21 sản phẩm thuộc kế hoạch năm 2011 chuyển sang với giá trị 317 tỷ đồng, chiếm 65%. Thu nhập bình quân của người lao động đạt hơn 6, 8 triệu đồng/người/tháng, bằng 109% so với cùng kỳ năm 2011. Đáng chú ý, giá trị doanh thu từ hoạt động xuất khẩu của các doanh nghiệp trong Tổng cục bằng 169% so với cùng kỳ năm 2011. Các sản phẩm quốc phòng, kinh tế của các doanh nghiệp luôn vẫn giữ được chất lượng, được bạn hàng tin cậy, tạo đà cho phát triển những tháng cuối năm 2012 và những năm tiếp theo.

Còn nhiều thách thức

Mặc dù các doanh nghiệp thuộc Tổng cục CNQP vẫn giữ được đà tăng trưởng, tình hình tài chính được cải thiện… nhưng trong những năm tới, dự báo đơn hàng quốc phòng sẽ giảm mạnh. Đây là thách thức rất lớn trong việc duy trì tăng trưởng và bảo đảm việc làm, đời sống cho người lao động khi nhiều doanh nghiệp không có sản phẩm kinh tế thay thế. Thực tế trong 10 năm qua, các nhà máy của Tổng cục CNQP đã tìm hướng phát triển, thâm nhập thị trường trong và ngoài nước, tìm kiếm bạn hàng, phát huy thế mạnh của dây chuyền, công nghệ để sản xuất mặt hàng công nghiệp, kinh tế, dân sinh, tạo thu nhập ổn định cho người lao động. Tuy nhiên, cuối năm 2011 và 6 tháng đầu năm 2012, các sản phẩm cơ khí, xi măng, kết cấu thép, các mặt hàng gia dụng… mà một số nhà máy đang sản xuất ở trong tình trạng chậm tiêu thụ. Nguyên nhân là do thị trường dần “cạn” sức mua, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người lao động trong các nhà máy.

Một trong những thách thức mà các doanh nghiệp thuộc Tổng cục công nghiệp quốc phòng gặp phải trong thời gian qua là tình trạng khó khăn về vốn đầu tư đổi mới thiết bị. Không ít dây chuyền sản xuất hàng kinh tế lạc hậu so với các doanh nghiệp bên ngoài, dẫn đến chất lượng một số sản phẩm còn thấp, sức cạnh tranh chưa cao. Đại tá Phạm Thanh Nghĩa, Trợ lý tổng hợp Phòng quản lý Doanh nghiệp (Cục Kinh tế, Bộ Quốc phòng) cho biết:

- Các yếu tố chi phí đầu vào hiện nay ở không ít doanh nghiệp quốc phòng cũng đang là rào cản. Do quản lý chi phí đầu vào chưa chặt chẽ nên giá sản phẩm làm ra thường cao hơn so với giá các mặt hàng do các doanh nghiệp bên ngoài sản xuất. Điều này thể hiện qua các chỉ tiêu giá trị sản xuất, doanh thu ở một số đơn vị thấp hơn nhiều so với giá trị tài sản và vốn chủ sở hữu. Một số doanh nghiệp hiện cũng chưa tận dụng được năng lực của dây chuyền thiết bị để sản xuất hàng kinh tế, do đó kết quả hoạt động kinh doanh chưa tương xứng với năng lực thực tế, dẫn đến khó khăn.

Đồng bộ các giải pháp

Để các doanh nghiệp trong Tổng cục CNQP vượt qua được giai đoạn khó khăn hiện nay, ngoài thực hiện phương án sắp xếp các cơ sở công nghiệp quốc phòng theo Nghị quyết 06-NQ/TW ngày 16-7-2011 của Bộ Chính trị, Đảng ủy, lãnh đạo Tổng cục đã chỉ đạo các đơn vị trước mắt tập trung thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị là sản xuất quốc phòng và sản xuất kinh tế những tháng cuối năm 2012, đầu năm 2013, đồng thời đẩy mạnh tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu, góp phần vào việc duy trì, phát triển tiềm lực sản xuất quốc phòng và sản xuất kinh tế.

Bên cạnh việc duy trì sản xuất các mặt hàng truyền thống, Tổng cục cũng khuyến khích các đơn vị tiếp tục nghiên cứu đa dạng hóa sản phẩm, tập trung vào các sản phẩm có hàm lượng giá trị gia tăng và trình độ công nghệ cao, bảo đảm đúng tiến độ và chất lượng theo hợp đồng. Phát huy tốt hiệu quả đầu tư, đẩy nhanh tiến độ một số dự án sản xuất các mặt hàng quốc phòng, kinh tế, tăng thêm năng lực công nghệ để thúc đẩy sản xuất kinh doanh. Tổng cục cũng yêu cầu các đơn vị xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh phù hợp với đặc điểm tình hình chung của kinh tế trong nước, thế giới và nhiệm vụ quốc phòng được giao, bố trí vốn sớm cho nhiệm vụ ưu tiên trước mắt, triển khai đúng tiến độ các dự án đầu tư, nhất là các dự án trọng điểm, tiết kiệm vật tư, vật liệu, nâng cao năng lực thiết kế, chế tạo sản phẩm.

Cùng với đó, Tổng cục cũng đã chỉ đạo các doanh nghiệp thực hiện tốt Kế hoạch số 1875/KH-BQP của Bộ Quốc phòng (theo tinh thần Nghị quyết số 13 của Chính phủ) về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp quân đội, trong đó có các doanh nghiệp CNQP. Theo đó, đối với các công ty cổ phần, do bị ảnh hưởng bởi việc cắt giảm đầu tư, các dự án trong lĩnh vực xây dựng, thương mại không còn khả năng chi trả (do chủ đầu tư chưa có khả năng thanh toán), Tổng cục chỉ đạo phải tổ chức hoạt động sản xuất kinh doanh phù hợp với sự biến động của kinh tế trong nước và thế giới; giải quyết tốt những vướng mắc, tồn đọng để tập trung cho phát triển, giúp đơn vị đứng vững trong thời điểm kinh tế đất nước khó khăn. Những nỗ lực đó nhằm hóa giải thách thức, giúp các doanh nghiệp quân đội tiếp tục phát triển.

Hoàng Gia Minh