Sĩ quan trẻ đơn vị H94, Đoàn B67 trong giờ huấn luyện. Ảnh: Đoàn Hoài Trung

Xa và gần

Đoàn 5 (Quân khu 7) là đơn vị có số sĩ quan trẻ quê ở các tỉnh phía Bắc vào nhận công tác khá đông. Thượng tá Nguyễn Quốc Khoa, Chủ nhiệm chính trị cho chúng tôi biết:

- Số sĩ quan trẻ (tuổi đời dưới 35) chiếm 36% tổng số sĩ quan trong đơn vị. Trong đó, số sĩ quan trẻ được điều động từ các tỉnh phía Bắc vào nhận công tác chiếm 75,75%. So với những năm trước, tỷ lệ này đã giảm nhiều nhờ chính sách tăng cường đào tạo, bố trí cán bộ tại chỗ của Quân khu.

Còn tại đơn vị 20 (Quân khu 9), theo Trung tá Nguyễn Văn Thanh, Chủ nhiệm chính trị thì tỷ lệ sĩ quan trẻ được điều động từ các tỉnh phía Bắc vào nhận công tác luôn chiếm từ 70% đến 90%.

Cũng theo báo cáo của cơ quan cán bộ vùng E Hải quân, số sĩ quan trẻ ở vùng E, sĩ quan trẻ được điều động từ các tỉnh phía Bắc vào nhận công tác chiếm hơn 95%. Các đơn vị thuộc Bộ đội Biên phòng tỉnh Cà Mau cũng có rất nhiều cán bộ quê miền Bắc. Trung tá Hà Ngọc Thịnh, Chính trị viên đồn Biên phòng Tiểu Dừa, huyện U Minh là một ví dụ. Cách đây 12 năm, do thiếu cán bộ, anh được điều từ một đồn biên phòng ở Lạng Sơn vào Cà Mau. Cùng đợt với anh còn có Trung tá Vũ Mạnh Quyến, từ Bộ chỉ huy BĐBP tỉnh Nam Định, hiện là chính trị viên đồn biên phòng cửa biển Khánh Hội. Hơn 10 năm qua, các anh vẫn để vợ con ngoài Bắc, 1-2 năm mới đi phép thăm nhà. Trung tá Vũ Mạnh Quyến tâm sự: “Thiếu cán bộ nên ngày ấy Bộ tư lệnh BĐBP mới có chính sách điều động như vậy. Lẽ ra, như anh Thịnh là người dân tộc thiểu số, giữ lại công tác ở Lạng Sơn, sẽ phát huy rất tốt trong quản lý địa bàn. Mới đây, Bộ tư lệnh BĐBP triển khai chủ trương phấn đấu đến năm 2012 sẽ điều động lại cán bộ để hợp lý hóa gia đình - hậu phương. Nhưng có lẽ sự thay đổi ấy sẽ dành cho số cán bộ trẻ, còn tụi mình thì sắp hết tuổi phục vụ rồi”.

Vui buồn lập thân, lập nghiệp

Gặp lại Đ., bạn học cùng khóa, trong tôi một cảm giác vui buồn xen lẫn. Thời là học viên sĩ quan, Đ. có một mối tình rất đẹp với cô sinh viên Phân viện Báo chí và Tuyên truyền (nay là Học viện Báo chí và Tuyên truyền). Hai người thề hẹn, đính ước, nhưng rồi Đ. phải nhận công tác tận Bình Thuận, còn bạn gái ngược lên Điện Biên. Họ như “sao Hôm, sao Mai” và thế là kết cục chẳng thể nào khác: Chia tay nhau.

Đại úy Vũ Đức Hậu, Trưởng ban Cán bộ vùng E Hải quân kể: Đơn vị phần lớn đóng quân ngoài hải đảo, không có các doanh nghiệp, nhà máy, rất ít trường học… nên số phụ nữ trở thành “đối tác” cho sĩ quan trẻ hiếm như “lá mùa thu”. Qua khảo sát của chúng tôi tại vùng E Hải quân, mới chỉ có 45% sĩ quan trẻ lập gia đình. Nhưng trong số này, có tới 20% lấy vợ từ… miền Bắc rồi đưa vào sinh sống tại miền Nam.

Số liệu từ các đơn vị phía Nam cho thấy, có khoảng 20% sĩ quan trẻ sống trong cảnh “chồng Nam, vợ Bắc”. Thiếu tá Nguyễn Thành Huyên, Trưởng ban Tuyên huấn vùng E Hải quân kể: “Tích lũy 1-2 năm, dành dụm được khoảng chục triệu đồng thì cũng chỉ đủ “rải đường” về thăm quê một lần”.

Hôm chúng tôi tới đồn biên phòng ở cạnh Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát thuộc tỉnh biên giới Tây Ninh, được nghe câu chuyện về Thiếu tá Nguyễn Việt Bắc, quê Hà Giang. Anh vào công tác đã hơn 10 năm nay, vợ và hai con vẫn ở ngoài Hà Giang, hoàn cảnh kinh tế rất khó khăn. Bắc đã nhiều lần xin chuyển vùng nhưng thiếu cán bộ, đơn vị đành “khất”. Mới đây, anh được cấp trên đồng ý cho chuyển vùng thì lại nhận hung tin: Vợ bị ung thư giai đoạn cuối. Tôi gặp chị vào thăm chồng, người gầy rộc. Mười mấy năm đợi chờ, ngày được gần nhau thì có lẽ chị cũng chẳng ở bên anh bao lâu nữa! Nhìn người vợ trẻ lặng lẽ bên mâm cơm, chúng tôi thấy cổ họng mình nghẹn đắng…

Nghe tôi đề xuất ghé thăm một “mái ấm bộ đội”, Đại úy Vũ Đức Hậu, Trưởng ban Cán bộ vùng E Hải quân và Thiếu tá Nguyễn Thành Huyên nhiệt tình đưa tôi ghé thăm không phải là một mà… 15 mái ấm. Giữa buổi sáng thanh bình nơi đảo xa, tôi tận mắt chứng kiến “làng quân nhân” với 15 gian phòng nhỏ kề nhau dìu dịu khói bếp, ê a tiếng trẻ học bài, man mác lời ru hời. Cứ ngỡ đây là khu tập thể bộ đội thì Đại úy Vũ Đức Hậu giải thích: “Toàn nhà thuê cả đấy anh ạ! Hầu hết số sĩ quan trẻ hiện nay đều chưa được giải quyết nhu cầu nhà ở. Số cán bộ có gia đình, 100% phải đi thuê hoặc ở nhờ nhà… vợ. Ở hòn đảo đắt đỏ này, giá nước ngọt là 15.000 đồng/khối, tiền điện 3.500 - 4.000 đồng/KWh, vì thế “xóm quân nhân” phải tằn tiện mới giữ được cuộc sống đạm bạc”.

NGUYỄN VĂN MINH