Huấn luyện chó nghiệp vụ tại Trường 24, Bộ đội Biên phòng.

Vụ sạt lở mỏ đá đặc biệt nghiêm trọng tại công trình thủy điện Bản Vẽ (Nghệ An) ngày 15-12-2007 đã vùi lấp 18 cán bộ, công nhân thuộc Tổng công ty Sông Đà. Theo dự kiến của các cơ quan chức năng, phải mất 2 tháng mới có thể hoàn thành việc tìm kiếm thi thể nạn nhân. Tuy nhiên, lực lượng chó nghiệp vụ của Bộ đội Biên phòng đã được đưa vào tham gia tìm kiếm cứu nạn (TKCN) và đã khẳng định hiệu quả vượt trội, qua đây mở ra hướng mới trong công tác TKCN.

Sự cố sạt lở mỏ đá tại thủy điện Bản Vẽ xảy ra, việc TKCN và khắc phục thảm họa gặp rất nhiều khó khăn do khối lượng đất đá sạt lở quá lớn, địa hình hiểm trở, những khối đá khổng lồ tiếp theo có dấu hiệu sập xuống bất cứ lúc nào. Trước tình hình đó, Bộ tư lệnh Bộ đội Biên phòng (BĐBP) đã chủ động báo cáo, tham mưu cho Bộ Quốc phòng đưa chó nghiệp vụ vào cuộc.

Ngay đêm 17-12 một phân đội chó nghiệp vụ gồm 5 cán bộ và 2 chó nghiệp vụ của Trường 24 (Bộ Tư lệnh Biên phòng) hành quân gấp đến hiện trường. Trung tá Nguyễn Văn Chiến, đội trưởng đội tìm kiếm với sự giúp sức của chó nghiệp vụ cho biết: Sau chặng đường dài, khi đến hiện trường, cả người và chó đã khá mệt, nhưng đội đã nhanh chóng bắt tay vào việc, tổ chức trinh sát, lập kế hoạch, xác định phương pháp tìm kiếm. Đây là thời điểm tìm kiếm khó khăn nhất bởi không xác định được chính xác vị trí các nạn nhân. Hơn nữa, do khối lượng đá khổng lồ đổ xuống có thể khiến cho thi thể các nạn nhân bị kéo đi xa hiện trường ban đầu.

Những trường hợp đặc biệt khó khăn trong tìm kiếm như các vị trí số 1, số 4, số 5, số 6, là các khu vực sâu, đất đá trên cao có nguy cơ sập tiếp tục. Anh Chiến kể: Do phải làm việc liên tục, nên có những ngày chó thấm mệt và đuối sức. Khó khăn nhất là phải đi lại lùng sục, tìm kiếm nguồn hơi trên những vỉa đá sắc cạnh, chênh vênh. Hai chú chó nghiệp vụ đã bị chảy máu chân nhiều chỗ do bị đá cứa. Tại vị trí số 1, sau khi chó nghiệp vụ đã đánh dấu được nguồn hơi thi thể nạn nhân, lúc 16 giờ ngày 18-12, khi máy đào tới độ sâu 5 mét đã phát hiện một đôi ủng, một máy trắc địa và một hòn đá dính nhiều máu. Sau 4 ngày sử dụng máy móc để đào bới theo nguồn hơi của chó, ở độ sâu khoảng 13 mét đội tìm kiếm đã đưa lên được thi thể anh Dương Cao Sơn, quê ở Yên Bái là thợ khoan đá. Tại vị trí số 6, qua một đêm đào bới theo nguồn hơi của chó, đến độ sâu 7 mét vẫn không phát hiện dấu vết nạn nhân. Lực lượng tìm kiếm cho rằng không phải ở vị trí này và định lấp bỏ, tuy nhiên chỉ huy phân đội chó đã điều khiển chó kiểm tra lại và tiếp tục khẳng định phía dưới có nạn nhân, yêu cầu tiếp tục đào. Kết quả sau khi đào thêm hơn 2 mét đất đá, đội tìm kiếm đã phát hiện và đưa lên thi thể anh Hoàng Anh Vũ, quê ở Yên Lập (Phú Thọ) là thợ khoan đá. Kết thúc công tác tìm kiếm, chó nghiệp vụ đã phát hiện được 11 thi thể và nhiều trang bị lao động của nạn nhân. Việc đưa chó nghiệp vụ vào tìm kiếm đã giúp cho công tác tìm kiếm kết thúc nhanh, giảm tối đa công sức, tiền của và đặc biệt làm vơi đi sự đau thương khi người thân của các nạn nhân phải chờ đợi nhiều ngày.

Ông Nguyễn Thái Sơn, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Sông Đà (đơn vị trực tiếp thi công công trình thủy điện Bản Vẽ) khẳng định, khen ngợi chiến công lớn trong tìm kiếm cứu nạn của đội chó nghiệp vụ và thực sự bất ngờ trước những khả năng đặc biệt của chó. Ông Sơn cho biết thêm: Công tác tìm kiếm ban đầu tập trung vào những vị trí trên cơ sở sơ đồ làm việc để khoanh vùng, nhưng thực tế khi tai nạn xảy ra thì hiện trường đã có nhiều thay đổi. Tuy nhiên, nhờ có chó nghiệp vụ mà công tác tìm kiếm đã hoàn thành nhanh hơn dự kiến nhiều ngày. Ông Trần Bạch Đằng, đại diện Tập đoàn Than và khoáng sản Việt Nam đã trực tiếp đặt vấn đề với Bộ tư lệnh Biên Phòng và Ủy ban Quốc gia TKCN về việc đưa chó nghiệp vụ tham gia TKCN trong trường hợp sự cố xảy ra với ngành than, khoáng sản...

Trước tình hình thiên tai, thảm họa và nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, sự hợp tác trong khu vực và quốc tế... thì việc sử dụng chó nghiệp vụ trong TKCN là một hướng đi mới hiệu quả, mở ra triển vọng đưa chó nghiệp vụ tìm kiếm cứu nạn trong những tình huống khác như lũ quét, lũ ống, động đất, cháy nổ, sập đổ công trình, hầm lò, mỏ...; tham gia nhiệm vụ quốc tế như cứu nạn thảm họa thiên tai. Chúng tôi được biết, khó khăn nhất hiện nay là việc huấn luyện chó nghiệp vụ theo đúng các tình huống, môi trường thực tế để chó làm quen, như huấn luyện trên máy bay, tàu thủy, tàu hỏa... Những khó khăn này, nếu chỉ riêng BĐBP sẽ không giải quyết được.

Bài và ảnh: Nguyễn Anh Tuấn