QĐND Online - Nhiều năm nay, cứ gần đến ngày Thương binh, liệt sĩ 27-7, nhiều đơn vị, cá nhân, thân nhân gia đình liệt sĩ... lại tìm về núi Chùa (xã Thanh Tâm, huyện Thanh Liêm, Hà Nam) để được hòa mình vào khúc tráng ca của một thời trận mạc, được thỏa  ước vọng tri ân với những người đã anh dũng hy sinh trên mảnh đất này…

Trận chống càn ngày 21-5-1954 của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 95 (Đại đoàn 325), Trung đoàn 48 (Đại đoàn 320) và bộ đội, du kích địa phương chống lại lực lượng mạnh của binh đoàn chủ lực quân Pháp được tái hiện chân thực qua loạt bài “Núi Chùa-Ký ức, máu đào” đăng trên Báo Quân đội nhân dân từ tháng 3-2009, qua đó nhiều người càng hiểu thêm về trận đánh bi hùng hơn 55 năm trước, cùng sự hy sinh to lớn của bộ đội, nhân dân để có ngày thắng lợi trọn vẹn.

Dịp kỷ niệm ngày Thương binh-Liệt sĩ 27-7 năm nay, cùng đoàn cán bộ của Quân đoàn 2, do Đại tá Hà Tuấn Vũ, Phó chính ủy Quân đoàn làm trưởng đoàn về dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ hy sinh trong trận chống càn tại núi Chùa, giữa khói trầm nghi ngút, chúng tôi lại được cán bộ, người dân nơi đây kể lại trận đánh bi hùng năm xưa…

Lãnh đạo, chỉ huy Quân đoàn 2 và Sư đoàn 325 trao tiền ủng hộ huyện Thanh Liêm xây dựng khu di tích Núi Chùa.

Sáng 21-5-1954, sau một đêm di chuyển về đóng quân tại vùng núi Chanh Chè, Tiểu đoàn 227 (Trung đoàn 95) và một bộ phận cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 884 (Trung đoàn 48) phải chiến đấu chống trận càn quy mô lớn của quân Pháp. Với hỏa lực mạnh, sức cơ động cao của xe bọc thép, máy bay, pháo binh... địch liên tục tổ chức nhiều đợt tiến công vào các làng: Chanh Chè, Trà Châu, Khe Đá, Thong, Sở, núi Chùa... Được sự hỗ trợ đắc lực của bộ đội, du kích, nhân dân địa phương, bộ đội chủ lực đã đẩy lùi nhiều đợt tiến công của địch.

Cay cú vì thất bại và bị tiêu hao lớn sinh lực, quân Pháp sử dụng máy bay ném bom dữ dội. Hàng trăm chiến sĩ, du kích và người dân đã anh dũng hy sinh. Sau trận chiến đấu, du kích, nhân dân địa phương đã quy tập, chôn cất hàng trăm liệt sĩ. Nghĩa trang xã Thanh Tâm hiện có gần 200 phần mộ chưa xác định được danh tính...

Kính cẩn thắp nhang cho những ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được tên, địa chỉ của liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ xã Thanh Tâm, các cán bộ của Quân đoàn 2, Sư đoàn 325 cùng lãnh đạo huyện Thanh Liêm và nhiều người dân không ngỏi ngậm ngùi.

Trận đánh oanh liệt ngày nào đã qua gần 60 năm, cũng ngần ấy năm các anh đã nằm xuống, vậy mà nhiều tấm bia trên mộ chí vẫn chưa có một dòng tên. Thắp những nén tâm hương, tưởng nhớ anh linh các liệt sĩ, Đại tá Hà Tuấn Vũ xúc động bày tỏ: "Là những chiến sĩ đơn vị quân chủ lực, các anh đã thần tốc đi qua bao vùng, miền của Tổ quốc. Từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu, để rồi khi nằm xuống, các anh lại được nhân dân địa phương hương khói, chăm lo phần mộ suốt mấy chục năm qua. Điều đó làm cán bộ, chiến sĩ Quân đoàn 2, Sư đoàn 325 hết sức xúc động..."

Theo Đại tá Hà Tuấn Vũ, 57 năm là khoảng thời gian khá dài, lớp cán bộ, chiến sĩ của Quân đoàn 2 hôm nay chỉ biết đến trận chống càn năm nào qua các tư liệu lịch sử và những bài báo, song rất tự hào, trân trọng sự hi sinh anh dũng của thế hệ cha anh. Đồng chí Phó chính ủy Quân đoàn 2 khẳng định: Cùng với cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương, cán bộ, chiến sĩ đơn vị sẽ làm tất cả những gì có thể để tri ân các anh hùng liệt sĩ, viết tiếp truyền thống đạo lý tốt đẹp “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang xã Thanh Tâm

Chủ tịch UBND huyện Thanh Liêm Phạm Văn Đồng bộc bạch: Trong số gần 200 cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong trận chống càn tại núi Chùa năm xưa, nay mới có gần 70 đồng chí được công nhận là liệt sĩ. Nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh có thể nay không còn người thân, nên việc thu thập các tư liệu cần thiết, phục vụ công tác giải quyết chính sách tồn đọng sau chiến tranh là rất khó khăn.

- Tuy nhiên, nếu các cấp, ngành, các cơ quan hữu quan cùng vào cuộc, chúng ta có thể làm được việc nghĩa đó để đền đáp phần nào sự hy sinh cao cả của các anh”- Chủ tịch UBND huyện Thanh Liêm chia sẻ.

Sau khi dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sỹ xã Thanh Tâm, đoàn cán bộ của Quân đoàn 2 và Sư đoàn 325 đến thăm công trình tưởng niệm-tâm linh đang được xây dựng và khẩn trương hoàn thiện tại khu vực núi Chùa.

Thể theo nguyện vọng của nhân dân địa phương và thân nhân các liệt sĩ, đầu tháng 12-2009, khu tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Núi Chùa đã được khởi công.

Bên hố bom sâu, chứng tích cuộc trận chiến năm nào, dòng suối nhỏ vẫn róc rách chảy. Nhiều bậc bô lão, các vị cao tuổi nơi đây vẫn nhớ như in, mấy tháng sau trận chống càn ngày 21-5-1954,  một trận mưa lớn đã "đẩy" ra cánh đồng nhiều thi thể nhiều cán bộ, chiến sĩ bị vùi lấp bên bờ suối sau trận ném bom ác liệt. Nay bên hố bom xưa, một đền thờ các liệt sĩ khang trang đang được thi công giai đoạn cuối. Vóc dáng một ngôi đền cao gần 13m, kiến trúc theo kiểu đền chùa truyền thống đã thành hiện thực.

Đền thờ các anh hùng liệt sĩ tại khu di tích Núi Chùa đang thi công trong giai đoạn cuối

UBND tỉnh Hà Nam và huyện Thanh Liêm đã đầu tư nhiều tỷ đồng, cùng sự đóng góp, ủng hộ của nhiều tập thể, cá nhân, các nhà hảo tâm trong và ngoài tỉnh để xây dựng khu di tích Núi Chùa. Các hộ dân trong khu quy hoạch di tích đã nhanh chóng bàn giao mặt bằng, nhận tiền đền bù di chuyển đến nơi ở mới, tạo thuận lợi để đơn vị thi công triển khai, đẩy nhanh các hạng mục thi công như đường dẫn vào khu di tích, đường nội bộ, đền liệt sĩ, hồ sen...

Dự kiến, trước dịp Quốc khánh 2-9 năm nay, khu di tích Núi Chùa sẽ được khánh thành. Đây không chỉ là công trình ngợi ca ý chí quật cường, chủ nghĩa anh hùng cách mạng của thế hệ cha anh trong cuộc đấu tranh giành độc lập, tự do cho dân tộc, mà còn là địa chỉ giáo dục lịch sử, truyền thống giàu ý nghĩa đối với các thế hệ mai sau.

Bài và ảnh: Quân Thủy-Hoàng Hà