Cục Quân y và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vừa phối hợp tổ chức hội nghị khoa học toàn quân về ứng dụng y học hạt nhân (YHHN) trong chẩn đoán và điều trị bệnh. Hội nghị có sự tham gia và báo cáo khoa học của đại diện Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), nhiều giáo sư, bác sĩ, chuyên gia giỏi trong lĩnh vực YHHN của 14 nước châu Á-Thái Bình Dương, của Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, các bệnh viện trong và ngoài quân đội...

Báo cáo khai mạc hội nghị, Thiếu tướng Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trọng Chính, Chính ủy Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đánh giá: Ứng dụng kỹ thuật YHHN thời gian qua có đóng góp quan trọng trong chẩn đoán, điều trị bệnh nhân là quân nhân và nhân dân. Năm 2008, Khoa YHHN của bệnh viện đã ứng dụng kỹ thuật YHHN khám, điều trị cho gần 10.500 lượt người, trong đó xạ hình tưới máu cơ tim cho 517 bệnh nhân, xạ hình xương 558 bệnh nhân, xạ hình gan 161 bệnh nhân, xạ hình thận 292 bệnh nhân... 9 tháng năm 2009, khoa đã khám, điều trị cho hơn 7.000 người bệnh, trong đó xạ hình tuyến giáp và điều trị ung thư tuyến giáp 881 bệnh nhân, xạ hình tưới máu cơ tim 324 bệnh nhân, xạ hình xương 572 bệnh nhân… Khoa YHHN của bệnh viện thành lập chưa lâu, nhưng đã trở thành một trong những trung tâm hàng đầu trong nước, khu vực… về ứng dụng kỹ thuật YHHN trong khám, điều trị bệnh; nhất là chẩn đoán, điều trị các bệnh tuyến giáp, xương, thận, tiết niệu, tim mạch, các bệnh lý ung thư…

Hiệu quả cao, giảm chi phí

Các đại biểu dự hội nghị nhất trí đánh giá: YHHN mang lại nhiều kết quả to lớn, giúp các viện, bệnh viện, trung tâm… chẩn đoán chính xác, nhanh chóng nhiều loại bệnh phức tạp, trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch chữa trị phù hợp, hiệu quả, giảm chi phí và ít để lại di chứng.

YHHN là chuyên ngành khá mới mẻ, với nguyên lý là sử dụng các đồng vị phóng xạ (ĐVPX) chủ yếu là nguồn phóng xạ hở để chẩn đoán, điều trị bệnh và đã được nước ta ứng dụng từ năm 1970 tại Bệnh viện Bạch Mai. Mỗi năm có khoảng 500.000 bệnh nhân được làm xét nghiệm bằng YHHN và khoảng 50.000 bệnh nhân được điều trị bằng YHHN. Từ cơ sở đầu tiên tại Bệnh viện Bạch Mai, đến nay, cả nước đã có thêm 24 cơ sở YHHN, trong đó Khoa YHHN Bệnh viện Trung ương Quân đội 108; Khoa YHHN và xạ trị ung thư Bệnh viện 103 (Học viện Quân y), Viện Y học phóng xạ và U bướu quân đội (Cục Quân y) đã trở thành những trung tâm lớn ứng dụng YHHN hiệu quả trong chẩn đoán, điều trị bệnh, tạo uy tín, tin cậy đối với người bệnh.

Theo Đại tá, Tiến sĩ Lê Ngọc Hà, Chủ nhiệm Khoa YHHN Bệnh viện Trung ương Quân đội 108: Việc ứng dụng phương pháp xạ hình tưới máu cơ tim thời gian qua đã giúp các bác sĩ, kỹ thuật viên, hóa dược phóng xạ… đánh giá chính xác về thực trạng bệnh lý và các tổn thương hẹp của động mạch vành, trên cơ sở đó đánh giá chính xác khả năng sống còn của cơ tim trước khi xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp. Ngoài ra, việc ứng dụng kỹ thuật ghi hình trong chẩn đoán các bệnh tuyến giáp, ghi hình hệ tiết niệu, hệ tiêu hóa, ung thư gan, ung thư vú… cũng được khoa ứng dụng mang lại nhiều hiệu quả thiết thực.

Thượng tá Nguyễn Văn Mùi, Phó giám đốc Viện Y học phóng xạ và U bướu quân đội cho biết: 10 năm gần đây, Viện đã dùng dược chất phóng xạ I-131 điều trị cho hơn 7.000 bệnh nhân mắc bệnh basedow thuộc nhiều lứa tuổi đều khỏi bệnh, không có trường hợp bị biến chứng. Viện cũng dùng dược chất phóng xạ phốt pho 32 điều trị ung thư di căn xương, u máu, bệnh eczema… cho gần 300 bệnh nhân mang lại kết quả tốt.

Từ năm 2005 đến nay, Khoa YHHN và xạ trị ung thư, Bệnh viện 103 phối hợp phương pháp điều trị hóa-xạ trị đối với hơn 500 bệnh nhân ung thư, trong đó có 152 bệnh nhân ung thư vùng đầu, vùng cổ đạt kết quả khả quan, trong khi các bệnh nhân này hầu hết đều ở giai đoạn 3 và giai đoạn 4. Bệnh viện Việt-Tiệp Hải Phòng ứng dụng kỹ thuật YHHN phát hiện, điều trị cho hàng chục bệnh nhân mắc bệnh đa hồng cầu nguyên phát (Vaquuez) đạt kết quả tốt. Các khoa YHHN và xạ trị ung thư trong toàn quốc ứng dụng YHHN trong chẩn đoán, điều trị một số mặt bệnh đạt kết quả cao. Ông Phạm Khiết, Giảng viên Khoa Y học hạt nhân và PET, thuộc Trung tâm Ung thư Peter MacCallum (Ô-xtrây-li-a) đánh giá: Quá trình ứng dụng YHHN vào điều trị và xạ trị được trung tâm rất chú trọng, nhất là việc nghiên cứu sản xuất dược chất phóng xạ và đồng vị phóng xạ-những yếu tố quan trọng phục vụ ứng dụng YHHN.

Mở rộng, hoàn thiện mạng lưới cơ sở YHHN

Ứng dụng kỹ thuật YHHN trong chẩn đoán, điều trị bệnh ở nước ta đã có những thành tựu đáng kể, song nhìn chung, YHHN Việt Nam vẫn chỉ ở quy mô nhỏ, thiếu thốn về cơ sở vật chất, trang thiết bị, dịch vụ kỹ thuật, hệ thống đào tạo, nhân lực, cán bộ kỹ thuật liên quan... Theo ông Phạm Sĩ An, Phó chủ tịch Hội Điện quang và YHHN Việt Nam: Hiện toàn quốc mới có 18 trang bị, thiết bị ghi hình phóng xạ bao gồm 15 máy chụp hình cắt lớp photon đơn, 3 máy xạ hình cắt lớp phát positron, trong khi nhu cầu khám và điều trị của người dân rất lớn. Chính phủ đã có chiến lược và kế hoạch phát triển về ứng dụng năng lượng và bức xạ hạt nhân ở nước ta, trong đó quy hoạch phát triển mạng lưới YHHN, nhằm tăng cường ứng dụng bức xạ và ĐVPX trong y tế, tập trung phát triển các kỹ thuật hiện đại sử dụng tính ưu việt của bức xạ và ĐVPX nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị. Đây là tin vui đối với nền y tế nước nhà.

Theo “Chiến lược và kế hoạch sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2020” được Chính phủ thông qua, đến năm 2015, nước ta sẽ thành lập và hoàn thiện mạng lưới các cơ sở y tế ứng dụng bức xạ trong khám, chữa bệnh như: Thành lập Trung tâm YHHN quốc gia, Viện Y học bức xạ quốc gia. Các trung tâm YHHN khu vực tại các Bệnh viện đa khoa Trung ương Thái Nguyên, Huế, Cần Thơ, Bệnh viện đa khoa TP Đà Nẵng và tỉnh Kiên Giang, Bệnh viện Chợ Rẫy… sẽ được hoàn thiện và thành lập. Khoa YHHN tại các bệnh viện tuyến Trung ương và các bệnh viện ung bướu, các bệnh viện vùng thuộc các tỉnh, thành phố: Sơn La, Thái Nguyên, Hải Phòng, Nam Định, Nghệ An, Bình Định, Khánh Hòa, Đắc Lắc, Tiền Giang, Lâm Đồng... cũng sẽ được thành lập và đầu tư hoàn chỉnh. Đối với bệnh viện đa khoa các tỉnh còn lại sẽ phát triển khoa YHHN phù hợp với nhu cầu khám, chữa bệnh của nhân dân trên địa bàn. Dự kiến, đến năm 2020 sẽ có các sở YHHN và ung bướu ở hơn 80% tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Chính phủ cũng có kế hoạch bảo đảm cung cấp các đồng vị và dược chất phóng xạ, xây dựng năng lực kỹ thuật và hoàn thiện các văn bản pháp quy thực hiện cấp phép sản xuất và lưu hành các đồng vị và dược chất phóng xạ trong y tế tại Việt Nam; đẩy mạnh ứng dụng bức xạ và ĐVPX trong nghiên cứu về dinh dưỡng, phòng, chống một số bệnh và khử khuẩn dụng cụ và vật phẩm y tế.

Đại tá, Tiến sĩ Bùi Mạnh Hà, Giám đốc Bệnh viện 7 (Quân khu 3) hy vọng: Kế hoạch trên được triển khai sẽ góp phần giúp bệnh viện nâng cao khả năng chẩn đoán, điều trị, nhất là với một số bệnh phức tạp, hiểm nghèo, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho quân và dân trên địa bàn, ưu tiên những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, đồng bào dân tộc ở vùng sâu, vùng xa, biên giới...

Gia Minh-Ngọc Hà