Súng trường M16 sử dụng cơ cấu bức xạ la-de lắp dưới nòng.

Trong điều kiện thời bình, phần lớn vũ khí trang bị kỹ thuật đưa vào bảo quản, niêm cất trong kho tàng, cơ sở kỹ thuật, chỉ có một số lượng nhất định dành để phục vụ huấn luyện. Hơn nữa, sử dụng vũ khí, khí tài thật cho huấn luyện rất tốn kém, dễ mất an toàn. Vì vậy, việc nghiên cứu phát triển trang, thiết bị mô phỏng phù hợp với từng loại hình tác chiến, thiết kế cấu trúc giống như vũ khí, khí tài thật là giải pháp tối ưu của quân đội các nước. Huấn luyện trên thiết bị mô phỏng tuy không thể thay thế việc huấn luyện thực binh, nhưng về cơ bản nó hỗ trợ cho người lính thao tác thuần thục vũ khí, khí tài và tham gia giải quyết tốt các tình huống chiến đấu gần như thực.

Trang bị mô phỏng phục vụ huấn luyện phát triển liên tục, từ trình độ thấp đến cao, từ cơ khí thuần túy chuyển sang hoạt động theo nguyên lý cơ-điện tử, cơ-quang-điện. Trang bị mô phỏng hiện đại còn ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào điều khiển, ra tình huống và xử lý tình huống sát thực tế chiến đấu, cho phép giáo viên can thiệp vào quá trình huấn luyện và kiểm tra kết quả luyện tập chính xác thông qua hệ thống tín hiệu phản hồi. Nhờ ứng dụng công nghệ thông tin, thiết bị mô phỏng có khả năng mô hình hóa mọi hoạt động quân sự, trên tất cả các lĩnh vực và tình huống của chiến tranh hiện đại diễn ra trên bộ, trên không, trên biển và trong vũ trụ.

Một trong những thiết bị huấn luyện mô phỏng được sử dụng rộng rãi là bộ luyện bắn tên lửa chống tăng B-72 do Liên Xô (trước đây) chế tạo, dùng để luyện tập cho người lính thành thạo động tác điều khiển tên lửa vào mục tiêu trong quá trình bắn trước khi được bắn tên lửa thật. Bộ luyện bắn tên lửa chống tăng B-72 có nhược điểm là mô phỏng địa hình chưa sát thực tế, chưa mô phỏng âm thanh của tên lửa khi bắn, bài tập còn đơn điệu. Một số thiết bị mô phỏng phục vụ huấn luyện khác thời Liên Xô sản xuất cũng có nhược điểm tương tự, sử dụng các hệ thống điều khiển cơ khí và đèn điện tử nên độ linh hoạt không cao. Gần đây, các cơ sở nghiên cứu thuộc Bộ Quốc phòng Nga đã chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin vào phát triển các trang thiết bị mô phỏng. Điển hình như viện nghiên cứu VNIIVS phối hợp với một số cơ sở khác đã xây dựng phần mềm Spektr có khả năng tích hợp thông tin từ các mô hình khác nhau. Hệ thống ứng dụng công nghệ liên kết mạng máy tính cục bộ và diện rộng từ các mô hình trong môi trường chiến trường ảo để nâng cao chất lượng, trình độ huấn luyện chiến đấu của các lực lượng vũ trang, trình diễn các phương án, tiến hành kiểm nghiệm các hệ thống vũ khí trang bị kỹ thuật và nâng cao kỹ năng của kíp chiến đấu trong điều kiện sát thực tế nhất.

Cùng với các thiết bị mô phỏng huấn luyện vũ khí, phương tiện kỹ thuật trên mặt đất như buồng tập lái ô-tô, xe tăng-thiết giáp, các thiết bị mô phỏng huấn luyện vũ khí trang bị kỹ thuật hàng không, hàng hải cũng phát triển không ngừng. Các loại buồng tập lái máy bay tiên tiến của LB Nga, Mỹ, các nước Tây Âu không chỉ rèn luyện kỹ năng thao tác của phi công mà còn mô hình hóa quá trình ngắm bắn, điều khiển vũ khí trên máy bay, giúp người học nhanh chóng nắm bắt kỹ năng, thuần thục trong xử lý tình huống khi lên máy bay thật và thực hành tác chiến. Trong lĩnh vực hàng hải, hệ thống thiết bị mô phỏng huấn luyện Laguna-1241RE xây dựng trên cơ sở máy tính cá nhân liên kết trong mạng cục bộ, dùng để huấn luyện vận động, điều khiển tàu, trực canh hàng hải và đánh giá, kiểm tra theo tiêu chuẩn của cơ quan an toàn hàng hải Vương quốc Anh. Hệ thống Laguna-1241RE gải quyết được các bài toán hàng hải như lập kế hoạch hành trình và dẫn tàu trong điều kiện bất kỳ, tính lượng hiệu chỉnh của các thiết bị, điều động tàu theo các tình huống khác nhau, xử lý các tình huống sự cố và sử dụng vũ khí tiêu diệt mục tiêu trên biển, trên bờ...

Ứng dụng kỹ thuật la-de trong các trang bị mô phỏng huấn luyện là một trong những hướng ưu tiên của quân đội các nước trên thế giới. Kỹ thuật la-de thường áp dụng trong các thiết bị phục vụ huấn luyện ngắm bắn, điều khiển vũ khí. Đi đầu trong nghiên cứu phát triển thiết bị mô phỏng huấn luyện ứng dụng kỹ thuật la-de là các nước Mỹ, NATO, Nga, I-xra-en, Nhật Bản, Ấn Độ, Trung Quốc... Mỹ phát triển thiết bị luyện bắn cho súng trường M16, nặng 0,45kg, sử dụng cơ cấu bức xạ la-de lắp dưới nòng súng. Ở bia lắp bộ nhận ảnh làm bằng đi-ốt quang-điện si-lic. Xung la-de bắn vào bia được bộ nhận ảnh ghi lại, khi trường nhìn của bộ nhận ảnh càng nhỏ thì xạ thủ càng phải ngắm chính xác. Thiết bị luyện bắn M16 dùng để huấn luyện bắn cả ngày và ban đêm. Ngoài súng bộ binh, kỹ thuật la-de còn được ứng dụng cho các thiết bị mô phỏng và luyện bắn đối với các loại hỏa lực mặt đất, bắn kẹp nòng bảo đảm an toàn và cho hiệu quả kinh tế cao.

HOÀNG ĐÌNH DANH