QĐND - Hội đồng quân nhân (HĐQN) là một tổ chức đại diện cho quyền lợi hợp pháp, chính đáng của cán bộ, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên chức quốc phòng ở đơn vị cơ sở. Thời gian qua, trong khi một số đơn vị phát huy khá tốt vai trò của HĐQN trong việc thực hiện các quyền dân chủ về chính trị, quân sự, kinh tế - đời sống, thì vẫn có khá nhiều tổ chức HĐQN ở đơn vị cơ sở hoạt động cầm chừng, mờ nhạt, chưa mang lại hiệu quả cũng như chưa đáp ứng nhu cầu, mong muốn của bộ đội.

Đến công tác tại một số đơn vị cơ sở, qua tìm hiểu thực tế, chúng tôi thấy hoạt động của HĐQN đang gặp một số vướng mắc, bất cập, nếu không tìm cách tháo gỡ, tổ chức này sẽ rơi vào tình trạng “có cũng như không”, nhất là HĐQN ở cấp đại đội. Điều này xuất phát từ mấy lý do cơ bản sau: Trước hết, nhận thức về vị trí, vai trò của HĐQN trong đội ngũ cấp ủy - chỉ huy ở đại đội chưa thống nhất. Một bộ phận cán bộ cơ sở cho rằng, cấp đại đội đã có nhiều tổ chức như: Về Đảng, có chi bộ lãnh đạo; về chính quyền có ban chỉ huy đại đội; về đoàn thể có chi đoàn thanh niên là tổ chức quy tụ phần lớn cán bộ, chiến sĩ đơn vị tham gia. Do đó việc tổ chức và duy trì hoạt động HĐQN là chưa cần thiết. Thứ hai, khá nhiều ý kiến cho rằng, địa vị pháp lý của tổ chức HĐQN chưa thực sự rõ ràng. Theo một số cán bộ cơ sở, trên danh nghĩa HĐQN là một tổ chức của đơn vị, nhưng khả năng thực thi quyền hành còn hạn chế. Vì đồng chí Chủ tịch HĐQN thường là phó đại đội trưởng quân sự. Trong khi đó, tổ chức lãnh đạo có chính trị viên đại đội kiêm bí thư chi bộ là người quán xuyến, chỉ đạo mọi mặt công tác Đảng, công tác chính trị của đơn vị; tổ chức chỉ huy có đại đội trưởng là người chịu trách nhiệm toàn bộ công tác quản lý, điều hành, chỉ huy đơn vị. Do “vị thế pháp lý” của phó đại đội trưởng kiêm chủ tịch HĐQN “bé hơn” hai vị trí nêu trên, cho nên tiếng nói cũng ít “trọng lượng” hơn. Thứ ba, một số ý kiến đề cập ở một khía cạnh cơ chế hoạt động. Đó là toàn bộ hoạt động và mọi mặt công tác của đại đội đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy - chi bộ và sự quản lý, điều hành của ban chỉ huy mà đứng đầu là đại đội trưởng. Hằng tháng, ban chấp hành chi đoàn đại đội cũng đã tổ chức ra chương trình hành động, sau đó duy trì sinh hoạt Đoàn để bàn biện pháp thực hiện nghị quyết lãnh đạo của chi bộ và kế hoạch công tác của người chỉ huy. Bởi thế, vai trò của HĐQN lúc này, nếu hoạt động thì cũng khá mờ nhạt và có phần “lép vế”.

Từ những lý do nêu trên, không ít đơn vị cơ sở duy trì hoạt động của HĐQN rất cầm chừng, thậm chí có đơn vị “bỏ rơi” hoạt động của tổ chức này. Có đơn vị một năm chỉ tổ chức sinh hoạt HĐQN 1-2 lần, nội dung sinh hoạt cũng chưa rõ ràng, cụ thể, mà chủ yếu xoay quanh vấn đề góp ý về kinh tế - đời sống của đơn vị. Đáng nói hơn, có đơn vị chưa phân biệt rõ ràng thế nào là sinh hoạt hành chính của tổ chức chỉ huy, sinh hoạt đoàn thể của chi đoàn hay sinh hoạt dân chủ của HĐQN. Nhận thức không đầy đủ, hoạt động không thường xuyên, duy trì chưa hiệu quả - đó là thực trạng chung của khá nhiều HĐQN ở đơn vị cơ sở trong thời gian qua.

Vậy, làm thế nào để “vực dậy” và đưa hoạt động của HĐQN đi đúng hướng? Chúng tôi cho rằng, vấn đề mấu chốt là ở chỗ: Phải có sự hiểu biết thấu đáo, nhận thức rõ ràng về vị trí, vai trò HĐQN của đơn vị. Đây là tổ chức tập hợp rộng rãi nhất, đầy đủ nhất mọi thành phần của đơn vị. Việc thành lập tổ chức HĐQN không ngoài mục đích tạo điều kiện thuận lợi cho mọi cán bộ, chiến sĩ, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên chức quốc phòng được tham gia ý kiến, đóng góp về mọi mặt hoạt động công tác của đơn vị; được bày tỏ ý kiến, nguyện vọng, mong muốn chính đáng của mình về các lĩnh vực chính trị, quân sự, kinh tế - đời sống ở đơn vị; được nêu lên những băn khoăn, vướng mắc của mình và đề nghị các cấp lãnh đạo - chỉ huy, cơ quan chức năng có thẩm quyền giải đáp một cách thấu tình, đạt lý. Hay nói cách khác, việc tổ chức và duy trì HĐQN ở đơn vị cơ sở trong quân đội là một trong những phương thức cơ bản nhất để thực hiện có hiệu quả cơ chế “Đảng lãnh đạo, chính quyền quản lý, nhân dân làm chủ” và “Quy chế dân chủ ở cơ sở”, qua đó góp phần không ngừng củng cố và tăng cường mối quan hệ đoàn kết gắn bó giữa cấp ủy, chỉ huy và toàn thể quần chúng trong đơn vị.

Thêm nữa, muốn HĐQN hoạt động có nền nếp, hiệu quả hơn, ngoài sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của cấp ủy - chỉ huy, các đơn vị cơ sở phải có sự tách bạch cụ thể, rõ ràng về cơ chế hoạt động giữa các tổ chức, tránh tình trạng “lấn sân”, bao biện giữa tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể và HĐQN.

THIÊN VĂN