Với mục đích giúp nông dân bảo vệ được hoa quả trước sự tấn công của các loại ruồi đục quả, các nhà khoa học của Viện Bảo vệ thực vật đã sáng chế ra bả prô-tê-in từ phế thải men bia. Sản phẩm này được coi là "thần dược" hữu hiệu nhất hiện nay tham gia vào diệt ruồi hại quả.

Hồi sinh một vườn đào

Hằng năm cứ vào vụ thu hoạch đào, gia đình anh Mùa A Pô, ở xã Lóng Luông (huyện Mộc Châu, Sơn La) lại cảm thấy xót xa. Mặc dù đã phun thuốc hóa học hay bao quả nhưng vẫn không tránh khỏi tình trạng ruồi đục trái khiến năng suất giảm đáng kể. “Cứ sau vụ thu hoạch, tôi không còn mặn mà với đào nữa. Có năm, cả vườn đào bị ruồi đục nên lợi nhuận thu được chẳng đáng là bao. May nhờ có bả diệt ruồi của Viện Bảo vệ thực vật đã giúp vườn đào của gia đình tôi hồi sinh trở lại” – anh Pô nhớ lại.

Trên cơ sở thực hiện dự án hợp tác với Trung tâm nghiên cứu nông nghiệp quốc tế Ô-xtrây-li-a (ACIAR), tháng 6-2002, các nhà khoa học đã bắt đầu thể nghiệm dùng bả này diệt ruồi ở vườn cây đào của gia đình anh Pô. Sau một tháng, khi thu hoạch đào, anh và nhiều người không khỏi ngạc nhiên “Lần đầu tiên vườn nhà tôi thu được những quả đào đỏ tươi, căng tròn, không còn tình trạng vỏ lem nhem vì ruồi đục. Vụ đào đó, gia đình tôi thắng lớn” – anh Pô niềm nở khoe.

Tiến sĩ Lê Đức Khánh kiểm tra hiệu quả diệt ruồi sau khi phun bả trên đào ở Lóng Luông.

Thấy tác dụng rõ rệt của bả diệt ruồi ở gia đình anh Pô, UBND xã Lóng Luông đã đề nghị Viện Bảo vệ thực vật cho thực hiện ở tất cả diện tích trồng đào của xã (27ha). Kết quả cho thấy, nhờ bả này thu nhập của người dân trồng đào tăng lên gấp 3 lần. Theo số liệu thống kê của xã, đào đạt năng suất 25 tấn/ha, giá bình quân 3.000 đồng/kg, trừ chi phí, người trồng thu được 67 triệu đồng/ha.

Theo Tiến sĩ Lê Đức Khánh, Trưởng Bộ môn côn trùng (Viện Bảo vệ thực vật), ruồi hại quả là một trong những đối tượng gây hại nguy hiểm hàng đầu cho các vùng trồng cây ăn quả và rau. Nhiều loại quả bị ruồi hại gây tổn thất lớn như táo ta 37%, ổi 60% và đặc biệt là đào tới 100%... Để trừ ruồi, người ta thường dùng một số phương pháp như thu hoạch sớm, dùng thuốc hóa học hoặc bao quả… Tuy nhiên, hiệu quả không cao, ảnh hưởng tới năng suất và chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Bả prô-tê-in khắc phục được hạn chế này nhờ được sản xuất từ phế thải men bia, không gây độc hại cho người sử dụng.

Chi phí thấp

- Bả prô-tê-in có chứa hàm lượng prô-tê-in cao, hấp dẫn các loại ruồi đục quả bởi mùi thơm đặc trưng nên ruồi sẽ tự tìm đến. Bả có tác dụng là mồi nhử sinh học, trong khi đó, đối với các loại thuốc hóa học khác người ta phải tìm đến nơi có ruồi để phun. Bả được hòa tan trong nước và trộn với một lượng nhỏ thuốc trừ sâu, phun dưới dạng sương tạo một điểm ngưng đọng trên lá kết hợp với sương đêm, trở thành nguồn thức ăn hấp dẫn ruồi. Bả trở thành cái bẫy đơn giản và hiệu quả cao - Tiến sĩ Khánh giải thích-Chỉ cần 100ml bả cùng với 0,1g thuốc trừ sâu và 900ml nước, người trồng có thể phun cho khoảng 1ha (200 gốc). Bả được phun trước khi thu hoạch 30 - 45 ngày. Tuyệt đối không phun vào quả mà phun vào một điểm trên lá, mỗi cây một điểm.

Bả được đóng trong chai loại 100ml, giá 13.600 đồng, 480ml là 50.400 đồng. Không chỉ rẻ, dùng bả này còn giảm được công lao động. Nếu phun thuốc hóa học cho 1ha cây trồng, thông thường người ta phải mất 4-6 ngày, còn dùng bả, chỉ trong buổi sáng, một người có thể phun cho khoảng 3 đến 4ha. Tuy nhiên, anh Khánh cũng lưu ý, sau khi phun xong mà gặp trời mưa thì cần phun lại ngay. Không chỉ thử nghiệm dùng bả diệt ruồi trên cây đào ở Sơn La, các nhà khoa học còn tiến hành trên cây ổi ở huyện Thanh Liêm (Hà Nam), táo ta ở Thủy Nguyên (Hải Phòng)… Kết quả cho thấy, tỷ lệ diệt ruồi bằng phương pháp này đạt hiệu quả tới 100%. Hiện nay, để đáp ứng nhu cầu của nông dân, Viện đã cho xây dựng một xưởng sản xuất bả tại nhà máy bia An Thịnh, xã Đình Bảng (Từ Sơn, Bắc Ninh).

THÚY NGA