Đội quân bốc vác ở cửa khẩu Tân Thanh.

Theo chân chiến sĩ biên phòng

Ban ngày, hoạt động buôn lậu ở Lạng Sơn có vẻ cầm chừng, buổi tối mới thực sự là “giờ cao điểm”.

Để tận mắt chứng kiến cảnh buôn lậu “nhộn nhịp” thế nào, tối 11-1, chúng tôi theo chân cán bộ, chiến sĩ Trạm Biên phòng Cốc Nam đi mật phục, bắt hàng lậu. Trước khi ra quân, cán bộ, chiến sĩ trong tổ cơ động do Trạm trưởng, Thượng úy Trần Văn Tiến chỉ huy đã họp bàn, lên phương án cụ thể, giao nhiệm vụ cho từng người. Đầu tiên, để qua mắt được những đối tượng “chim lợn” lúc nào cũng lảng vảng trước cổng Trạm, anh em trong tổ cơ động phải mặc quần áo dân sự, bí mật trèo tường, vòng đường tắt rời khỏi đơn vị để đến điểm tập kết.

Chúng tôi đã nhiều lần có mặt tại đường mòn khu vực Hang Dơi vào ban ngày để xem “cửu vạn” chuyển hàng lậu qua biên giới, nhưng vẫn không thể ngờ rằng ban đêm ở đây lại nhộn nhịp đến vậy. Từng đoàn người leo trèo trên núi như đi hội, trên lưng mỗi người là một bọc hàng được chằng buộc chắc chắn. Xét về tương quan lực lượng, chúng tôi nghĩ: Khá lắm thì một tổ cơ động của Bộ đội Biên phòng cũng chỉ bắt giữ được 10 đối tượng là cùng. Trong trường hợp bọn buôn lậu liều lĩnh chống lại thì hậu quả chẳng thể tính nổi… Đêm đó, dù được coi là một vụ vây bắt thành công, tổ cơ động cũng chỉ thu giữ được 10 thùng hàng. Bọn buôn lậu chạy tán loạn nhưng đa số vẫn mang theo được hàng, trời tối nên tổ chiến sĩ biên phòng không truy đuổi được.

Trên đường về đơn vị, Thượng úy Trần Văn Tiến nói với chúng tôi: “Không ít lần, đối tượng buôn lậu đã tổ chức bao vây lực lượng chống buôn lậu để cướp lại hàng bị thu giữ, gây thương tích cho nhiều cán bộ, chiến sĩ”.

Tại cửa khẩu Tân Thanh, trước trạm kiểm soát cửa khẩu lúc nào cũng có hàng chục người gùi sẵn hàng trên lưng, lợi dụng sơ hở là chạy vọt qua cổng trạm kiểm soát; hoặc núp sau những chiếc xe ô tô tải đang làm thủ tục thông quan để mang hàng qua biên giới.

Trong những ngày theo chân Bộ đội Biên phòng vây bắt đối tượng buôn lậu, chúng tôi mới hiểu được phần nào khó khăn, vất vả của các anh, nhất là các tổ cơ động vây bắt gia cầm nhập lậu. Một tối, chúng tôi đi theo tổ cơ động vây bắt hàng gia cầm nhập lậu tại cửa khẩu Chi Ma. Cuộc bắt giữ có kết quả, đội cơ động thu giữ khoảng 500kg gà. Nhưng khổ nỗi, các phương tiện không thể vào tận nơi để chở được, các anh lại phải phân công nhau gánh hàng về. Trung tá Bùi Hữu Huấn, chính trị viên đồn, mặc nguyên quân phục gánh hơn 50kg gà nhập lậu. Trên đường đi, anh nói: “Hiện nay, trang bị cho việc truy bắt gia cầm nhập lậu còn thiếu nhiều. Chẳng hạn như quần áo chống nhiễm khuẩn. Đã nhiều lần, Chi cục Thú y phát hiện gia cầm nhập lậu ở đây nhiễm vi-rút rồi. Thế mà anh em vẫn đánh liều gánh về đồn. Hôm sau mới làm thủ tục bàn giao cho địa phương để tiêu hủy".

Làm gì để chống buôn lậu hiệu quả?

Mặc dù đã trực tiếp và tham gia bắt giữ được rất nhiều vụ buôn lậu, góp phần tích cực trong việc ngăn chặn, hạn chế buôn lậu ở khu vực biên giới Lạng Sơn, nhưng khi trao đổi với chúng tôi, Đại tá Nguyễn Tiến Thắng, chính ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn vẫn bày tỏ sự trăn trở:

- Tình trạng buôn lậu qua biên giới diễn ra phức tạp, trên địa bàn rộng, nhiều đối tượng tham gia. Nếu chúng ta chỉ quan tâm đến bắt buôn lậu, thì dù lực lượng đông mấy cũng không thể ngăn chặn triệt để. Vì thế, về lâu dài, quan trọng nhất là phải chủ động phòng ngừa. Thời gian qua, bộ đội biên phòng Lạng Sơn rất quan tâm đến việc này. Thực tế cho thấy, chống buôn lậu đã khó, nhưng phòng ngừa buôn lậu còn khó hơn.

Cùng bộ đội biên phòng đồn Chi Ma xuống các xã Yên Khoái, Tú Mịch, Mẫu Sơn thuộc huyện Lộc Bình làm công tác vận động quần chúng, chúng tôi phần nào hiểu được những khó khăn trong việc phòng ngừa buôn lậu. Ông Triệu Chòi Hinh, Chủ tịch UBND xã Mẫu Sơn kể:

- Dân xã tôi rất nghèo, nếu ở nhà làm ruộng, làm nương thì may ra cũng chỉ đủ cái ăn, cho nên một số người đã đi vác hàng thuê cho bọn buôn lậu, mỗi ngày kiếm bốn, năm chục nghìn. Vận động bà con không tham gia buôn lậu rất khó. Các anh biên phòng cùng với xã tôi đã tổ chức nhiều buổi tuyên truyền, trực tiếp đến từng gia đình vận động bà con ký cam kết không tham gia buôn lậu, nhưng một số người vẫn đi vì miếng cơm, manh áo.

Để hạn chế người dân tham gia và tiếp tay cho buôn lậu, bên cạnh việc tuyên truyền, vận động, bộ đội biên phòng Lạng Sơn đã cử cán bộ, chiến sĩ xuống giúp nhân dân phát triển kinh tế, trực tiếp hướng dẫn bà con chăn nuôi, trồng trọt. Đặc biệt, bộ đội biên phòng đã chủ động tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương tạo điều kiện thuận lợi để người dân khu vực biên giới phát triển sản xuất, có việc làm ổn định. Các đồn biên phòng đã tham mưu với địa phương, trực tiếp xây dựng đề án, thành lập các hợp tác xã vận tải tại khu vực cửa khẩu, giải quyết việc làm cho người dân và giúp nhân dân trồng rừng có hiệu quả.

Đưa chúng tôi ra nơi làm việc của Hợp tác xã vận tải Biên Cương ở cửa khẩu Chi Ma, Trung tá Bùi Hữu Huấn, chính trị viên đồn biên phòng Chi Ma và ông Lê Văn Hòa, chủ tịch UBND xã Yên Khoái phấn khởi cho biết, hợp tác xã được thành lập từ năm 2002 theo sự “tư vấn” của bộ đội biên phòng. Ngày đó, trước tình trạng nhiều người dân gần cửa khẩu Chi Ma thiếu việc làm, tham gia buôn lậu, Bộ đội biên phòng Lạng Sơn đã chỉ đạo cho đồn biên phòng Chi Ma tham mưu cho xã Yên Khoái, huyện Lộc Bình thành lập hợp tác xã vận tải Biên Cương, chỉ tuyển lao động địa phương vào làm việc. Hiện nay, HTX có gần 200 lao động, thu nhập bình quân từ 1,5 đến 3 triệu đồng/tháng. Công việc ổn định, lương thiện, thu nhập cao hơn làm “cửu vạn” cho bọn buôn lậu nên rất nhiều người dân muốn xin vào làm.

Ông Lê Văn Hòa nói với chúng tôi bằng giọng hào hứng:

- Nhờ có HTX Biên Cương mà xã tôi bớt được khoảng 500 người phạm tội buôn lậu, vì ngoài gần 200 người đang làm ở đây, HTX còn quy định ai có người thân tham gia buôn lậu thì sẽ bị buộc thôi việc. Đây cũng là lực lượng nòng cốt của xã trong việc phối hợp với bộ đội biên phòng bảo vệ an ninh biên giới. Hiện nay, dự án trồng thông lấy nhựa do bộ đội biên phòng hướng dẫn cũng đã có 230 hộ tham gia. Nhờ sự giúp đỡ của đồn biên phòng Chi Ma mà đời sống của người dân xã tôi và mấy xã lân cận khấm khá hơn, tình hình buôn lậu trên địa bàn cũng giảm đáng kể.

Buôn lậu không chỉ gây thiệt hại cho nền kinh tế, thất thu lớn ngân sách mà còn nguy hại đến an ninh – quốc phòng. Ví dụ việc nhập lậu gia súc, gia cầm dễ dẫn đến dịch bệnh, ảnh hưởng xấu đến chăn nuôi trong nước và sức khỏe nhân dân. Vì thế, công tác phòng, chống buôn lậu phải luôn được chú trọng, tăng cường. Theo chúng tôi, muốn phòng, chống buôn lậu có hiệu quả, chúng ta cần tăng cường lực lượng, phương tiện cho những đơn vị chức năng chống buôn lậu như hải quan, công an, biên phòng, quản lý thị trường, thuế vụ, nhất là trang bị thêm các thiết bị làm việc hiện đại như máy soi hàng, bộ đàm liên lạc, máy vi tính, xe cơ động trên địa hình phức tạp, chó nghiệp vụ… Về công tác tổ chức, cần phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, địa bàn được đảm nhiệm của từng lực lượng để tránh sự chồng chéo, “nhiều sãi không ai đóng cửa chùa”. Đối với các trạm kiểm soát liên hợp, cần thành lập ngay tổ chức Đảng, các tổ chức quần chúng; có cơ chế chặt chẽ để bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ huy và phát huy tốt vai trò trách nhiệm của từng thành viên.

Bên cạnh những biện pháp trên, các cơ quan chức năng cần quy định rõ đối tượng nào là cư dân biên giới được phép mua hàng miễn thuế; định giá cụ thể từng loại hàng để tiện cho việc kiểm soát chống buôn lậu, đồng thời nên có quy định thưởng cho các lực lượng chống buôn lậu theo tỷ lệ giá trị hàng lậu thu giữ được để động viên họ tích cực làm nhiệm vụ, hạn chế hiện tượng “bảo kê” cho dân buôn.

Về phía cấp ủy, chính quyền địa phương, cùng với việc tăng cường công tác tuyên truyền vận động, tổ chức cho nhân dân ký cam kết không tham gia buôn lậu, cần có biện pháp cụ thể để tạo công ăn việc làm, bảo đảm cho người dân có thu nhập ổn định. Đây chính là điểm mấu chốt để hạn chế tình trạng buôn lậu qua biên giới, vì khi ngày công lao động lương thiện được đảm bảo thì người dân sẽ bớt đi buôn lậu và tiếp tay cho các chủ buôn.

Bài và ảnh: HUY QUANG – PHÚ SƠN