QĐND Thủ tướng Pa-ki-xtan Y-u-xúp Ra-da Gi-la-ni (Yousuf Raza Gilani) cho biết, quan hệ căng thẳng giữa hai cơ quan tình báo ISI của Pa-ki-xtan và CIA của Mỹ đã được cải thiện. Thông báo được đưa ra sau chuyến thăm bất ngờ của Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri Clin-tơn (Hillary Clinton) tới Pa-ki-xtan cho thấy mối quan hệ “tạm” băng giá giữa hai đồng minh thân thiết dường như đang bắt đầu nồng ấm trở lại.

Tổng thống Pa-ki-xtan A-li Da-đa-ri (Ali Zardari, bên trái) và Ngoại trưởng Hi-la-ri trong cuộc gặp tại I-xla-ma-bát ngày 27-5. Ảnh: AP

Lâu nay, mối quan hệ giữa Mỹ và Pa-ki-xtan được giới quan sát miêu tả là như “răng với môi”. Nhưng, nó trở nên căng thẳng và có dấu hiệu rạn nứt sau khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ tiêu diệt trùm khủng bố Bin La-đen ngay trên đất Pa-ki-xtan mà không báo trước cho Chính phủ nước này. Vụ đột kích đã khiến chính quyền I-xla-ma-bát bị "bẽ mặt". 

I-xla-ma-bát đã thể hiện rõ quan điểm với Oa-sinh-tơn rằng không thể chấp nhận các chiến dịch tương tự như chiến dịch Áp-bô-ta-bát. Thậm chí, Pa-ki-xtan còn cảnh báo rằng, những vụ tấn công theo kiểu này làm “tổn hại đến sự hợp tác và đôi khi trở thành mối đe dọa đối với hòa bình và an ninh quốc tế”. Trong bối cảnh đó, quan hệ hợp tác giữa ISI và CIA cũng không thể tốt đẹp và đã bị gián đoạn sau vụ đột kích. Quan hệ tình báo giữa hai bên cũng không được cải thiện cho đến khi Ngoại trưởng Mỹ Hi-la-ri có chuyến thăm bất ngờ tới Pa-ki-xtan ngày 27-5.

Vì thế, chuyến thăm của bà Hi-la-ri được đánh giá là nhằm làm dịu bớt căng thẳng trong quan hệ hai nước. Ngoại trưởng Mỹ đề nghị I-xla-ma-bát thực hiện các biện pháp kiên quyết để đánh bại mạng lưới khủng bố Al-Qaeda, đồng thời khẳng định Oa-sinh-tơn "tuyệt đối không có bằng chứng" cho thấy bất kỳ nhân vật nào trong số các quan chức cấp cao nhất của Chính phủ Pa-ki-xtan biết Bin La-đen sống gần thủ đô I-xla-ma-bát trước khi bị tiêu diệt. Mỹ cam kết hai nước sẽ đẩy mạnh hợp tác quân sự trong cuộc chiến chống khủng bố. Phát biểu với giới truyền thông, ông Gi-la-ni nói rằng việc hợp tác và chia sẻ thông tin tình báo giữa Pa-ki-xtan và Mỹ sẽ được tiếp tục. Pa-ki-xtan sẽ thành lập một ủy ban độc lập điều tra vụ Áp-bô-ta-bát mà biệt kích Mỹ tiến hành hồi đầu tháng 5 tại nước này để tiêu diệt trùm khủng bố Bin La-đen.

Chuyến thăm của bà Hi-la-ri diễn ra ngay sau chuyến đi “úy lạo” đồng minh của Thượng nghị sĩ Giôn Ke-ri (John Kerry), Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, ít ngày. Theo các nhà phân tích, các chuyến thăm liên tục trong vòng chưa đầy 2 tuần cho thấy, dù không hài lòng lắm về đồng minh, Mỹ vẫn rất cần Pa-ki-xtan cho lợi ích của mình. Thứ nhất, Mỹ cần Pa-ki-xtan hợp tác chống khủng bố. Nếu quan hệ hai bên xấu đi, các chiến dịch tình báo và quân sự của Mỹ trong khu vực xem như xôi hỏng bỏng không. Sau vụ tấn công khủng bố ngày 11-9-2001, Tổng thống Pa-ki-xtan Mu-sa-ráp (Musharraf) đã cam kết sẽ hợp tác với Mỹ truy quét Al-Qaeda, bù lại Pa-ki-xtan đã nhận viện trợ của Mỹ hơn 20 tỷ USD, trong đó có 14 tỷ USD viện trợ quân sự. Ngoài ra, Mỹ cần mượn đường Pa-ki-xtan phục vụ hậu cần cho lực lượng NATO và Mỹ ở Áp-ga-ni-xtan. Theo số liệu từ Bộ Quốc phòng Mỹ, mỗi tháng Mỹ và các nước đồng minh NATO vận chuyển khoảng 5000 công-ten-nơ quân nhu sang cho binh lính Mỹ và NATO ở Áp-ga-ni-xtan. Phần lớn phải mượn đường Pa-ki-xtan vì an toàn và tiết kiệm hơn dù Áp-ga-ni-xtan có chung biên giới với 5 nước nữa, trong khi quân đội Pa-ki-xtan đã đảm nhận nhiệm vụ bảo vệ. Bên cạnh đó, Mỹ cũng cần tranh thủ Pa-ki-xtan trong bối cảnh Trung Quốc đang xích lại gần Pa-ki-xtan và giữ Pa-ki-xtan làm đối trọng với Ấn Độ vốn khăng khít với Nga. Nếu Mỹ còn cần đến Pa-ki-xtan như thế, thì Pa-ki-xtan cũng cần có Mỹ cho lợi ích lâu dài của mình. Tiền tỷ viện trợ của Mỹ đổ vào Pa-ki-xtan 10 năm qua đã giúp phục vụ các nhu cầu quân sự của nước này, khiến Pa-ki-xtan có được một vị trí nhất định ở khu vực Tây Bắc Á.

Như thế, cho dù Pa-ki-xtan và Mỹ trước mắt có những vấn đề “ấm ức” chưa bằng lòng với nhau nhưng vì những mối quan hệ, những ràng buộc khiến họ không thể “chia tay” hoặc để thời gian căng thẳng kéo dài. Sự rạn nứt đôi lúc tưởng như khá căng thẳng này như giới quan sát nhận định “chỉ nóng lên như đốm lửa tàn mà thôi”. Chả thế mà Tổng thống Ô-ba-ma đã tuyên bố rằng, sự hợp tác với Pa-ki-xtan trong cuộc chiến chống khủng bố đã đạt được những thành công to lớn và Mỹ muốn sự hợp tác đó tiếp tục.

Ngọc Hà