Xã Quỳnh Thạch, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi thuốc sâu. Nhiều năm nay người dân ở đây phải cam chịu sống chung với chất độc, để đến bây giờ được coi là “xóm nghĩa địa”, “làng ung thư”, “vùng đất chết” kêu cứu… Người dân ở đây chỉ mong có nguồn nước sạch để vượt qua thảm cảnh này.

Những ngôi nhà ở làng Vòm lần lượt bỏ hoang.

Ô nhiễm vẫn tăng, cái chết vẫn tiếp diễn

Cùng đi với chúng tôi đến kho vòm chứa thuốc sâu được xây dựng từ năm 1965 ở làng Tràm và hai kho thuốc sâu trung chuyển ở làng Mới và làng Thạch Động có Chủ tịch UBND xã, ông Đậu Đức Lâm và Bí thư Đảng ủy xã,  ông Nguyễn Đình Hà.

Kho thuốc sâu nằm trên núi có độ dốc so với mặt bằng xã Quỳnh Thạch nghiêng 45 độ. Hôm chúng tôi đến kho vào đúng dịp những cơn mưa do ảnh hưởng bão số 1 vừa ngớt, nên ai cũng bị hắt hơi suốt dọc đường đi,  bởi mặt đất bốc lên mùi hăng hắc, cay nồng khó chịu.

Kho vòm trên núi làng Tràm đã được san phẳng, nhưng theo bà con dân làng ở đây cho biết thì trong lòng kho bán âm còn để sót lại nhiều thuốc sâu và thuốc diệt cỏ,  nó ngấm sâu vào lòng đất, vào nguồn nước ngầm để rồi bào mòn, giết chết người dân Quỳnh Thạch.

Dân số Quỳnh Thạch có 8.760 nhân khẩu (1.890 hộ), thì chỉ có 97 hộ (xóm 11) nằm trên đất kho vòm đỡ bị ngập úng,  còn lại đều quy hoạch bao đời giữa cánh đồng của xã, nền nhà  không cao hơn mặt ruộng. Sau những cơn “mưa vàng” vừa rồi, dân mừng vì cứu được  375ha lúa hè thu xanh trở lại.  Nhưng lần nào cũng thế, sau cơn mưa  là ngõ xóm chìm trong nước hàng mấy ngày liền. Tôi được chứng kiến cảnh những con mương ứ nước đục ngầu bốc lên mùi hăng hắc lẫn với mùi hôi thối do chất thải của gia súc tràn vào cả sân nhà, bao quanh giếng nước. 

Chủ tịch UBND xã, ông  Đậu Đức Lâm cho biết, ngoài 3 "kho" thuốc sâu có từ lâu,   mỗi vụ xã phải bón khoảng 800 tấn phân vô cơ, vài trăm tấn phân hữu cơ và thuốc trừ sâu bệnh cho cây trồng... đã góp phần tăng thêm sự ô nhiễm vào nguồn nước sinh hoạt của người dân Quỳnh Thạch.

6 tháng đầu năm nay, xã Quỳnh Thạch có thêm 31 người chết, trong đó có 27 người chết vì bệnh ung thư. Tháng này xã cũng lại vừa  phát hiện thêm 8 trường hợp mắc bệnh ung thư nữa (3 người đã chết). Ở xóm mới (làng Vòm) tuy chỉ có 15 hộ dân,  thế mà bình quân mỗi hộ đã có một người chết vì bệnh ung thư.

Anh Nguyễn Đình Lộc,  một đồng nghiệp của tôi cũng là người đất Quỳnh Thạch đau xót nói: "Mình cũng có hai chú em rể chết vì bệnh ung thư. Thấy cái chết cứ bào mòn người dân ở đây mình đã viết một số tin bài đăng trên một số báo kể cả trung ương và địa phương mong sự chia sẻ của cộng đồng, nhưng rồi cũng biệt tăm hơi, như đá ném ao bèo ấy. Ngày ngày Quỳnh Thạch vẫn tiếp diễn nỗi đau con mất cha, mất mẹ, vợ mất chồng".

Mong sớm vượt qua thảm cảnh này

Đích danh thủ phạm là thuốc sâu, thuốc diệt cỏ làm ô nhiễm nguồn nước, vậy cấp ủy chính quyền xã bó tay sao?.

Trả lời câu hỏi của chúng tôi, ông Đậu Đức Lâm và  ông Nguyễn Đình Hà đều cho biết: "Nhiều lần các cơ quan chức năng huyện, tỉnh về kiểm tra và kết luận nguồn nước ở Quỳnh Thạch ô nhiễm rất nặng. Xã chúng tôi đã nhiều lần có tờ trình gửi lên tỉnh, lên các cơ quan chức năng xin một nhà máy cung cấp nước sạch cho dân sử dụng thay nước giếng, nhưng chờ mãi vẫn không có hồi âm. Trước mắt xã phát động bà con xây bể chứa nước mưa để dùng. Hết nước mưa thì chỉ có cách đi mua nước sạch ở địa phương khác. Thực tế, ở Quỳnh Thạch chỉ có 40% số hộ trong xã xây được bể chứa nước mưa, 60% còn lại không có tiền, đều phải ăn thứ nước giếng nổi màng màu gạch cua. Số gia đình có điều kiện xây bể dùng nước mưa cứ hết lại lên thị trấn mua nước sạch về dùng".

Ông Hồ Đức Lâm ở xóm 7, một trong những bệnh nhân lâm bệnh ung thư giai đoạn cuối.

Gia đình anh Nguyễn Đình Lộc (đồng nghiệp với tôi) cũng xây bể dùng nước sạch. Anh Lộc cho biết: "Đầu mùa hạ chỉ có 300 nghìn đồng/một téc nước,  nhưng kỳ hạn nặng vừa rồi giá mỗi téc lên tới 500 nghìn đồng. Đắt thế thì bà con làm chi ra tiền mà mua nước...”. Bệnh viện đa khoa của huyện Quỳnh Lưu (một bệnh viện vào loại lớn nhất trong số bệnh viện cấp huyện cả nước) đứng chân trên địa bàn xã Quỳnh Thạch đã phải đào ao (60mx30m) để lấy nguồn nước nông giang vào dùng. Tuy nhiên, mặt nước trong ao vẫn ửng lên màu gạnh cua, rõ ràng đây không thể là nguồn nước sạch để dùng chứ chưa nói đến chăm sóc, cứu chữa bệnh nhân. Chúng tôi xin nhắc lại mong muốn của cấp ủy, chính quyền, nhân dân Quỳnh Thạch hiện nay là: Muốn cứu được người dân Quỳnh Thạch và thế hệ mai sau thì điều cần thiết trước mắt phải có một nhà máy cung cấp nước sạch". Tuy nhiên, để có từ 15 đến 20 tỷ đồng xây một nhà máy nước sạch đối với một xã thuần nông thì thực sự là lực bất tòng tâm. Qua Báo Quân đội nhân dân, chúng tôi mong được sự quan tâm của cơ quan chức năng, sự chia sẻ của các nhà hảo tâm, những tấm lòng của quân và dân trong cả nước giúp xã nhà vượt qua thảm họa này.