Từ đầu năm đến nay, thị trường ngoại tệ ở nước ta đã xuất hiện nhiều nghịch lý và có những diễn biến khá phức tạp. Hầu hết các ngân hàng thương mại trong nước đều thiếu tiền mặt VNĐ, trong khi đó lại thừa USD. Dù chỉ số giá tiêu dùng tăng cao nhưng giá USD so với tiền Việt lại giảm, gây khó khăn lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu. Khi lãi suất USD trên thị trường tiền tệ quốc tế giảm mạnh thì lãi suất USD ở nước ta tăng cao; tỷ giá mua USD thực tế của ngân hàng thương mại thấp hơn tỷ giá mua vào của tư nhân. Để tránh thua lỗ khi mua ngoại tệ, một số ngân hàng đã “lách luật” bằng cách thu thêm “phí quản lý ngoại tệ”...

Từ đầu năm đến nay, hầu hết các ngân hàng thương mại trong nước đều thiếu tiền mặt VNĐ (ảnh minh họa)

Từ đầu năm 2008 đến nay, lãi suất USD trên thị trường thế giới liên tục giảm từ 4,25%/năm, xuống còn 3,5%/năm rồi xuống còn 3,0%/năm. Thế nhưng diễn biến lãi suất USD tại Việt lại có xu hướng ngược lại với thế giới. Các ngân hàng thương mại trong nước liên tục điều chỉnh tăng lãi suất huy động vốn USD. Hiện nay đã có ngân hàng duy trì lãi suất gửi USD kỳ hạn 12 tháng lên tới 6,47%/năm, nhiều gấp hơn hai lần so với mức lãi suất cơ bản của thế giới. Nguyên nhân của tình trạng trên là do lãi suất vay vốn USD thấp hơn nhiều so với lãi suất vay VNĐ. Ngược lại tỷ giá liên tục giảm thấp, nên các doanh nghiệp nhận thấy vay USD có lợi hơn rất nhiều.

Từ ngày 10-3, theo quy định mới của Ngân hàng Nhà nước thì biên độ mua bán ngoại tệ của ngân hàng thương mại đối với khách hàng được điều chỉnh nới rộng thêm đến +/- 1%. Thế nhưng trên thực tế, rất ít ngân hàng thực hiện theo đúng biên độ này vì theo lời lý giải của một Tổng giám đốc ngân hàng “mua, bán USD với biên độ này thì chúng tôi sẽ lỗ nặng”, vì thế các ngân hàng thương mại đã nghĩ ra nhiều khoản thu thêm chẳng hạn như phí “quản lý ngoại tệ tiền mặt”, phí “kiểm đếm ngoại tệ tiền mặt”, “phí thu đổi ngoại tệ”...

Trước những diễn biến phức tạp và nghịch lý của thị trường ngoại tệ hiện nay, theo ý kiến của nhiều chuyên gia, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần phải có sự đổi mới mạnh mẽ, linh hoạt về cơ chế điều hành tỷ giá cũng như quản lý ngoại tệ. Ông Hisatsugu Furukawa, chuyên gia về chính sách tiền tệ Văn phòng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) cho rằng: “Việt vẫn cần một chính sách tỷ giá linh hoạt hơn nữa, biên độ nên được nới rộng hơn, để tỷ giá phản ánh sát cung-cầu ngoại hối”. Ý kiến của các chuyên gia cũng trùng với ý kiến của Thủ tướng Chính phủ trong công văn số 319/TTg-KTTH “Tiếp tục điều hành tỷ giá giữa đồng tiền Việt với đồng đô-la Mỹ nói riêng và các loại ngoại tệ nói chung theo hướng căn cứ vào cung-cầu thị trường, với biên độ dao động +/- 2%”. Mong rằng, biên độ dao động này sớm được áp dụng.

Cũng theo ý kiến của các chuyên gia, việc tăng giá đồng VNĐ so với USD ảnh hưởng không tốt đến xuất khẩu nhưng nếu chính sách này được áp dụng một cách từ từ, hợp lý về liều lượng thì về lâu dài sẽ tốt cho cả nền kinh tế. Để giảm tác hại của việc tăng giá đồng VNĐ so với USD, nhiều chuyên gia khuyến cáo, các doanh nghiệp xuất-nhập khẩu sang thị trường Nhật Bản, châu Âu… cố gắng đàm phán thanh toán không phải là USD, ngược lại các doanh nghiệp nhập khẩu thì lựa chọn USD. Ngoại tệ mua được cần sử dụng có hiệu quả cho các nhu cầu đầu tư, trả nợ của Chính phủ.

PHÚ THỌ