Tòa chung cư bốc cháy ngùn ngụt. Ảnh: Roi-tơ

QĐND - Chủ đầu tư sử dụng hợp đồng “ma”, vật liệu rởm và công nhân yếu tay nghề được các nhà điều tra xác định là nguyên nhân chính dẫn tới vụ cháy chung cư ở Thượng Hải (Trung Quốc) ngày 15-11, khiến 58 người tử vong, hơn 30 người mất tích và hơn 70 người bị thương.

Cục trưởng An toàn Lao động Trung Quốc, ông Luo Lin cho biết, vụ hỏa hoạn này hoàn toàn có thể tránh được. Theo ông Luo Lin, công tác quản lý quá trình thực hiện nâng cấp chung cư cao 28 tầng này bộc lộ nhiều yếu kém. Nhà thầu chính đã sử dụng các nhà thầu phụ không có chứng chỉ hành nghề, công tác giám sát thi công kém, thiếu giám sát về an toàn lao động. Các nhà điều tra đã phát hiện nhiều hợp đồng bất hợp pháp được ký kết trong dự án nâng cấp tòa chung cư này. Đó là chưa kể việc quá trình thi công thiếu các biện pháp phòng cháy, sử dụng tấm lưới nhựa và vật liệu cách nhiệt có độ bắt cháy cao nhằm đáp ứng tiêu chuẩn về tiết kiệm năng lượng. Chính những vật liệu này đã khiến lửa cháy lan ra toàn bộ chung cư nhanh tới mức lực lượng chữa cháy không thể kiểm soát nổi.

Nguồn lửa được xác định là khởi phát từ mỏ hàn khi các công nhân gắn tấm vật liệu cách nhiệt vào tường. Lửa đã bén vào tấm lưới nhựa bảo hiểm căng phía ngoài. Vật liệu cách nhiệt được sử dụng là loại bọt polyurethane vốn đã bị cấm sử dụng cho các tòa nhà cao tầng ở các nước phát triển. Còn ở Trung Quốc, loại vật liệu này tuy mới được đưa vào thị trường nhưng đã được sử dụng rộng rãi ở nhiều công trình.

Nhóm điều tra vụ hỏa hoạn đã được thành lập ngay sau khi tai nạn xảy ra và sẽ trực tiếp báo cáo lên Chính phủ Trung Quốc. 4 thợ hàn không bằng cấp đã bị bắt giữ với tội danh hình sự. Một số người khác cũng bị bắt giữ vì tội lơ là trách nhiệm. Cuộc điều tra đang tiếp tục được tiến hành.

Ông Wang Wei, người đã làm lính cứu hỏa 10 năm cho biết, ông chưa từng chứng kiến vụ hỏa hoạn nào dữ dội như vậy. Các nhân chứng kể lại, lửa bùng phát từ nơi để vật liệu xây dựng khi các công nhân đang lắp đặt hệ thống tiết kiệm năng lượng. Lửa bén vòng quanh 4 phía ngoài của tòa nhà tạo ra những cột lửa và đám khói đen bốc cao có thể nhìn thấy từ cách đó nhiều cây số. Cảnh tượng của đám cháy cùng các nạn nhân đang cố thoát khỏi tòa nhà được chiếu trên truyền hình Trung Quốc. Trong đó có cảnh các nạn nhân treo lơ lửng trên giàn giáo quanh tòa nhà kêu cứu. Lính cứu hỏa phải vật lộn với ngọn lửa để tiếp cận lại gần và tưới nước làm lạnh giàn giáo để giúp họ trèo xuống.

Mặc dù 20 xe và hơn 100 lính cứu hỏa đã được huy động nhưng công tác chữa cháy và cứu các nạn nhân hết sức chật vật. Họ phải mất 4 tiếng rưỡi để khống chế giặc lửa vì chung cư này được xây dựng từ năm 1990 không có hệ thống phòng cháy, chữa cháy. Các cửa thoát hiểm của chung cư lại đều bị khóa để đề phòng trộm cắp. Máy bay trực thăng cũng được huy động để cứu các nạn nhân đang mắc kẹt trên nóc nhưng cũng không đơn giản vì khói đen bốc lên ngùn ngụt. Lực lượng cứu hỏa phải tìm cách phun nước và tiếp cận tòa chung cư từ những tòa nhà lân cận.

Trong cảnh giặc lửa hoành hành có nhiều trường hợp thương tâm. Nhiều người chạy thoát ra ngoài trong tình trạng vô cùng đau đớn, bị bỏng trên người và mặt thì bị ám đen vì khói. Khi lính cứu hỏa vào được bên trong, phá được các cánh cửa bằng kim loại để vào nhà thì họ phát hiện những thi thể đã chết vì không kịp thoát. Phần lớn họ bị chết vì sặc khói độc. Bố của cô Wang Yingxing, một trong những người may mắn thoát nạn. Nhưng ông vô cùng đau khổ vì không tìm được tên con gái trong danh sách những người sống sót. Mắt ướt đẫm vì khóc, ông kể: “Những lời cuối cùng chúng tôi nghe được từ con bé là khi nó gọi cho chồng và nói “cháy rồi, em vừa thoát từ tầng 22 lên tầng 24” rồi điện thoại bị ngắt”.

Bà Li Xiuyun, 61 tuổi, cũng may mắn thoát ra được, kể rằng bà cùng chồng, con trai và cháu gái đã chạy thang bộ từ tầng 16 xuống đất và được đưa ra ngoài an toàn. Lúc chạy bà đã vấp vào cả người khác ở trên sàn nhà. Khói dày đặc và cửa kính thì nóng kinh khủng. Họ đã phải dùng bít tất nhúng nước che mũi trong lúc chạy để tránh bị sặc khói.

Chung cư là nơi ở của tổng cộng 156 gia đình, nhiều người là giáo viên đã nghỉ hưu. Khi đám cháy xảy ra vào tầm sau giờ trưa, mọi người đã cố gắng chạy thoát thân trong tình trạng chen lấn, xô đẩy. Con số thương vong cuối cùng chưa thể khẳng định vì nhiều người đang trong tình trạng nguy kịch. Hiện mới chỉ xác định được danh tính của 26 nạn nhân trong số 58 thi thể tìm được trong vụ cháy. Trung Quốc đang siết chặt các tiêu chuẩn về năng lượng nhằm đối phó với biến đổi khí hậu và giảm lãng phí trong sử dụng các nguồn năng lượng. Tuy nhiên, các vấn đề an toàn và môi trường lại được giám sát bởi các giới chức và doanh nghiệp địa phương nên đã tạo kẽ hở trong quản lý. Tệ tham nhũng và cắt xén nguyên vật liệu tại các công trường xây dựng vì vậy càng khó kiểm soát.

Sau vụ cháy chung cư ở Thượng Hải, Trung Quốc đã lệnh kiểm tra các biện pháp phòng ngừa hỏa hoạn trên cả nước, trong đó đặc biệt chú trọng tới các công trường xây dựng và nhà cao tầng. Bộ trưởng Công an Trung Quốc Meng Jianzhu cảnh báo nguy cơ hỏa hoạn sẽ còn xảy ra bởi tốc độ đô thị hóa nhanh chóng ở Trung Quốc với việc xuất hiện ngày càng nhiều nhà cao tầng trong khi các biện pháp phòng cháy, chữa cháy vẫn bị lơ là.

Mỹ Hạnh