Hội thảo Quốc gia về kinh nghiệm cấp tỉnh trong xúc tiến DNNVV tham gia vào chuỗi giá trị

QĐNĐ Online - “Mặc dù đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức nhưng doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam không phải không có cơ hội để phát triển”, ông Hồ Sỹ Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hỗ trợ, Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) thuộc Bộ Kế hoạch - Đầu tư đã phát biểu như vậy tại Hội thảo Quốc gia về kinh nghiệm cấp tỉnh trong xúc tiến DNNVV tham gia vào chuỗi giá trị.

Hội thảo này được tổ chức tại Hà Nội ngày 20-3, với sự tham gia của đại diện Bộ Kế hoạch - Đầu tư, Bộ Công - Thương, Phòng Công nghiệp - Thương mại Việt Nam (VCCI), các tổ chức, đối tác Quốc tế đang triển khai dự án hỗ trợ DNNVV tại Việt Nam như: GTZ, EU-VPSSP, DANIDA… và DNNVV từ các tỉnh, thành.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Hùng nhấn mạnh rằng trong một sân chơi ngày càng hội nhập sâu, rộng, có tính canh tranh cao, DNNVV Việt Nam buộc phải tìm mọi cách “chen chân” được vào chuỗi cung cấp-giá trị.

Nói cách khác, để tồn tại và phát triển trong nền kinh tế hội nhập toàn cầu, DNNVV phải một mặt liên kết với nhau để tồn tại, mặt khác phải trở thành một mắt xích trong chuỗi nguyên nhiên liệu đầu vào - thiết kế - sản xuất - phân phối - quảng cáo, tiếp thị - bán lẻ của các tập đoàn, công ty lớn và rộng hơn là trên phạm vi toàn cầu.

Khó khăn, thách thức

Chẳng mấy khó khăn để có thể hiểu được những thách thức của DNNVV. Theo bà Ri-ca-đa Me-xnơ, Cố vấn trưởng của Chương trình Hỗ trợ Khu vực Tư nhân Việt Nam của Liên minh châu Âu (EU-VPSSP), DNNVV thường chỉ có số vốn và quy mô sản xuất kinh doanh khiêm tốn, công nghệ lạc hậu, trình độ quản lý yếu, uy tín thương hiệu chưa cao, vì vậy hiệu quả sản xuất, kinh doanh kém hiệu quả, thiếu tính bền vững.

Các đại biểu dự Hội thảo

Trong hoạt động sản xuất, kinh doanh DNNVV luôn phải chịu nhiều rủi ro, thiệt thòi. Thuyết trình của Giám đốc Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược - Bộ Công Thương, Giáo sư, Tiến sỹ Phan Đăng Tuất tại Hội thảo cho thấy, nếu không nằm trong chuỗi cung cấp, DNNVV sẽ không có được những thông tin đầy đủ để cải tiến kỹ thuật, công nghệ, theo kịp yêu cầu, đòi hỏi của chuỗi về chi tiết sản phẩm. Điều đó dẫn đến việc sản phẩm của họ làm ra sẽ không bán được và doanh nghiệp sẽ thua lỗ, thậm chí có nguy cơ bị phá sản.

“Với việc DNNVV Việt Nam thường chuyên gia công, lắp ráp thì ngay cả khi nằm trong chuỗi cung cấp, doanh thu của họ cũng chỉ chiếm từ 3-6 % giá trị sản phẩm. Đó thực sự là mức thu quá thấp so với các công đoạn khác trong chuỗi và so với những chi phí đầu tư nhân lực, vật lực, quản lý, vận chuyển và nhiều rủi ro tiềm tàng trong sản xuất”, ông Tuất nhấn mạnh.

Theo nghiên cứu của ông, một chiếc áo sơ mi được gia công tại Việt Nam được bán ra ở thị trường nước ngoài với giá 100 đô la, công ty may chỉ nhận được khoảng 4 đô la. Phần lớn còn lại thuộc về các công đoạn khác như: nguyên liệu, thiết kế, phân phối, quảng cáo, tiếp thị, bán lẻ và cho thương hiệu gắn trên chiếc áo.

Nếu DNNVV Việt Nam không tham gia vào chuỗi giá trị, hay nói một cách khác trở thành một mắt xích khác trong chuỗi cung cấp sản phẩm, thì sẽ luôn chịu thiệt thòi, Tiến sỹ Phan Đăng Tuất đã kết luận như vậy.

Cơ hội

Bên cạnh những khó khăn thách thức, DNNVV cũng đang đứng trước nhiều cơ hội. Bà Phạm Thị Thu Hằng, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ DNNVV thuộc VCCI cho biết kể từ đầu những năm 2000, VCCI cùng với các tổ chức quốc tế đã tiến hành nhiều nghiên cứu, mở các khoá đào tạo, tổ chức hội thảo và các hoạt động hỗ trợ khác nhằm giúp DNNVV phát triển.

Theo bà Hằng, chính vì DNNVV đóng vai trò quan trọng và tất yếu trong nền kinh tế nên VCCI cùng các tổ chức quốc tế rất quan tâm đến việc phát triển khu vực kinh tế này.

Bà nói: “Trên thực tế, DNNVV hoàn toàn có thể tham gia vào chuỗi giá trị của toàn cầu”. Bà Hằng cho biết, những sản phẩm đoạt Giải thưởng Golden V, giải thưởng dành cho các mẫu thiết kế hàng thủ công mỹ nghệ độc đáo do VCCI tổ chức được đánh giá rất cao tại các hội chợ triển lãm quốc tế và giành được nhiều đơn đặt hàng của khách hàng nước ngoài.

“Điều đó cho thấy rằng nếu DNNVV Việt Nam tích cực, chủ động hơn trong thiết kế sản phẩm thì họ có thể tham gia vào chuỗi giá trị”, bà khẳng định như vậy.

Trong khi đó, nghiên cứu của ông Tuất cho thấy công đoạn thiết kế sản phẩm và quảng bá thiết kế chiếm tới 15 % giá trị tổng sản phẩm, gấp 3 lần công đoạn gia công, sản xuất.

Bà Mi-mi Gro-en-béc, Điều phối viên Chương trình DANIDA

Bà Mi-mi Gro-en-béc, Điều phối viên Chương trình Hỗ trợ Khu vực Kinh doanh của Đan Mạch (DANIDA) cho biết DANIDA đã và đang tích cực hỗ trợ kỹ thuật, công nghệ, quản lý cho các DNNVV Việt Nam. Theo bà, những hỗ trợ như vậy của các tổ chức trong nước, quốc tế đang tạo điều kiện để khối DNNVV phát triển, có đủ năng lực tham gia vào chuỗi cung cấp-giá trị.

Trong bài thuyết trình của mình, ông Tuất cũng đề cập tới tiềm năng phát triển của DNNVV. Ông nói: “Theo thống kê chưa đầy đủ thì chỉ có khoảng hơn 130 DNNVV tham gia vào chuỗi cung cấp cho toàn bộ ngành dệt may Việt Nam. Đây là con số quá ít so với hơn 1.600 cơ sở đặt tại 26 quốc gia nằm trong chuỗi cung cấp của xe hơi Mecedes”.

Theo ông, tiềm năng phát triển dành cho các DNNVV còn rất lớn. Mặc dù vậy, câu hỏi mà ông đặt ra là khả năng của DNNVV đến đâu và họ có dám mạnh dạn nắm bắt cơ hội hay không mà thôi.

Lời giải

Nhấn mạnh tới mối quan tâm của ông Tuất, bà Ri-ca-đa Me-xnơ cho rằng bản thân từng DNNVV Việt Nam cần phải mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng dây chuyền, đầu tư nhiều hơn về kỹ thuật, công nghệ, nguồn lực, nâng cao năng lực quản lý, năng suất chất lượng sản phẩm và phải chủ động tìm kiếm, tham gia vào chuỗi cung cấp-giá trị.

Đại diện của các DNNVV tại Hội thảo đã chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời đề nghị VCCI và các tổ chức quốc tế hỗ trợ khu vực kinh tế này khắc phục những hạn chế, tăng cường năng lực để tham gia sâu, rộng trong chuỗi cung cấp-giá trị.

Các đại biểu cũng kiến nghị Chính phủ đề ra chiến lược phát triển DNNVV và có những điều chỉnh chính sách vĩ mô, tạo điều kiện tốt nhất cho DNNVV Việt Nam tham gia vào chuỗi cung cấp-giá trị toàn cầu.