Đồng chí Đoàn Đình Thiêm, Vụ trưởng, Trưởng Ban Đổi mới và Quản lý doanh nghiệp (thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) tự tin thông báo: Việc sắp xếp, đổi mới doanh nghiệp nhà nước (DNNN) thuộc Bộ đang thực hiện theo đúng lộ trình, bước đầu có hiệu quả. Thời gian tới, việc này sẽ làm triệt để hơn, chủ yếu là thực hiện cổ phần hóa, chỉ một số ít doanh nghiệp vì lý do đặc biệt mới tiến hành theo các hình thức khác.

Đã sáp nhập 4 tổng công ty và sắp xếp lại 353 doanh nghiệp

Trong những năm qua, Bộ đã thực hiện đồng bộ, kiên quyết những giải pháp sắp xếp, đổi mới, nâng cao hiệu quả DNNN, và bước đầu đã thu được kết quả khả quan.

Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, đến hết năm 2008 Bộ phải tiến hành sắp xếp, đổi mới toàn bộ 18 tổng công ty (gồm 4 tổng công ty 91, 14 tổng công ty 90) và 390 DNNN thuộc Bộ. Quá trình thực hiện theo hướng: ưu tiên chuyển đổi quyền sở hữu, mà trọng tâm là cổ phần hóa doanh nghiệp, và tiến hành cổ phần hóa nhưng Nhà nước không giữ cổ phần chi phối. Những doanh nghiệp thua lỗ kéo dài, không thể khắc phục được, thì phải giải thể hoặc phá sản, hạn chế việc sáp nhập. Sau khi sắp xếp, toàn bộ 18 tổng công ty chỉ còn 16 tổng công ty, trong đó Tổng công ty Cao su Việt Nam sẽ phát triển thành Tập đoàn, duy trì một tổng công ty Nhà nước (Tổng công ty Cà phê Việt Nam), còn lại là cổ phần hóa và hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con.

Đến hết năm 2006, Bộ đã thực hiện sáp nhập 4 tổng công ty thành 2 tổng công ty. Cụ thể, Tổng công ty Xây dựng thủy lợi I và Tổng công ty Cơ điện-Thủy lợi sáp nhập thành Tổng công ty Cơ điện-Xây dựng nông nghiệp và thủy lợi; Tổng công ty Xuất nhập khẩu nông sản - thực phẩm chế biến và Tổng công ty Rau quả Việt Nam thành Tổng công ty Rau quả-Nông sản. Trong tổng số 390 doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ quản lý, đã có 353 doanh nghiệp được sắp xếp lại (đạt 90% kế hoạch), trong đó 202 doanh nghiệp cổ phần hóa; 21 doanh nghiệp phải giao, bán; 30 doanh nghiệp giải thể và phá sản, 48 doanh nghiệp bị sáp nhập hoặc chuyển thành đơn vị hạch toán phụ thuộc tổng công ty.

Qua đánh giá sơ bộ, sau khi tiến hành sắp xếp, đổi mới và tiến hành cổ phần hóa, hơn 90% số doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả, vốn điều lệ tăng lên nhanh. Trong đó, có doanh nghiệp vốn điều lệ tăng 5 lần, lên sàn giao dịch chứng khoán giá trị cổ phiếu tăng 10 lần. Đó là một tín hiệu khả quan, mở ra triển vọng mới trong tiến trình hội nhập kinh tế thế giới hiện nay. Chỉ có khoảng 5% doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa thực sự gặp khó khăn.

Doanh nghiệp là "con nợ” cũng khởi sắc!

Năm ngoái, Ban chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp Trung ương từng đánh giá: Cả nước có 20 tổng công ty hiệu quả kinh doanh kém, lỗ lũy kế lớn, khó khăn về tài chính. Trong số 6 tổng công ty mất toàn bộ vốn nhà nước thì ngành nông nghiệp chiếm tới 4 (gồm Tổng công ty Cà phê Việt Nam, Tổng công ty Mía đường I, Tổng công ty Mía đường II và Tổng công ty Dâu tằm tơ Việt Nam). Trên thực tế, có tới gần 40 doanh nghiệp thuộc Bộ quản lý (chủ yếu là cấp công ty) có khó khăn về tài chính.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Diệp Kỉnh Tần, Thứ trưởng Bộ NN&PTNN cho biết: Về cơ bản, tình hình nợ đọng về tài chính đã được giải quyết. Số tổng công ty chủ yếu là nợ khoản vay ODA của nước ngoài cách đây từ 10 đến 20 năm, như Tổng công ty Chè Việt Nam nợ vốn vay của Ấn Độ, Tổng công ty Dâu tằm tơ Việt Nam nợ vốn vay của I-ta-li-a, Tổng công ty Xây dựng 4 nợ Cô-oét… Thời gian qua, Bộ đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính, các ngân hàng và nhiều Bộ, ngành liên quan để tháo gỡ vướng mắc, trả nợ hoặc giãn nợ với đối tác. Đồng thời, tập trung xử lý các khoản nợ ngân hàng, các khoản nợ nộp ngân sách được giải quyết theo hướng khoanh nợ, giãn nợ và xóa nợ (tương ứng với lỗ lũy kế tại thời điểm chuyển đổi của doanh nghiệp). Không ít doanh nghiệp tưởng không thể khắc phục được, có nguy cơ phá sản, nhưng nhờ chuyển đổi quyền sở hữu doanh nghiệp nên đã từng bước hồi phục và phát triển.

Ông Nguyễn Ngọc Tuất, Chủ tịch hội đồng quản trị Tổng công ty Dâu tằm tơ Việt Nam phấn khởi thông báo: Tổng công ty ông là một trong số các doanh nghiệp nằm trong “top-ten” doanh nghiệp nợ đọng về tài chính. Theo Quyết định 115 của Thủ tướng Chính phủ, sẽ có tới 12 công ty (trong tổng số 22 công ty thành viên) phải phá sản, số còn lại sẽ thực hiện cổ phần hóa. Nhờ thực hiện việc chuyển đổi, Tổng công ty đã giữ được 5/12 công ty không bị phá sản; không những không gây thất thoát tài sản Nhà nước mà nguồn vốn còn tăng thêm 10 tỉ đồng, bảo đảm quyền lợi cho người lao động. Đến nay, nhiều doanh nghiệp đã bắt đầu khởi sắc, thậm chí có công ty chỉ sau 2 tháng cổ phần hóa đã thu được hiệu quả. Trong năm 2007 này, toàn bộ Tổng công ty Dâu tằm tơ Việt sẽ được cổ phần hóa. “Sau khi cổ phần, chúng tôi sẽ phấn đấu từng bước phát triển, giống như con tằm mạnh dạn lột xác để nhả tơ”. Ông Tuất đã nói một cách ví von như vậy.

Năm 2007-2008: Sẽ cổ phần hóa 12 tổng công ty

Đồng chí Cao Đức Phát, Bộ trưởng Bộ NN-PTNN cho biết: Thực hiện Quyết định số 298/QĐ-TTg (ngày 12-3-2007) của Thủ tướng Chính phủ, trong 2 năm 2007-2008, sẽ tiếp tục sắp xếp, đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của các DNNN trực thuộc Bộ.

Trong năm nay, sẽ có 8 tổng công ty được cổ phần hóa (gồm Tổng công ty Dâu tằm tơ, Tổng công ty Mía đường I, Tổng công ty Mía đường II, Tổng công ty Xây dựng nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tổng công ty Vật tư nông nghiệp, Tổng công ty Xây dựng thủy lợi 4, Tổng công ty Muối và Tổng công ty Cơ điện-Xây dựng nông nghiệp-thủy lợi); 23 doanh nghiệp thuộc Bộ thực hiện cổ phần hóa (trong đó 20 doanh nghiệp Nhà nước không giữ cổ phần chi phối và 3 doanh nghiệp Nhà nước giữ cổ phần chi phối); 8 doanh nghiệp chuyển thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên; một doanh nghiệp (công ty xuất nhập khẩu nông sản thành phố Đà Nẵng) bị phá sản.

Tiếp đó, sang năm 2008 sẽ thực hiện cổ phần hóa 4 tổng công ty còn lại là Tổng công ty Lâm nghiệp Việt Nam, Tổng công ty Rau quả nông sản, Tổng công ty Chăn nuôi Việt Nam và Tổng công ty Chè Việt Nam. Ngoài việc sắp xếp, đổi mới các DNNN, Bộ cũng sẽ tiến hành sắp xếp, củng cố nâng cao hiệu quả của 340 nông trường và 347 lâm trường. Trong đó, sẽ chuyển đổi 249 nông trường thành công ty nông nghiệp, 217 lâm trường thành công ty lâm nghiệp, có 30 nông, lâm trường bị giải thể.

Sắp sếp, đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp thuộc Bộ, trong đó cổ phần hóa được xác định là sự lựa chọn số một, đã và đang được tiến hành mạnh mẽ, đồng bộ, cả bề rộng lẫn chiều sâu. Thực hiện điều này sẽ giúp các doanh nghiệp phát triển lớn mạnh hơn trong nền kinh tế thị trường, đồng thời là động lực tích cực góp phần cùng cả nước hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới.

Lê Thiết Hùng