Năm Mậu Tý được xác định là năm khởi động của các siêu dự án, siêu công trình trọng điểm quốc gia. Một trong những công trình quan trọng hàng đầu trong danh mục mà Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đầu tư sẽ được khởi công xây dựng là đường ô tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng. Đây là tuyến đường cao tốc hiện đại nhất Việt , đường cao tốc đầu tiên của nước ta được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế, động lực phát triển của cả miền Bắc trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Nhìn trên bản đồ, hướng tuyến đường cao tốc Hà Nội-Hải Phòng như động mạch chủ trong hệ thống đường ô tô của cả nước. Tuyến đường nằm ở phía nam quốc lộ 5. Điểm đầu tuyến đường nằm trên đường vành đai 3 của Hà Nội, cách mố bắc cầu Thanh Trì hơn 1km, điểm cuối là đập Đình Vũ thuộc quận An Hải (Hải Phòng). Đây là đường cao tốc đầu tiên của Việt được xây dựng theo tiêu chuẩn quốc tế - con đường của giai đoạn tăng tốc phát triển để đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại.

Mô hình đường ô tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng.

Theo thiết kế, đường ô tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng có quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật đường cao tốc loại A cho phép phương tiện cơ giới đường bộ lưu hành với vận tốc thiết kế 120km/giờ. Đây là công trình đường cao tốc hiện đại nhất Việt Nam trong thời điểm hiện nay với chiều dài 105,5km, nền rộng 35 mét cho 6 làn xe hoạt động, ở giữa có dải phân cách rộng từ 1,5 đến 3 mét. Hai bên đường là dải cây xanh và bờ rào, mỗi bên rộng 10 mét làm hành lang kỹ thuật phục vụ các tuyến đường ống, cáp quang, chống ồn. Đây cũng là con đường duy nhất trong cả nước (cho đến thời điểm năm 2008) không có công trình nhà ở liền kề hai bên đường, bởi hai bên là dải công viên, cây xanh. Các hạng mục kỹ thuật phục vụ tuyến đường đạt tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế. Các loại xe ô tô có tốc độ thiết kế dưới 60km/giờ và xe máy không được đi vào đường này. Toàn tuyến có sáu điểm giao cắt với các quốc lộ thì đều là liên thông khác mức, ngoài ra còn có các cầu vượt hoặc cống chui đường dân sinh. Để kiểm soát các phương tiện giao thông, trên toàn tuyến đường cao tốc sẽ xây dựng hệ thống camera hiện đại ghi và lưu hình ảnh, thu phí tự động khép kín, các trạm dịch vụ và cấp nhiên liệu với thiết bị tiên tiến, tạo cảnh quan môi trường xanh, sạch, đẹp. Công trình có tổng mức đầu tư 18.592 tỷ đồng, chi phí bình quân khoảng 176,3 tỷ đồng/km đường.

Theo đồng chí Trịnh Quang Sử, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, việc triển khai xây dựng tuyến đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng không chỉ góp phần phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng- an ninh của thành phố Hải Phòng, mà còn thúc đẩy tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn hội nhập quốc tế và khu vực, thiết thực phục vụ chương trình hợp tác kinh tế hai hành lang một vành đai giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Đây là con đường ra biển ngắn nhất cho các tỉnh phía Bắc nước ta. Trước mắt, tuyến đường phục vụ sự hình thành và hoạt động của cảng cửa ngõ Lạch Huyện với sản lượng thiết kế 100 triệu tấn, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn, kích thích tăng trưởng kinh tế-xã hội trên địa bàn, kích thích tăng trưởng kinh tế và vận chuyển hàng hoá, con người theo công nghệ tiên tiến, văn minh, hiện đại, thuận tiện, nhanh chóng, an toàn. Khi tuyến đường được hoàn thành, các loại xe ô tô, đặc biệt các xe công-ten-nơ siêu trường, siêu trọng từ các tỉnh, thành phố phía Bắc có thể chạy thẳng luồng tới cảng biển lớn nhất vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Tổng chi phí giao thông của các phương tiện, nhất là hao phí thời gian sẽ giảm mạnh. Tuyến đường cũng sẽ giải quyết triệt để tình trạng quá tải, ùn tắc và tai nạn giao thông ở tuyến quốc lộ 5 hiện nay.

Theo Quyết định số 1621/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ “Về một số cơ chế, chính sách thí điểm đầu tư Dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng” thì chủ đầu tư thực hiện dự án này là Tổng công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI).

VIDIFI có vốn điều lệ 5.000 tỷ đồng, cơ cấu góp vốn bao gồm: Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) 51%, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VCB) 29%, Tổng công ty xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (VINACONEX) 8%, các nhà đầu tư khác 12%. Đường ô tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng là công trình trọng điểm quốc gia, nhưng vốn không phải do Nhà nước cấp mà được huy động trong xã hội. Nhà đầu tư tự trang trải các chi phí và sau khi hoàn thành đưa vào sử dụng thì tổ chức thu phí để hoàn vốn (theo cơ chế thị trường) trong khoảng 35 năm, sau đó giao lại Nhà nước quản lý. Đây là điểm khác biệt căn bản của công trình này với các công trình trọng điểm khác đang thực hiện.

Tại buổi làm việc cuối năm Đinh Hợi giữa lãnh đạo thành phố Hải Phòng với Ngân hàng phát triển Việt Nam về tiến độ triển khai Dự án đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, Tổng giám đốc Ngân hàng Phát triển Việt Nam Nguyễn Quang Dũng đã khẳng định: Tháng 5-2008, đoạn qua Hải Phòng của tuyến đường huyết mạch này sẽ khởi công và đồng loạt xây dựng toàn tuyến vào tháng 10-2008, phấn đấu đến tháng 9-2011 hoàn thành, đưa vào khai thác, góp phần vào công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Cũng như nhiều công trình xây dựng khác, một trong những vấn đề nan giải nhất của công trình đường ô tô cao tốc Hà Nội-Hải Phòng là giải phóng mặt bằng. Để làm con đường mới, Nhà nước sẽ phải thu hồi khoảng 1.121ha đất, sẽ hơn 1.250 hộ dân với khoảng 7.700 người phải di chuyển đến nơi ở mới. Quyết định 1621/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã giao UBND các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Hưng Yên làm chủ đầu tư thực hiện tiểu dự án giải phóng mặt bằng, tái định cư theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 1665/TTg-CN ngày 17-10-2006. Như vậy, các bước chuẩn bị thực hiện dự án đã được triển khai một năm nay và cho đến thời điểm này, một số đoạn thuộc Hải Phòng đã giải phóng xong mặt bằng, sẵn sàng cho việc khởi công vào cuối mùa xuân này. Đồng chí Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng, một trong những tỉnh có tuyến đường đi qua khẳng định: Thành phố Hải Phòng sẽ tạo mọi điều kiện tốt nhất để các nhà đầu tư thi công tuyến đường và sử dụng quỹ đất tốt nhất phát triển các khu công nghiệp, đô thị, chế xuất do các nhà đầu tư xây dựng vận hành, góp phần thu hồi vốn đầu tư cho tuyến đường.

Bài và ảnh: Đỗ Phú Thọ