QĐND Online - Sau gần 30 năm bảo hộ, ngành điện tử nước ta vẫn chưa làm nổi một con ốc vít chất lượng cao chứ chưa tính đến việc sản xuất các sản phẩm điện tử cao cấp, tham gia xuất khẩu và cạnh tranh với nước ngoài. Kỳ vọng ngành điện tử trở thành ngành công nghiệp mũi nhọn, Nhà nước liên tục có các chính sách bảo hộ, tuy nhiên sau 30 năm những kỳ vọng đó đã trở thành thất vọng. Đây là nhận định của hầu hết các chuyên gia ngành Bưu chính viễn thông nước ta trong hội thảo “Đánh giá thực trạng công nghiệp điện tử Việt Nam, phương hướng phát triển đến 2010 và tầm nhìn đến 2020” được tổ chức tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Trần Quang Hùng - Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp điện tử Việt Nam, từ đầu năm 2005 đến những tháng đầu của năm 2006 này Hiệp hội có tiến hành một cuộc khảo sát 9 doanh nghiệp Nhà nước, 41 công ty cổ phần, 20 công ty TNHH, 38 doanh nghiệp FDI.

Qua cuộc khảo sát này cho thấy, “câu chuyện” hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp điện tử thật “nực cười” bởi tuy được hưởng nhiều ưu đãi song đến nay ngành này vẫn chưa làm gì được nhiều và câu chuyện kinh tế của ngành vẫn chỉ là lắp ráp nói lại.

Nhiều doanh nghiệp có lúc còn nghiễm nhiên thừa nhận ngành mình có “thâm niên” lắp ráp lâu nhất so với các ngành khác, thậm chí còn tiết lộ đẳng cấp lắp ráp được đánh giá là có thâm niên lâu nhất so với các nước trên thế giới.

Không những thế, ngành điện tử nước ta hiện cũng đang bộc lộ một thực tế mất cân đối giữa 80% sản phẩm tiêu dùng trong khi đó chỉ có 20% sản phẩm chuyên dùng.

Nguồn lao động của doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài vốn xưa nay quan niệm là có chất lượng tốt hơn các doanh nghiệp trong nước, tuy nhiên với ngành điện tử thì thực tế lại ngược lại.

Cụ thể theo thống kê của Hiệp hội doanh nghiệp điện tử, nguồn nhân lực trình độ từ cao đẳng trở lên ở các doanh nghiệp trong nước chiếm tỉ lệ từ 10% đến 64% trong khi đó tỉ lệ này ở các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài chỉ từ 4% đến 10%.

Ông Trần Quang Hùng cũng cho rằng, như “thông lệ” ở các nước thì thời gian làm lắp ráp của họ chỉ khoảng 5-7 năm hoặc có lâu đi nữa thì cũng chỉ mất đến 10 năm là cùng, còn với ngành điện tử Việt Nam lắp ráp đến nay đã 30 năm rồi, nhưng hiện trạng này diễn ra đến lúc nào, kết thúc ra sao vẫn còn chưa biết!

Trước những bất cập mà ngành điện tử đang bộc lộ, ông Bùi Quang Độ - Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp Điện tử Việt Nam cho rằng, Nhà nước ta cần có các chính sách cụ thể để khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư, nghiên cứu, đào tạo, sáng chế các sản phẩm, kiểu dáng mới. Với thực tế thời gian qua, chúng ta hô hào nâng cao tỷ lệ nội địa hoá các linh kiện điện tử, tuy vậy đến nay ở trong nước vẫn chưa sản xuất được ốc vít chất lượng cao. Mặc dù biết rằng với ngành công nghiệp này chúng ta còn yếu kém và cũng phải thừa nhận rằng chúng ta không thể sản xuất tất cả được, song những gì đang diễn ra ở ngành điện tử là một điều “tồi tệ”, đòi hỏi các doanh nghiệp phải năng động, đổi mới, tăng cường đầu tư… Trong nhận thức của các cơ quan, doanh nghiệp cũng phải có những thay đổi. Nếu chúng ta cho rằng đến nay Việt vẫn chưa có ngành công nghiệp điện tử thì làm sao có định hướng phát triển cho ngành này trong những năm tới.

Thực tế ngành Điện tử thế giới hiện nay được đánh giá là một trong những ngành nghề đem lại doanh thu lớn và cũng là một trong số ít các ngành đem lại siêu lợi nhuận nhanh nhất. Trong khi ngành công nghiệp điện tử thế giới ngày càng đi vào khai thác, tìm tòi để tạo ra sản phẩm mới, công nghệ cao thì ngành điện tử nước ta gần như chỉ khai thác sản phẩm cũ, kinh doanh cũng chỉ “hoà” là cùng chứ nói gì đến “lãi lờ”.

Các chuyên gia công nghiệp điện tử cho biết, chi nhánh hãng Canon của Nhật Bản tại Việt Nam gần đây có nhu cầu mua ốc vít với khối lượng lớn của các doanh nghiệp trong nước để phục vụ cho sản xuất máy in. Hãng này đã tiến hành khảo sát để chọn đối tác với 26 doanh nghiệp Việt Nam nhưng cuối cùng không có đơn vị nào đạt tiêu chuẩn, chất lượng mà họ cần. Theo đại diện của hãng này, mặc dù biết rằng chi phí nhập khẩu linh kiện, thiết bị... từ nước ngoài vào Việt là rất lớn so với sử dụng các sản phẩm, linh kiện của các doanh nghiệp trong nước sản xuất, thế nhưng họ vẫn đành phải nhập khẩu từ nước ngoài về. Cùng quan điểm này, đại diện Fujitsu ở Việt Nam cũng cho rằng, nhập linh kiện từ nước ngoài tốn kém chi phí cho trung gian nhưng không có sự lựa chọn nào khác.

Vẫn là câu chuyện của việc lắp ráp điện tử, nhắm đến việc nâng tỷ trọng xuất khẩu mặt hàng này ra nước ngoài, Bộ Thương mại cho rằng mặc dù có chuyện “bi hài” trong ngành điện tử nước nhà song chúng ta cũng có quyền để kỳ vọng vào việc tăng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này trong thời gian tới.

Theo tính toán của Bộ, cả sản phẩm điện tử, linh kiện máy tính có thể nhắm đến đẩy mạnh xuất khẩu vào các thị trường Trung Quốc, Hồng Kông, EU. Hiện với mặt hàng này chúng ta chủ yếu xuất khẩu sang thị trường các nước ASEAN, Nhật Bản, Hàn Quốc và Hoa Kỳ.

Trong khu vực ASEAN, nhu cầu nhập khẩu mặt hàng này những năm gần đây vào khoảng 25 tỷ USD/năm nhưng xuất khẩu của Việt Nam năm 2005 vào ASEAN mới chỉ chiếm 2,2% kim ngạch nhập khẩu khu vực này.

Dự tính của Bộ Thương mại đến năm 2010 sẽ nâng tỷ lệ xuất khẩu vào ASEAN lên trên 5%, đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD, thị trường Nhật Bản lên trên 3%, đạt kim ngạch trên 1 tỷ USD. Cũng theo Bộ Thương mại, hiện các đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Việt trong lĩnh vực điện tử, linh kiện máy tính là Ma-lai-xi-a, Thái Lan và Trung Quốc.

QUANG TUẤN-PHÚC THẮNG