Ngày hôm nay là tròn 5 năm kể từ ngày Mỹ nã quả tên lửa đầu tiên xuống thủ đô Bát-đa, “khai hỏa” cuộc chiến bất hợp pháp mà hậu quả tồi tệ của nó không chỉ Mỹ, I-rắc mà cả thế giới phải gánh chịu.

Còn nhớ khi phát động cuộc chiến, Oa-sinh-tơn đã lạc quan khi cam kết sẽ sớm đem tới hòa bình, thịnh vượng, ổn định và dân chủ cho đất nước “nghìn lẻ một đêm”. Vậy nhưng cùng với thời gian, dường như Oa-sinh-tơn dần ít nhắc lại lời cam kết đó. Trong 5 năm qua, người ta chỉ thấy một đất nước I-rắc nghèo đói, chìm trong bạo lực, chia rẽ và bên bờ vực nội chiến. Dưới vai trò “bảo trợ” của Oa-sinh-tơn, hàng trăm nghìn người I-rắc vô tội bỏ mạng, bốn triệu người I-rắc phải rời bỏ nhà cửa, làn sóng tỵ nạn người I-rắc tiếp tục lan rộng ra các nước trong khu vực và thế giới, nhất là ở các nước công nghiệp phát triển.

Những người phản chiến giơ khẩu hiệu "Rút khỏi Iraq" và "Chấm dứt chiến tranh", trong một cuộc tuần hành ở Washington ngày 18/3. Ảnh: Reuters.

Cả người dân Mỹ lẫn chính quyền Oa-sinh-tơn đều đang phải gồng mình chịu đựng gánh nặng I-rắc chưa biết khi nào có thể rũ bỏ. Làm sao thoát khỏi “vũng lầy” I-rắc giờ đã trở thành ưu tiên hàng đầu trong chính sách của Oa-sinh-tơn? Thậm chí, nó trở thành một trong những “độc chiêu” được các ứng cử viên đang chạy đua quyết liệt vào Nhà Trắng ưa sử dụng. “Muốn chấm dứt chiến tranh, hãy bầu chọn tôi”, ứng cử viên đảng Dân chủ, bà Hi-la-ri Clin-tơn, hô vang tại các cuộc vận động cử tri.

Chưa bao giờ nước Mỹ lâm vào tình cảnh bấp bênh về kinh tế như hiện nay mà một trong những nguyên nhân được cho là bắt nguồn từ cuộc chiến I-rắc. Một chuyên gia kinh tế của Ngân hàng Thế giới khẳng định, gánh nặng chi phí quân sự cho cuộc chiến I-rắc chính là nguyên nhân dẫn đến hiện tượng “bong bóng” trong nền kinh tế và khiến kinh tế Mỹ phải đối mặt với nguy cơ suy thoái và khủng hoảng nghiêm trọng. Lời cảnh báo nước Mỹ sẽ phải gánh chịu hậu quả lâu dài từ cuộc chiến I-rắc đang ngày càng rõ. “Với khoản thâm hụt ngân sách khổng lồ chưa từng có trong lịch sử, vị Tổng thống kế nhiệm và các thế hệ tương lai của nước Mỹ sẽ phải gánh chịu”, nhà kinh tế Giô-dép Xtích-lít khuyến cáo. Tổng chi phí mà Mỹ phải đổ vào “chiếc thùng không đáy” - cuộc chiến I-rắc đến nay lên tới hơn 500 tỷ USD. Đó là chưa kể khoản kinh phí khổng lồ sau này ước tính trên 600 tỷ USD để chăm sóc sức khỏe và chữa vết thương tâm lý vốn được ví như “di sản” chưa công bố của cuộc chiến I-rắc, cho các cựu binh Mỹ trở về từ cuộc chiến.

Uy tín của đảng Cộng hòa cầm quyền bị sa sút khiến người dân mất niềm tin nơi chính phủ. Đa số người Mỹ cho rằng, cuộc chiến I-rắc là một sai lầm và là một thảm họa với nước Mỹ. Chẳng còn nhiều người Mỹ tin vào cái lý do mà chính quyền Oa-sinh-tơn đưa ra là tấn công I-rắc nhằm tiêu diệt khủng bố để bảo đảm an ninh cho nước Mỹ. Trái lại, từ khi Mỹ tấn công I-rắc, người dân Mỹ cảm thấy không lúc nào được an toàn. Chưa bao giờ nước Mỹ phải đối mặt với bóng ma khủng bố tệ hại như hiện nay do các thế lực khủng bố luôn coi Mỹ và các quyền lợi Mỹ là mục tiêu tấn công số một.

5 năm cũng là quãng thời gian Mỹ bộc lộ rõ nét những điểm yếu và sự lúng túng của mình vì đã thực thi những chính sách sai lầm ở I-rắc. Đã có không ít tướng lĩnh cấp cao của quân đội Mỹ xin từ chức để phản đối chính sách mà chính quyền Tổng thống Bu-sơ dẫn tới những thất bại của Mỹ ở I-rắc.

Trên hết, cái giá đắt nhất mà nước Mỹ phải gánh chịu đó là hình ảnh nước Mỹ bị tổn hại nghiêm trọng trên toàn thế giới. Nước Mỹ giờ đây đang nỗ lực để nối lại tình đồng minh bị sứt mẻ do đã đơn phương phát động cuộc chiến I-rắc, phớt lờ sự phản đối của cộng đồng quốc tế. Bị nhiều đồng minh xa lánh bỏ lại với gánh nặng I-rắc, rõ ràng Mỹ đang phải nếm trải vị “đắng” của chủ nghĩa đơn phương. Các cuộc biểu tình phản đối Mỹ, phản đối cuộc chiến I-rắc đã, đang và chắc chắn tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới.

Cũng dễ hiểu bởi những hệ lụy khắc nghiệt không chỉ I-rắc và người châm ngòi chiến tranh phải hứng chịu, mà toàn thế giới cũng phải chịu tác động của những cơn dư chấn từ I-rắc. Cuộc chiến I-rắc đã đe dọa nghiêm trọng tới an ninh và ổn định của khu vực Trung Đông - rốn dầu thế giới, vốn đã nhiều bất ổn. Hậu quả là giá dầu biến động khó lường, với tốc độ gia tăng kỷ lục vượt 110 USD/thùng, kéo theo những tác động không nhỏ tới nền kinh tế thế giới, với những cảnh báo nền kinh tế thế giới sẽ phát triển chậm lại được các chuyên gia kinh tế liên tục đưa ra. Ông Giô-dép Xtích-lít nhà kinh tế đoạt giải Nô-ben của Mỹ nói: “Chi phí cho cuộc chiến tại I-rắc cao gấp 50 đến 60 lần so với dự đoán ban đầu của chính quyền Mỹ và là nguyên nhân căn bản dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính với quy mô ảnh hưởng trên toàn thế giới”.

Có lẽ sau 5 năm, chính Oa-sinh-tơn cũng không thể lường trước được những tổn thất và hậu quả của cuộc chiến I-rắc lại nặng nề tới vậy. Song rõ ràng cái giá mà Mỹ phải trả trong cuộc chiến I-rắc cho những tham vọng của mình là quá đắt. Thế nhưng, chính quyền của Tổng thống Bu-sơ sẽ không còn cơ hội sửa chữa sai lầm vì chỉ còn khoảng 10 tháng nữa là kết thúc nhiệm kỳ.

MỸ HẠNH