Đương kim Tổng thống Ha-mít Ca-dai và cựu Ngoại trưởng A.Áp-đu-la. Ảnh: CAND

Một ngày sau lễ hội mừng kỷ niệm 90 năm quốc khánh Cộng hòa Hồi giáo Áp-ga-ni-xtan (19-8), ngày 20-8 tại đất nước này sẽ diễn ra bầu cử tổng thống lần thứ hai trong lịch sử đất nước, đồng thời bầu 34 hội đồng cấp tỉnh.

Thế nhưng, ngày bầu cử này khó có thể trở thành một “ngày hội” nối tiếp ngày hội. 

Cuộc bầu cử diễn ra trong điều kiện an ninh được siết chặt với sự bảo vệ của khoảng 100 nghìn binh sĩ NATO và Mỹ cùng khoảng 200 nghìn cảnh sát và binh sĩ quân đội Áp-ga-ni-xtan.

Ít ngày trước bầu cử, bạo lực tiếp tục tràn ngập đất nước. Hàng trăm người chết và bị thương do bom và rốc-két. Thủ đô Ca-bun, nơi được coi là một trong những vùng tương đối an toàn ở Áp-ga-ni-xtan, cũng đã phải hứng chịu những vụ đánh bom liều chết, những trận oanh tạc bằng rốc-két. Bom cũng nổ ở ngay trước hành dinh của lực lượng NATO gần Ca-bun. Ta-li-ban đe dọa sẽ tiến hành hàng trăm vụ đánh bom liều chết vào các điểm bầu cử bởi những người “tử vì đạo” đã có trong tay thẻ cử tri để có thể mang bom vào tận thùng phiếu. Họ doạ cắt tay những ai dính mực (điểm chỉ khi bỏ phiếu). Nhiều khẩu hiệu được dán khắp nơi với nội dung đe dọa người dân hoặc là không đi bỏ phiếu, hoặc sẽ phải chịu đau khổ…

Không còn nghi ngờ gì nữa, Ta-li-ban và Al Qaeda có cả một kế hoạch lớn để phá cuộc bầu cử này. Những diễn biến bạo lực cùng những lời hăm dọa ấy đã buộc 17 triệu cử tri Áp-ga-ni-xtan phải đắn đo có đi bầu cử hay không và nếu đi thì sẽ chọn ai từ hơn 30 ứng cử viên tổng thống.

Trong số ứng cử viên này, chỉ có hai nhân vật được coi là nổi bật và có khả năng giành phiếu cao nhất. Đó là đương kim Tổng thống Ha-mít Ca-dai và cựu Ngoại trưởng A.Áp-đu-la, trong đó ông H.Ca-dai được coi là người có khả năng giành phiếu nhiều hơn. Kết quả thăm dò dư luận cũng thể hiện như vậy. Vì thế, đây là cuộc đua giữa hai ông Ca-dai và Áp-đu-la.

Trong cương lĩnh tranh cử của mình, ông Ca-dai tuyên bố sẽ dành ưu tiên cho hòa bình và thống nhất dân tộc, phát triển và cải thiện quan hệ với cộng đồng quốc tế; tiếp tục các nỗ lực đàm phán với các phần tử Ta-li-ban ôn hòa với sự trung gian của A-rập Xê-út.

Ông Áp-đu-la tranh cử bằng khẩu hiệu "Thay đổi và Hy vọng" - không khác lắm so với khẩu hiệu tranh cử của Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma - với cam kết ưu tiên vấn đề an ninh và chống tham nhũng. Ông Áp-đu-la muốn có sự thay đổi trước hết trong tầm nhìn của ban lãnh đạo đất nước.

Trong khi ông Ca-dai giành được sự ủng hộ của các ứng cử viên thành thị ở miền Nam, ông Áp-đu-la lại thu hút được sự ủng hộ của phần lớn cử tri nông thôn, chủ yếu ở miền Bắc.

Tuy nhiên, với thành tích chưa nổi bật và uy tín còn hạn chế, ông Áp-đu-la gần như không có cơ hội đắc cử tổng thống. Nhưng điều đó không có nghĩa là ông Ca-dai chắc chắn sẽ trở thành tổng thống ngay từ vòng đầu.

Thành tích của ông Ca-dai trong 5 năm cầm quyền vừa qua không tạo được dấu ấn lớn. Dù ông có quan hệ tốt với phương Tây, thu hút được sự trợ giúp từ bên ngoài, nhưng rõ ràng cuộc sống của người dân xứ sở này vẫn rất khó khăn, công cuộc tái thiết đất nước chưa mang lại lợi ích thiết thực cho họ.

Thế nhưng, ông Ca-dai đã góp phần đáng kể vào việc ngăn chặn sự chia rẽ sắc tộc ở đất nước vốn phải chịu những hậu quả tồi tệ của các cuộc xung đột sắc tộc tương tàn trong quá khứ.

Tuy nhiên, người dân Áp-ga-ni-xtan đều biết chắc rằng, bất kỳ ai lên làm tổng thống cũng không thể lập tức mang lại hoà bình cho họ. Sự thờ ơ của cử tri đối với cuộc bầu cử này cũng là tất yếu.

Hiện tại Ta-li-ban và các lực lượng khủng bố vẫn rất mạnh. Người dân tiếp tục là nạn nhân của bom đạn Ta-li-ban và của chính lực lượng an ninh quốc tế (ISAF) do NATO đứng đầu, chủ yếu từ Mỹ.

Áp-ga-ni-xtan vẫn đang là một chiến trường với chiến tuyến không phân định giữa một bên là lực lượng Ta-li-ban và Al Qaeda và một bên gồm chính phủ Áp-ga-ni-xtan, lực lượng Mỹ và NATO.

Cuộc chiến dai dẳng kéo dài nhiều năm qua chưa tạo ra hy vọng về một hồi kết cho dù Mỹ đã coi đây là một trọng điểm chống khủng bố và quyết định dồn sức lực ưu tiên cho chiến trường này nhằm sớm rút chân khỏi “bãi lầy” mà Mỹ đã sa vào từ cuối năm 2001. 

Người ta có cảm giác, Mỹ càng đổ thêm quân vào Áp-ga-ni-xtan thì lực lượng Ta-li-ban hoạt động càng mạnh. Những cú đánh quyết định trong các chiến dịch truy quét quy mô lớn do Mỹ thực hiện ở Áp-ga-ni-xtan gần đây cứ như “đấm vào không khí”.

Tháng 7-2009 đã trở thành tháng chết chóc nhiều nhất đối với lực lượng Mỹ và Anh ở Áp-ga-ni-xtan. Quy mô và cường độ hoạt động của Ta-li-ban trong tháng 8 này còn rộng và mãnh liệt hơn trong nỗ lực thể hiện mình trước các cử tri và lực lượng nước ngoài ở Áp-ga-ni-xtan.

Cách đây 3 ngày, chính Tổng thống Mỹ Ô-ba-ma nói rằng, cuộc chiến ở Áp-ga-ni-xtan sẽ không “nhanh chóng và dễ dàng” giành thắng lợi. Cuộc bầu cử ở Áp-ga-ni-xtan trở thành cuộc trắc nghiệm lớn đối với chiến lược chống khủng bố của ông Ô-ba-ma. Một cuộc bầu cử thành công sẽ góp phần quảng bá cho thành quả của Mỹ và NATO, tạo điều kiện cho việc thực hiện những bước tiếp theo của chiến lược rút quân khỏi I-rắc, dồn sức giành bằng được chiến thắng ở Áp-ga-ni-xtan.

Bất kể kết quả của cuộc bầu cử ra sao, trong những năm tới Áp-ga-ni-xtan vẫn sẽ phải đối mặt với tình trạng bạo lực và rối loạn. Lực lượng nước ngoài khó có thể giành thắng lợi tại Áp-ga-ni-xtan nếu không xây dựng được một chính quyền mạnh ở Áp-ga-ni-xtan được dân chúng ủng hộ. Cuộc chiến chống Ta-li-ban và Al Qaeda ở Áp-ga-ni-xtan sẽ không thể kết thúc nếu không có sự tham gia và ủng hộ của chính những người dân Áp-ga-ni-xtan. Sự tham gia và ủng hộ đó sẽ không có nếu chính quyền Áp-ga-ni-xtan và các lực lượng nước ngoài không thu phục được họ.