QĐND - Quảng Ninh có 132,8km đường biên giới giáp Trung Quốc. Trước đây, chỉ ở 3 cửa khẩu có đường ra biên giới; còn lại toàn bộ chiều dài hơn 100km là đồi núi điệp trùng, hoang vắng. Nhưng hôm nay, tuyến đường dọc biên cương Đông Bắc đã được khai thông. Xe du lịch có thể đi liền một mạch từ Móng Cái sang Lạng Sơn. Đó là thành quả lao động của các chiến sĩ công binh Quân khu 3 trong suốt 14 năm qua.

Đổ bê tông mặt đường.

Năm 1995, đoàn đại biểu Quốc hội do Phó chủ tịch Đặng Quân Thụy dẫn đầu ra thăm vùng biên giới Đông Bắc. Khi tiếp xúc cử tri, đoàn rất băn khoăn về nguyện vọng của người dân vùng biên giới: Muốn có con đường để đi lại làm ăn và di dân ra giáp biên lập làng bản mới. Những câu hỏi được đặt ra: Ta có đất, sao không làm đường cho dân đi, cứ phải đi nhờ qua đường đất của bạn? Quân khu 3 có thể làm được con đường dọc biên giới này không?

Cuối năm ấy, ý tưởng xây dựng tuyến đường nằm sát biên giới Việt Nam – Trung Quốc hình thành. Bộ tư lệnh Quân khu 3 khẳng định quyết tâm và lập dự án. Tên gọi con đường khi ấy là “Đường vành đai biên giới”; thuộc loại đường cấp 6 miền núi (nền rộng 6m, mặt đường 3,5m). Tháng 8-1996, Bộ Quốc phòng phê duyệt và giao nhiệm vụ cho lực lượng công binh Quân khu 3 cùng với Công ty Xây dựng 319 thi công. Phần thiết kế do Trường Đại học Giao thông Vận tải thực hiện.

Giai đoạn I của dự án này là đoạn đường 34km từ thành phố Móng Cái đến thị trấn Pò Hèn. Với ý nghĩa đặc biệt của con đường mang lại lợi ích trên nhiều mặt, từ quốc phòng-an ninh đến kinh tế-xã hội, nên tất cả các đơn vị công binh của quân khu đã được huy động lên tuyến. Từ các tỉnh đồng bằng, chiến sĩ công binh các đoàn B27, N13, B95, B50 cùng Xưởng 10, Công ty 319, Phòng công binh quân khu và phương tiện xe máy hành quân xuyên rừng, vượt suối tới vùng biên cương xa xôi, hẻo lánh. Có những điểm vượt núi cao 600-700m. Không có làng bản, dân cư, không có đường công vụ vận chuyển vật liệu; thiếu thốn, vất vả trăm bề. Nhưng khó khăn hơn cả đối với lực lượng công binh quân khu lại là nguồn vốn để xây dựng công trình. Trước khi có Dự án xây dựng Đường tuần tra biên giới (năm 2005 về trước) thì vốn dành cho xây dựng tuyến đường vành đai biên giới Đông Bắc mỗi năm chỉ được vài tỷ đồng. Vì vậy, kết thúc giai đoạn II của dự án (12-2001) tuyến đường 34km từ Móng Cái đến Pò Hèn và 6km từ Pò Hèn đến cửa khẩu Bắc Phong Sinh mới được hoàn thành, bàn giao cho Sở Giao thông Vận tải Quảng Ninh quản lý và khai thác. Nhờ nguồn vốn trái phiếu Chính phủ thông qua Dự án Đường tuần tra biên giới nên mấy năm gần đây, tốc độ thi công tuyến đường được đẩy nhanh. Từ Bắc Phong Sinh đến Hoành Mô; làm đường phân giới cắm mốc từ mốc 68 đến 61, đường lên các đoàn kinh tế-quốc phòng dọc biên giới đã hoàn thành, nghiệm thu và bàn giao cho tỉnh Quảng Ninh sử dụng từ tháng 12-2010.

Những đoạn đường cuối cùng được san lấp.

Từ “Đường vành đai biên giới”, nay tuyến đường biên cương Đông Bắc đã mang tên “Đường tuần tra biên giới”. 102,7km được rải đá dăm và lát bê-tông theo đúng tiêu chuẩn của dự án. Còn lại hơn 30km do tỉnh Quảng Ninh xây dựng bằng các nguồn vốn phát triển kinh tế của địa phương. Quân khu 3 trở thành đơn vị đầu tiên xây dựng đường tuần tra biên giới. Móng Cái (Quảng Ninh) là điểm xuất phát của cả tuyến đường chiến lược này. Đặc biệt, nền đường biên giới do công binh Quân khu 3 làm rộng hơn hẳn những tuyến đường ở vùng Tây Bắc, Tây Nguyên và Việt Bắc mà chúng tôi đã đi qua. Có đoạn nền đường rộng hơn 10m, mặt đường bê-tông ở những khúc cua rộng tới 4,5-5m. Ban quản lý dự án 47 (Bộ Tổng tham mưu) và các cơ quan chức năng vừa tổ chức nghiệm thu, bàn giao trong những ngày đầu tháng 12 vừa qua đều đánh giá cao chất lượng tuyến đường tuần tra biên giới Đông Bắc này.

Người lăn lộn, gắn bó suốt 14 năm qua với công trình xây dựng tuyến đường biên giới Đông Bắc là Đại tá Phạm Ngọc Thành, Chủ nhiệm công binh Quân khu 3, Phó trưởng ban thường trực quản lý dự án từ năm 1996. Đi cùng anh suốt từ cửa khẩu Hoành Mô về đến Đội công tác biên phòng Tục Lãm (Móng Cái), tôi thấy anh thuộc làu từng cột mốc biên giới, từng chuyện làm các cung đoạn; quen hết anh em bộ đội biên phòng và các lâm trường thuộc Đoàn kinh tế quốc phòng B27. Hình ảnh của anh in đậm trên từng km đường biên giới. Cán bộ, chiến sĩ các đơn vị công binh và các lâm trường coi anh như người anh cả trong một gia đình không chỉ vì anh là người có thâm niên cao nhất trên công trình mà còn ở tinh thần trách nhiệm với công việc. Anh Thành tâm sự: “Từ khi tôi nhận nhiệm vụ mở con đường này đến nay, Quân khu 3 đã qua 4 vị tư lệnh khác nhau lãnh đạo, chỉ huy; tôi vẫn được giao ở vị trí ấy, nhiệm vụ ấy. Tôi rất vui và tự hào là đã góp phần hoàn thành được trọng trách lớn trước quân khu”.

Con đường mới đã góp phần thực hiện tốt chiến lược an ninh biên giới, tuần tra bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ quốc gia, nối liền các cửa khẩu Móng Cái, Bắc Phong Sinh và Hoành Mô; phát triển kinh tế vùng biên, vùng sâu, vùng xa; đưa hàng nghìn hộ dân ra định cư, bám trụ dọc đường biên giới.

Bây giờ, từ thành phố Móng Cái đi đến thành phố Lạng Sơn và ngược lại, nhờ có đường tuần tra biên giới, độ dài quãng đường và thời gian được rút ngắn chỉ còn một nửa so với trước.

Bài, ảnh: Đức Toàn