Ngày 29-4 đánh dấu 100 ngày ông B.Ô-ba-ma đảm nhiệm cương vị Tổng thống Mỹ. Giai đoạn “thử lửa” của tân Tổng thống Mỹ đã qua đi trong suôn sẻ và có thể nói là thành công trong nỗ lực từng bước tạo dựng hình ảnh mới cho nước Mỹ. Tổng thống Ô-ba-ma đã chứng tỏ ông là sự lựa chọn đúng đắn của người dân Mỹ, ít ra là trong giai đoạn nước sôi lửa bỏng hiện nay. Lần đầu tiên trong 20 năm qua một tổng thống Mỹ giành được sự ủng hộ của hơn 60% số người dân Mỹ. Lên cầm quyền trong bối cảnh nước Mỹ rơi vào cuộc khủng hoảng kép về tài chính và vị thế trên thế giới, ông Ô-ba-ma phải đối mặt với muôn vàn khó khăn. Khả năng truyền lòng tin đã giúp ông đứng vững trước những hiện thực chính trị khắc nghiệt của hai cuộc chiến tranh (I-rắc và Áp-ga-ni-xtan), cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu và những thách thức không thể đong đếm về đối nội.

Tổng thống Mỹ B.Ô-ba-ma. Ảnh internet

Ở trong nước, Tổng thống Ô-ba-ma đã khéo trấn an, thúc đẩy niềm tin và hy vọng của người dân Mỹ vào tương lai. Trong hơn 3 tháng tại nhiệm, ông Ô-ba-ma đã thực hiện một khối lượng công việc khổng lồ, đặc biệt là chương trình nghị sự đối phó với khủng hoảng kinh tế. Với những biện pháp quyết liệt, ông Ô-ba-ma tập trung trước hết cho việc đối phó với khủng hoảng tài chính và phục hồi tăng trưởng kinh tế. Những gói kích thích kinh tế khổng lồ cùng những đề xuất táo bạo liên tiếp được đưa ra nhằm cứu nền kinh tế đang trên đà suy thoái. Không ai có thể phủ nhận tính hiệu quả của những đề xuất kịp thời ấy. Nền kinh tế Mỹ đã có những dấu hiệu khởi sắc rõ rệt với chỉ số tiêu dùng cá nhân đang nhích lên, hay những con số giao dịch khả quan ở phố Uôn. Ông Ô-ba-ma cũng đã có những quyết sách mạnh bạo nhằm cải tổ ngành y tế và giáo dục, nghiên cứu tế bào gốc và môi trường... Rõ ràng, ông đã tạo dựng được hình ảnh cá nhân cũng như khả năng đối thoại chuyên nghiệp, dù đâu đó vẫn còn những băn khoăn về hiệu quả của các chính sách mà ông đưa ra.

Có thể nói ông Ô-ba-ma đã làm một cuộc “cách tân” về đối ngoại so với chính sách của người tiền nhiệm Bu-sơ. Ông Ô-ba-ma đã khiến cả thế giới phải ngỡ ngàng khi tươi cười bắt tay nhà lãnh đạo Vê-nê-xu-ê-la U-gô Cha-vết tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ La-tinh. “Phong cách mới” này của ông đã giúp hạ nhiệt căng thẳng trong quan hệ giữa nhiều quốc gia Mỹ La-tinh và Mỹ, có thể được hy vọng mang lại “tinh thần hợp tác mới” trong quan hệ liên Mỹ. Đó chỉ là một ví dụ.

Với cái nhìn thực tiễn, tài đối ngoại và giao tiếp quốc tế, ông Ô-ba-ma đã phá bỏ khuôn mẫu chính sách ngoại giao của Mỹ. Với việc điều chỉnh chính sách đối với “các vấn đề nóng” như I-rắc, Áp-ga-ni-xtan, Trung Đông, vấn đề hạt nhân I-ran, CHDCND Triều Tiên hay các mối quan hệ phức tạp mang tính dài hạn như Cu-ba, Nga và thế giới Hồi giáo, ông Ô-ba-ma đã tạo dựng được một hình ảnh nước Mỹ “thân thiện và biết lắng nghe”. Mặt khác, những bước đi của chính quyền Ô-ba-ma trong chính sách đối với các nước đồng minh phương Tây (NATO-EU), các đối tác chủ yếu như Nga, Trung Quốc, các địch thủ do chính quyền Bu-sơ “tự tạo” như I-ran, Xy-ri, Li-bi, ngay cả với Triều Tiên, tuy khá thận trọng và phần nhiều mang tính thăm dò, đang đặt các đối thủ và đối tác của nước Mỹ vào thế không thể không cân nhắc lợi hại, buộc phải phản ứng theo kiểu “câu giờ”, trước khi lựa chọn giải pháp cho các cuộc thương lượng thực chất, phức tạp sắp tới.

Rõ ràng, trên đường định hình và triển khai chính sách đối ngoại mới, chính quyền Ô-ba-ma thực hiện những bước đi thận trọng, có mặt kế thừa, có mặt đột phá. Nền ngoại giao của chính quyền mới thể hiện tăng cường can dự, phát huy “quyền lực mềm” và thực dụng. Ông Ô-ba-ma vừa nỗ lực gây dựng diện mạo mới cho nước Mỹ trên thế giới, vừa gián tiếp xác nhận nước Mỹ đã không còn vị thế độc tôn, áp đảo như vẫn tưởng và vẫn theo đuổi. Đồng thời, ông cũng cho thấy ý định thực hiện những lợi ích chiến lược của Mỹ về đối ngoại và an ninh với những phương cách và công cụ khác.

Vẫn còn quá sớm để nói về thành công của một Ô-ba-ma tổng thống lúc này vì chặng đường nhiệm kỳ 4 năm còn rất dài ở phía trước. Trên những xa lộ đa chiều của quan hệ quốc tế hiện đại, nền ngoại giao Mỹ đang gặp phải khá nhiều phản kháng và thách thức. Ngoại giao Mỹ sẽ thành công đến mức nào còn tùy thuộc việc khôi phục sức mạnh của nước Mỹ, vào khả năng khắc phục khủng hoảng và phục hồi kinh tế mà hiện thời mới chỉ thấy ánh sáng le lói cuối đường hầm.

Những kết quả ban đầu có thể tạo đà tốt cho tân Tổng thống nhưng đó không thể là bảo đảm vàng giúp ông thẳng tiến trên con đường chông gai phía trước. Thời gian tới, Tổng thống Ô-ba-ma buộc phải đề ra tầm nhìn và truyền tải được những gì ông kỳ vọng thực hiện trong suốt nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Tầm nhìn này phải bảo đảm thu phục được lòng người và thôi thúc họ cùng đóng góp cho thành quả chung. Quan trọng hơn cả, tầm nhìn đó phải cân bằng giữa cảm hứng và hiện thực.

100 ngày qua chỉ là khúc dạo đầu.

THU TRANG