QĐND - Làng cổ Đường Lâm ở Sơn Tây (Hà Nội), là quần thể kiến trúc cổ với những vòm cổng và tường được xây bằng đá ong. Trong nhà, từ mái nhà, cột trụ, vách ngăn, ngưỡng cửa đều làm bằng gỗ tốt như gụ, lim… nhưng trải qua bao thăng trầm đã và đang bị xuống cấp. Những dòng chữ nho rất đẹp viết trên những vách ngăn để răn dạy con cháu, giờ chữ còn, chữ mất. Một số thiết bị vật dụng bằng gỗ trong nhà cũng bị mối mọt tấn công. Phương án cho là hiệu quả mà người dân nơi đây chọn là mua thuốc diệt mối.

Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, chính quyền địa phương có trả kinh phí cho các gia đình trong làng cho việc tiếp khách tham quan, tu bổ lại nhà cổ. Tuy nhiên, kinh phí này còn rất ít. Việc cấp kinh phí cho những ngôi nhà cổ cũng có sự phân cấp: Nhà nào tiếp khách nhiều thì được trả nhiều tiền, nhà nào tiếp khách ít thì trả ít tiền. Có nhà mỗi tháng được nhận 400.000 đồng, nhưng có nhà thì 200.000 đồng hoặc 150.000 đồng. Thời buổi giá cả leo thang như hiện nay, kinh phí hỗ trợ cho ngôi nhà cổ như thế liệu có bảo đảm cho người dân bảo tồn giữ gìn di sản? Trên thực tế, chỉ một số gia đình khá giả là có khả năng đầu tư lại vẻ đẹp vốn có của ngôi nhà cổ, còn lại đều phải làm thêm dịch vụ như nấu cơm, bán đồ lưu niệm, kinh doanh, làm phim thuê… gây nên tình trạng thương mại hóa làng cổ. Trong khi đó, một bộ phận gia đình trong làng mong muốn "thay da đổi thịt" cho những ngôi nhà cũ chật hẹp của mình đã buộc lòng xây những ngôi nhà mới, hiện đại.

Việc bảo tồn di tích Làng cổ Đường Lâm có nhiều vấn đề phải bàn. Có một thực tế là người dân chưa hưởng lợi ích xứng đáng từ việc phát triển du lịch. Trong một ngày, số lượng du khách trong và ngoài nước đến tham quan Làng cổ Đường Lâm khá nhiều. Số tiền thu từ việc bán vé tham quan, giữ xe, thậm chí công đức, cũng không phải là ít. Trong đó, vé khách tham quan người lớn là 15.000 đồng/người, trẻ em là 7000 đồng/người. Thiết nghĩ, cơ quan chức năng, chính quyền địa phương cần có những chính sách đầu tư tốt hơn cho những gia đình trong làng cổ bởi họ là người trực tiếp giữ gìn từng ngôi nhà, con đường, bờ rào… mang giá trị văn hóa độc đáo của người Việt.
HÙNG KHOA