Thợ kỹ thuật của Chương trình Khí sinh học xây hầm bi-ô-ga.

Gần đây, trước tình trạng thiếu điện và ô nhiễm môi trường gây ra dịch bệnh ở các vùng nông thôn, nhiều bạn đọc đã gửi thư đến báo Quân đội nhân dân hỏi về tác dụng của hầm bi-ô-ga và điều kiện để được hỗ trợ vốn, kỹ thuật từ chương trình khí sinh học. Chúng tôi đã tìm hiểu thực tế, trao đổi với các chuyên gia của Chương trình khí sinh học Quốc gia về vấn đề này.

Lợi về nhiều mặt

Đầu mùa hè, thời tiết nắng nóng cũng là lúc "điệp khúc" thiếu điện tái diễn, nhiều nơi bị cắt điện luân phiên. Nhưng khi đến thăm một số mô hình chăn nuôi ở các tỉnh Vĩnh Phúc, Phú Thọ, Hà Tây, chúng tôi rất ngạc nhiên khi thấy nhiều gia đình nông dân vẫn xài điện "xả láng".

Bác Vũ Văn Hỷ, thôn An Lão, xã Vĩnh Thịnh (huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc) phấn khởi "khoe":

- Quê tôi thường xuyên bị cắt điện lưới, nhưng chúng tôi vẫn có điện dùng là nhờ bi-ô-ga. Xã tôi, nhà nào chăn nuôi nhiều cũng làm hầm bi-ô-ga, vừa giữ được vệ sinh môi trường, vừa có ga đun nấu, chạy máy phát điện.

Trao đổi với ông Nguyễn Thanh Sơn, Giám đốc Văn phòng dự án Khí sinh học Trung ương, chúng tôi được biết: Khí sinh học là hỗn hợp khí được sinh ra trong quá trình phân hủy, lên men của các hợp chất hữu cơ (phân động vật và xác của động, thực vật...). Làm bi-ô-ga sử dụng khí sinh học có các lợi ích: Giữ môi trường sạch, hạn chế ruồi, muỗi, dịch bệnh; có khí ga để thắp sáng, đun nấu, chạy máy phát điện; chất hữu cơ qua xử lý ở hầm bi-ô-ga làm phân bón sạch cho cây, thức ăn cho cá. Về mặt xã hội, bi-ô-ga giúp tiết kiệm thời gian đun nấu và cọ rửa dụng cụ nhà bếp; giảm gánh nặng việc gia đình cho phụ nữ...

Chị Phan Thị Thiết ở thôn Đoài Giáp, xã Đường Lâm (thành phố Sơn Tây, tỉnh Hà Tây), kể:

- Trước đây đun nấu bằng rơm, chị em ở nông thôn phải ngồi liên tục trong bếp, vừa mất nhiều thời gian, vừa nóng bức, khói bụi, lúc rửa xoong nồi cũng khổ vì khói bám. Từ khi làm bi-ô-ga, có khí sinh học đun nấu, thời gian làm việc nội trợ giảm nhiều mà lại sạch sẽ, nhẹ nhàng. Mặc dù hằng ngày tôi phải nấu một lượng thức ăn lớn cho vài chục con lợn, nhưng nhờ đun bằng khí bi-ô-ga nên vẫn có thời gian nghỉ ngơi, làm các việc khác để có thêm thu nhập...

Làm bi-ô-ga thật đơn giản

Trước những lợi ích của khí sinh học trong chăn nuôi, từ năm 2003 đến năm 2006, Tổ chức phát triển Hà Lan (SNV) đã hỗ trợ nông dân nước ta làm 25.000 công trình bi-ô-ga. Năm 2007, Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) đã phối hợp với tổ chức này triển khai dự án “Chương trình Khí sinh học cho ngành chăn nuôi Việt Nam”, nhằm xử lý chất thải chăn nuôi, cung cấp năng lượng vừa sạch, vừa rẻ cho nông dân, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng... Mục tiêu của Dự án trong 5 năm (2007 - 2011) sẽ hỗ trợ người dân làm 140.000 công trình bi-ô-ga, với mức hỗ trợ 1.000.000 đồng/hầm. Theo tính toán của các chuyên gia, khi làm xong 140.000 công trình khí sinh học, mỗi năm người dân nước ta sẽ tiết kiệm tiền sử dụng năng lượng khoảng 600 tỷ đồng.

Các chuyên gia của Dự án cho biết: Điều kiện tham gia Chương trình và kỹ thuật làm hầm bi-ô-ga khá đơn giản. Mọi gia đình ở những tỉnh, thành phố nếu nuôi từ 6 con lợn thịt trở lên (hoặc một con lợn nái; hai con trâu, bò) đều có thể đăng ký với cán bộ của Dự án (thường là khuyến nông viên của xã) để được tư vấn, ký hợp đồng. Thợ kỹ thuật của Dự án sẽ trực tiếp thi công, lắp đặt. Với giá vật liệu xây dựng tại thời điểm này, chi phí cho mỗi hầm bi-ô-ga thông dụng (10m³) khoảng 6-8 triệu đồng. Những cơ sở chăn nuôi trên 10 con lợn có thể làm hầm to hơn. Sau khi được nghiệm thu, mỗi hầm bi-ô-ga sẽ được Dự án hỗ trợ một triệu đồng (gửi trực tiếp đến hộ gia đình theo đường bưu điện).

Khí sinh học từ hầm bi-ô-ga được dùng để đun nấu và sản xuất điện. Hầm 10m³, mỗi ngày được cung cấp từ 75 đến 100kg chất thải động vật (phân và nước tiểu), thì sinh ra lượng khí đủ để đun nấu trong gia đình và chạy máy phát điện công suất 1KW (Nhiệt lượng hữu ích của 1m³ khí sinh học tương đương với 4,7kWh điện; 0,96 lít dầu hoặc 4,37kg củi gỗ).

Chị Phan Thị Anh Vân, cán bộ Dự án, cho biết: Hiện nay, các thiết bị sử dụng năng lượng khí sinh học có bán ở nhiều nơi với giá thành rẻ (bếp ga đơn 130.000 đồng/chiếc, bếp đôi 250.000 đồng/chiếc; đèn thắp sáng 40.000 đồng/chiếc). Máy phát điện dùng xăng, dầu có thể chuyển đổi sang dùng khí sinh học. Nếu nuôi trên 10 con lợn thịt có thể dùng máy phát điện công suất từ 1 đến 4KW.

Cần đưa bi-ô-ga đến mọi cơ sở chăn nuôi

Làm hầm bi-ô-ga đem lại lợi ích rất lớn, không chỉ giúp mỗi gia đình tiết kiệm chi phí năng lượng từ 100.000 đến 300.000 đồng/tháng, mà còn giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Thực tế thời gian qua cho thấy, những địa phương người dân chăn nuôi nhiều, nhưng có hầm bi-ô-ga thì hầu như không xảy ra các dịch bệnh như: Tiêu chảy cấp, lợn tai xanh, lở mồm long móng... vì phân gia súc là nguồn gốc gây dịch bệnh đã được xử lý bằng kỹ thuật làm khí sinh học.

Tuy nhiên, theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hiện tỷ lệ hộ chăn nuôi sử dụng hầm bi-ô-ga còn thấp. Nước ta có khoảng 10 triệu gia đình nuôi gia súc, gia cầm, trong đó gần một triệu hộ có số vật nuôi đủ để làm hầm bi-ô-ga, nhưng số gia đình chăn nuôi đã xây được hầm bi-ô-ga mới chỉ đạt khoảng 15%. Nếu tất cả các gia đình này đều làm bi-ô-ga, mỗi năm cả nước sẽ tiết kiệm được 5 - 6 nghìn tỷ đồng tiền điện và chất đốt, góp phần đáng kể khắc phục tình trạng thiếu điện...

Được biết, khó khăn lớn nhất trong việc nhân rộng mô hình bi-ô-ga là giá vật liệu xây dựng ngày càng tăng, trong khi thu nhập của người nông dân còn thấp, nhiều địa phương chưa có kinh phí tham gia Chương trình Khí sinh học để hỗ trợ cho bà con. Bên cạnh đó, một số nơi chưa làm tốt công tác tuyên truyền nên người dân chưa hiểu rõ những lợi ích từ bi-ô-ga.

Thiết nghĩ, cùng với đẩy mạnh tuyên truyền vận động, Chính phủ và các cấp chính quyền địa phương cần quan tâm đầu tư, hỗ trợ vốn nhiều hơn nữa cho các cơ sở chăn nuôi làm hầm bi-ô-ga, coi đây là một nội dung thiết thực trong việc xóa đói, giảm nghèo và bảo vệ môi trường.

Trong quân đội ta, thời gian qua đã có một số đơn vị làm hầm bi-ô-ga, đem lại hiệu quả cao. Ví dụ ở Đoàn B25, Binh đoàn Hương Giang, các phân đội có hầm bi-ô-ga đã tiết kiệm được gần 10 tấn than/năm (bằng 10% lượng than theo tiêu chuẩn quy định). Hiện các đơn vị cơ sở đều tổ chức chăn nuôi, nếu hầm bi-ô-ga được nhân rộng thì toàn quân sẽ tiết kiệm được số tiền điện, chất đốt không nhỏ, góp phần thiết thực cải thiện đời sống cán bộ, chiến sĩ.

Bài và ảnh: HUY QUANG - ANH VÂN