Thành viên các đoàn tham gia Tuần lễ Hành lang kinh tế Đông Tây thăm nhà máy sản xuất xe ô tô Trường hải tại Khu kinh tế mở Chu Lai (Quảng Nam). Ảnh: TTXVN

Đối với miền Trung, EWEC mở ra “cơ hội vàng” để khai thác tiềm năng và phát triển.

Miền Trung hưởng lợi trực tiếp

Việc khánh thành cầu Hữu Nghị 2 trên sông Mê Kông (tháng 12-2006) nối liền giữa Thái Lan và Lào làm cho quãng đường dài 1.450km khởi điểm từ thành phố Ma-lam-y-ne (Mi-an-ma) qua Thái Lan-Lào tới cửa khẩu Lao Bảo (Quảng Trị) cùng các tỉnh miền Trung Việt Nam đã trở nên đặc biệt thuận lợi. Lượng hàng hóa và du khách khổng lồ trung chuyển qua khu vực này có điểm khởi đầu hoặc kết thúc trên đất Việt Nam giúp cho các tỉnh miền Trung được hưởng lợi trực tiếp. 8 tháng đầu năm 2007, cửa khẩu Lao Bảo đón 163.000 lượt khách qua lại và hơn 30.000 phương tiện, tăng gấp đôi so với năm 2006. Lượng khách Thái Lan tới Hội An năm 2006 tăng 4 lần so với năm 2005, riêng 7 tháng đầu năm 2007, mỗi tháng có 5.000-7.000 lượt khách Thái. Số du khách từ Thái Lan sang tăng quá nhanh làm các công ty lữ hành bất ngờ và lúng túng. 6 tháng đầu năm 2007, các tỉnh miền Trung đã thu hút 252 dự án đầu tư với tổng số vốn hơn 3 tỉ USD.

Dự báo trước làn sóng đầu tư mới, vừa qua các tỉnh miền Trung đã công bố danh sách 400 dự án kêu gọi đầu tư với tổng số vốn lên đến 7 tỉ USD, cùng với 35 dự án lớn cấp quốc gia trong lĩnh vực hạ tầng, công nghiệp và dịch vụ với tổng số vốn kêu gọi dự kiến lên đến 9 tỉ USD.

Tham dự Tuần lễ EWEC,đông đảo các tổ chính tài chính quốc tế lớn như Ngân hàng phát triển châu Á (ADB), Ngân hàng hợp tác quốc tế Nhật Bản (JBIC), các tập đoàn đầu tư đa lĩnh vực của Hàn Quốc, Trung Quốc… tỏ ra quan tâm về những dự án, cũng như tìm kiếm thông tin liên quan đến những cơ hội mới ở vùng đất này. Phó chủ tịch điều hành ngân hàng hợp tác phát triển Nhật Bản, ông Tet-su-o Si-ô-gu-chi, phát biểu: JBIC rất mong muốn hợp tác đẩy mạnh phát triển EWEC. Các bạn hãy cho biết JBIC có thể hỗ trợ những gì để EWEC có thể biến thành một hành lang kinh tế hợp tác thực sự? Các tổ chức tài chính tiếp tục khẳng định sẽ hỗ trợ tài chính xây dựng “phần mềm” còn lại (tức là cơ chế để vận hành nó một cách tích cực). Nhận thấy lợi ích của hành lang kinh tế Đông-Tây là rất khả quan, ông Giám đốc Ngân hàng phát triển châu Á tại Việt Nam A-y-u-mi Cô-ni-si nhận định: EWEC sẽ tạo ra một tổng thể kinh tế với tiềm năng phát triển lớn.

Thực tế cũng chứng minh, từ khi bắt đầu triển khai dự án từ năm 1998, các tổ chức tài chính quốc tế như ADB, JBIC đã rót một lượng vốn khổng lồ để hoàn thành “phần cứng” (tức là hệ thống giao thông liên hoàn) của hành lang trong đó Hầm đường bộ Hải Vân, Cảng Tiên Sa, quốc lộ 9 ở khu vực miền Trung cũng nằm trong EWEC. Phó thủ tướng Chính phủ Phạm Gia Khiêm đánh giá: Việc phát triển Hành lang kinh tế Đông Tây là cơ hội rất thuận lợi cho miền Trung Việt Nam phát triển. Phó thủ tướng cũng dẫn chứng một hình ảnh: “Việc ăn sáng tại Thái Lan, ăn trưa tại Lào, ăn tối và tắm biển tại Việt Nam đã trở thành hiện thực”.

Với những bãi biển dài và tuyệt đẹp như Lăng Cô, Mỹ Khê, Bắc Mỹ An, Sơn Trà, Cửa Đại cùng những di sản văn hóa thế giới như Cố đô Huế, Mỹ Sơn, Hội An, Phong Nha-Kẻ Bàng, miền Trung sẽ đón nhiều khách đến từ EWEC.

Cảng Tiên Sa (Đà Nẵng) - điểm trung chuyển hàng hóa quan trọng của EWEC.

Tuy nhiên, sự chuẩn bị để đón những bước đột phá từ EWEC mang lại dường như chưa được các tỉnh miền Trung chuẩn bị kỹ. Trước sự tăng mạnh của du khách Thái Lan, số hướng dẫn viên du lịch biết tiếng Thái của Hội An (Quảng Nam) cũng như các tỉnh có điểm du lịch hấp dẫn đều thiếu trầm trọng. Các công ty lữ hành buộc phải thuê hướng dẫn viên biết tiếng Thái từ Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời. Khi các nước thuộc EWEC hoàn thiện cơ chế thông quan và đạt được thỏa thuận miễn thị nhập cảnh thì lượng khách thuộc EWEC và ngoài EWEC đi theo con đường này tới miền Trung là rất khả quan. Nếu không chuẩn bị từ bây giờ, chắc chắn miền Trung sẽ bị động và tức khắc làm nghèo hình ảnh của mình. Hiện nay, những sản phẩm du lịch chất lượng cao như hệ thống khách sạn, nghỉ dưỡng, khu vui chơi của miền Trung vẫn rất thiếu và nhiều bất cập. Với việc các tỉnh miền Trung công bố danh sách 400 dự án kêu gọi đầu tư và 35 dự án cấp quốc gia với tổng số vốn khoảng 16 tỷ USD trong điều kiện môi trường đầu tư hứa hẹn có bước đột phá mới thì miền Trung sẽ thiếu nguồn nhân lực cao. Ngoại trừ Đà Nẵng, các tỉnh miền Trung còn lại chưa có chính sách đào tạo nguồn nhân lực cao, trong khi nguồn nhân lực tại chỗ lại không đáp ứng được. Đây là vấn đề các doanh nghiệp cũng phàn nàn.

Nếu nhìn vào tiềm lực thực tế 13 tỉnh của 4 quốc gia thuộc hành lang kinh tế này thì đây là những tỉnh chưa phát triển mạnh. Tuy nhiên, tiềm năng nằm ở chỗ, đây là con đường thông thương ngắn nối liền các khu vực còn lại của 4 quốc gia và thị trường khổng lồ. Nếu muốn chiếm được thị trường tiềm năng, ngay từ bây giờ các tỉnh miền Trung phải chủ động thâm nhập, tiếp cận. Miền Trung rất giàu hải sản trong khi thị trường của Lào và Mi-an-ma rất “dễ tính”; riêng Lào không có biển, còn Mi-an-ma nghề đánh bắt trên biển chưa phát triển. Mặt hàng như cà phê, cao su, hồ tiêu của các tỉnh Tây Nguyên khi xâm nhập vào thị trường này cũng rất thuận lợi. Tuy nhiên, hiện nay khó nhất là giao thông từ Tây Nguyên chưa liên thông thuận lợi được với EWEC. Miền Trung có lợi thế về cảng biển sẽ là đầu mối trung chuyển các mặt hàng vật liệu xây dựng, hàng gia dụng và nông sản rất thuận lợi. Miền Trung không chỉ đơn thuần là cửa ngõ ra biển thuận tiện cho EWEC mà cho cả tiểu vùng Mê Kông mở rộng.

Dự báo của ADB, từ năm 2008 trở đi, hàng hoá xuất nhập khẩu qua cửa khẩu quốc tế Lao Bảo sẽ tăng mạnh cùng với các chính sách thuận lợi hơn về thông quan cho người và hàng hóa vận chuyển trên tuyến hành lang. Vì thế, không bất ngờ khi các đối tác phát triển quốc tế đã đẩy nhanh tốc độ đầu tư vào khu vực nghèo này và miền Trung chính là địa phương được hưởng lợi nhiều nhất từ việc mở phá của con đường EWEC.

Bài và ảnh: NGUYỄN ANH TUẤN