Hướng dẫn viên giới thiệu với du khách thăm bảo tàng Chăm tại Đà Nẵng

Phong Nha - Kẻ Bàng, Cố đô Huế, Hội An, Mỹ Sơn... đều là những di sản thế giới nổi tiếng, nhưng cách quảng bá và thu hút du khách lại chỉ gắn với một tỉnh cụ thể. Nhiều nhà đầu tư du lịch có tầm nhìn chiến lược đã từng thốt lên: Thật lãng phí! Cách làm du lịch riêng rẽ của từng địa phương đã không thể làm cho du lịch miền Trung có được thế mạnh "liên hoàn" trong khi cơ hội và tiềm năng có thừa.

MANH MÚN VÀ LÃNG PHÍ

Ở miền Trung không chỉ có biển Đà Nẵng là nổi tiếng. Bãi biển Đà Nẵng được tạp chí Forbes xếp hạng là một trong 6 bãi biển đẹp nhất hành tinh. Từ những dải đất hẹp này còn sở hữu khá nhiều bãi biển đẹp trải dài từ Quảng Bình vào đến Ninh Thuận như: Cửa Tùng, Lăng Cô, Non Nước, Mỹ Khê, Cửa Đại, Nha Trang, Mũi Né… Cùng với 4 di sản thế giới đã được xếp hạng với những giá trị văn hoá vật thể và phi vật thể đặc sắc, miền Trung thực sự trở thành điểm đến lý tưởng cho du khách trong và ngoài nước.

Thực tế cũng chứng minh, lượng khách du lịch vài năm trở lại đây đổ về miền Trung đã tăng mạnh. Theo dự báo của Tổng cục Du lịch, những năm tới, miền Trung tiếp tục là điểm đến lý tưởng cho du khách. Tuy nhiên, vấn đề là ở chỗ, du khách tới miền Trung tính theo đầu người thì cao nhưng doanh thu tổng thể không cao, thời gian lưu trú ngắn, chi phí tiêu dùng của khách du lịch nước ngoài thấp. Không chỉ có vậy, mức chênh lệch về doanh thu giữa các tỉnh có thế mạnh về du lịch cũng khá lớn. Và ở một góc nhìn khác, nếu cứ giữ phương thức kinh doanh riêng lẻ, vô tình du lịch một số địa phương đang triệt tiêu thế mạnh của nhau. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, lượng khách đến miền Trung hoàn toàn chưa tương xứng với tiềm năng vốn có của khu vực này. Đây là sự lãng phí rất đáng tiếc.

Hội nghị của lãnh đạo các sở Du lịch-Thương mại 11 tỉnh từ Quảng Trị đến Ninh Thuận (tổ chức vào giữa tháng 3-2007) đưa ra con số: Tổng doanh thu du lịch 11 tỉnh năm 2006 đạt 3.497 tỷ đồng, tăng 30% so với năm 2005; lượng khách đạt hơn 5,2 triệu lượt, tăng 18,3%. Trong đó, riêng hai tỉnh Lâm Đồng và Khánh Hoà doanh thu đạt tới 2.498 tỷ đồng, bằng 71,43% tổng doanh thu của 11 tỉnh. Lượng doanh thu của 11 tỉnh trên thực sự khiêm tốn so với hai trung tâm lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Tình trạng khách du lịch từ Cố đô Huế đi thẳng vào Hội An mà bỏ qua bãi biển thơ mộng Đà Nẵng là chuyện không lạ. Hoặc, khách đã tới Huế nhưng không đi tiếp ra Phong Nha - Kẻ Bàng vẫn được coi là điều bình thường. Đây là điều không khó lý giải vì cách làm du lịch nhỏ lẻ của từng tỉnh miền Trung.

Miền Trung có một đặc điểm khá tương đồng về điều kiện tự nhiên, thiên nhiên dường như "rất có ý đồ" khi sắp đặt các di sản với các điểm du lịch. Sự xen kẽ rất nên thơ giữa núi, rừng, hang động và biển cùng với hệ sinh thái đa dạng. Với các đặc điểm này thì việc làm du lịch theo "chuỗi" các điểm đến là hoàn toàn phù hợp thực tế và phát huy được thế mạnh tổng thể vùng. Tuy nhiên, trong cách làm hiện nay, mỗi tỉnh chỉ chú trọng quảng bá, xúc tiến cho các điểm đến riêng của mình chứ chưa quan tâm tới các tỉnh khác. Những tour xuyên tỉnh từ Quảng Bình-Huế rồi tới Quảng vào Nha Trang và ngược lại, thực sự hiếm. Cự ly này không phải là xa nếu so sánh với cự ly 500km từ cửa khẩu quốc tế Lào Cai tới Côn Minh mà du lịch Trung Quốc đang khai thác rất hiệu quả trong khi tiềm năng của họ không bằng miền Trung. Từ khi hầm đường bộ Hải Vân đưa vào sử dụng thì giữa Đà Nẵng với Huế dường như không còn khoảng cách. Thế nhưng du khách khó tìm thấy một tấm băng rôn, pa-nô quảng cảo về cố đô Huế trên đất Đà Nẵng, thậm chí Hội An và Mỹ Sơn chỉ cách thành phố Đà Nẵng 30km nhưng cũng không có những chương trình giới thiệu, quảng cáo nằm trên đất Đà Nẵng. Ở các địa phương khác cũng vậy. Các sản phẩm du lịch chất lượng cao vẫn ở trong tình trạng khan hiếm và không đồng đều giữa các tỉnh. Thế mới có chuyện khách nước ngoài đi thăm Phong Nha - Kẻ Bàng nhưng vẫn phải quay về Đà Nẵng nghỉ. Hàng lưu niệm của các tỉnh có mặt trên địa bàn của nhau thì càng là chuyện xa lạ. Đó là chưa tính đến một vùng đất Tây Nguyên rộng lớn và trù phú với nhiều thác nước và khu du lịch sinh thái hấp dẫn vẫn chưa liên kết được với các tỉnh ven biển.

HỢP TÁC LÀ CÁCH LỰA CHỌN DUY NHẤT

Đã có khá nhiều hội nghị bàn tới vấn đề hợp tác phát triển du lịch miền Trung. Thậm chí lãnh đạo các tỉnh miền Trung cũng đã vài lần ngồi lại với nhau để bàn về du lịch. Tuy nhiên, tất cả mới chỉ là cung cấp thông tin, trao đổi, học tập kinh nghiệm, ngoại trừ mới đây Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam đã cùng ra chương trình hợp tác vì không thể thiếu nhau khi làm du lịch. Tại Diễn đàn kinh tế miền Trung vừa diễn ra ở Hội An vào cuối tháng tư vừa qua, vấn đề hợp tác, liên kết lại được bàn luận sôi nổi và tất cả đều thống nhất với nhau một quan điểm là xây dựng thương hiệu chung cho toàn vùng. Thực ra đây không phải là vấn đề mới, mà từ năm 2004, ý tưởng chương trình "Con đường di sản miền Trung" đã ra đời với mục tiêu gắn kết du lịch các địa phương lại với nhau, nhưng được một thời gian rầm rộ rồi nó cứ chìm dần. Việc liên kết du lịch giữa các vùng có đặc điểm tương đồng đã được nhiều quốc gia phát triển thực hiện rất thành công như các chương trình "Con đường rượu Vang" của Pháp, "Con đường lãng mạn" của Đức, "Xa lộ lịch sử" ở Kan- sai của Nhật Bản...

Từ khi chương trình "Con đường di sản miền Trung" hình thành, nó mới chỉ được các doanh nghiệp xúc tiến, còn bản thân các tỉnh với trách nhiệm quản lý Nhà nước thì dường như chưa khởi động và cũng chưa có một cơ chế nào cho việc hợp tác này. Các ý kiến đều cho rằng, quan trọng nhất là cần vai trò đạo diễn của Tổng cục Du lịch. Việc thực hiện tiếp chương trình là cần thiết. Miền Trung phải có quy hoạch du lịch tổng thể; từ đó các địa phương liên kết để tạo thành các chuỗi điểm du lịch…

Việc quy hoạch tổng thể và liên kết với nhau sẽ làm cho du lịch miền Trung thực sự có tính chuyên nghiệp; không chỉ hỗ trợ tất cả các tỉnh phát triển hạ tầng kỹ thuật, mà còn tạo nên một tiếng nói chung về vấn đề này. Việc liên kết cũng sẽ đưa ra được các tiêu chuẩn xếp hạng các cơ sở dịch vụ và du lịch. Một vấn đề khác cũng rất đáng quan tâm chính là việc đào tạo nguồn nhân lực có trình độ đồng đều. Đơn cử như ngay trình độ ngoại ngữ của các hướng dẫn viên du lịch giữa các tỉnh hiện nay rất chênh lệch. Ngoại ngữ vẫn là vấn đề yếu của du lịch miền Trung. Những hướng dẫn viên biết từ hai ngoại ngữ trở lên thực sự hiếm. Việc liên kết trong một quy hoạch tổng thể sẽ giúp cải thiện đáng kể thực trạng này.

Bài toán quy hoạch và liên kết vùng đã được đặt lên bàn, nhưng đang còn chờ một lời giải./.

Bài và ảnh: Nguyễn Tuyên Sơn