Dãy nhà rộng hàng ngàn mét vuông "đón gió đền bù" ở ấp 1 (xã Long Định).

Hơn một tháng nay, trên địa bàn huyện Cần Đước (tỉnh Long An), hàng trăm căn nhà cấp 4 của người dân hai xã Long Cang và Long Định liên tục “mọc lên” với tốc độ chóng mặt, nhiều căn chỉ thi công trong vòng một, hai ngày(!). Phải chăng nhu cầu về nhà ở của người dân hai xã này thời gian qua tăng đột biến? Chúng tôi đã về đây để tìm hiểu sự việc...

Nhà nhà “đón gió đền bù”

Với nhiều chính sách ưu đãi thu hút đầu tư, tỉnh Long An đang gia tăng phát triển, mở rộng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp (KCN, CCN). Các KCN, CCN này ra đời sẽ đón các nhà đầu tư trong và ngoài nước đến làm ăn, tạo việc làm cho các lao động là con em của người dân địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội.

Từ ngày 6-8-2007, cùng lãnh đạo hai xã Long Cang và Long Định, UBND huyện Cần Đước đã tổ chức buổi họp với người dân địa phương, công bố chủ trương mở rộng CCN Long Cang - Long Định, có diện tích 513ha, nằm trên địa bàn hai xã trên. Điều lạ là, trước buổi họp với dân ấy, đã có vài chục căn nhà gạch cấp 4 của người dân đang được hoàn thiện sau vài ngày xây dựng(!). Theo người dân ở đây thì thông tin mở rộng CCN Long Cang - Long Định đã đến với họ từ nhiều tháng trước và thế là khu vực nằm trong vùng quy hoạch bỗng sôi lên không khí xây dựng, đến nỗi các đại lý vật liệu xây dựng (VLXD) trong vùng không đáp ứng nhu cầu. Người dân phải đi mua gạch, cát, xi măng… ở thị trấn Bến Lức, thị xã Tân An và những địa phương xa hơn.

Đi dọc các con lộ liên ấp của một vùng quê chưa sung túc lắm, xen lẫn những căn nhà cũ kỹ chúng tôi dễ dàng nhận ra những căn nhà mới được “mọc lên” vội vã. Ông Đinh Phước Sang, ấp trưởng Ấp 1, xã Long Định xác nhận, trong vòng một tháng, toàn ấp 1 có hơn 100 căn nhà vừa được xây mới, hoặc sửa mới… Và điều đáng nói là những căn nhà này xây lên không phải để phục vụ nhu cầu ở của người dân mà để “đón gió đền bù” khi Dự án mở rộng CCN Long Cang - Long Định triển khai công tác đền bù giải tỏa(!).

Đến ấp 3 (xã Long Định), chúng tôi được ông Trần Văn Bọ, ấp trưởng, cho biết: Trên địa bàn ấp 3 - nơi có Dự án mở rộng KCN Thuận Đạo - cũng có hàng chục căn nhà mới được xây dựng. Ông Bọ giải thích, khi thấy dân ùn ùn mua VLXD làm nhà, sửa chữa, nâng cấp nhà cũ, ông rất lo lắng, đã đi từng hộ khuyên nhủ bà con không nên xây vội vã, kém chất lượng như vậy. Bà con có hứa với trưởng ấp, nhưng khi ông ra về, buổi sáng hôm sau lại thấy những căn nhà mới được mọc lên. Anh Trần Văn Lên - một thợ xây dựng có tay nghề cao ở thị trấn Bến Lức, được mời về xây, sửa nhà ở ấp 1 (Long Định) - cho hay, hơn một tháng nay, thợ xây dựng có tay nghề ở trong vùng rất có “giá”. Giá một ngày công lao động của một thợ lành nghề từ chỗ 70 - 80.000 đồng nhanh chóng được đẩy lên 150, rồi 200.000 đồng, vào giai đoạn cuối còn được nâng lên 250 - 300.000 đồng. Anh Lên còn cho biết, giá được thuê cao như vậy, nhưng với điều kiện là phải làm thật nhanh, làm thông tầm và làm cả ban đêm. Có những lúc, người thợ xây phải làm việc đến 17, 18 giờ/ngày.

Những căn nhà không ai dám ở

Nhà được xây nhanh với tốc độ chóng mặt như vậy thì chất lượng sẽ ra sao? Khi đến dãy nhà rộng thênh thang hàng chục căn, có tổng diện tích khoảng 1.000m² của bà Tô Thị Hường ở ấp 1 xã Long Định, chúng tôi được người dân xung quanh cho biết: Dãy nhà này thi công trong khoảng 10 ngày và kết thúc vào đúng buổi tối trước ngày công bố mở rộng CCN Long Cang - Long Định. Cột vừa đổ xong là xây tường, tường vừa xây là gác kèo, đòn tay, cho nên ngay cả những người thợ làm những công trình này cũng phát khiếp. Khi lợp mái nhà, họ không dám leo lên nóc, mà đứng dưới đất bắc giàn lợp mái. Tất cả các căn nhà mới xây ở đây đều có chung một đặc điểm là rất thấp, chỉ cao dưới 2,5m (trong khi các nhà bình thường cao trung bình khoảng 3,5m). Đơn giản là chủ nhà tiết kiệm chi phí xây dựng tối đa, không chỉ “tiết kiệm” chiều cao xây dựng, họ còn cả sắt thép, xi măng… Trưởng ấp Đinh Phước Sang chua chát nói: Nhà đã xây xong hơn nửa tháng, nhưng không ai dám bước vào, kể cả những người thợ, vì nó có thể sập bất cứ lúc nào(!)...

Trách nhiệm của chính quyền địa phương ở đâu?

Về thực trạng trên, trao đổi với chúng tôi, ông Phan Thành Phi, Phó Ban Quản lý các KCN tỉnh Long An thừa nhận: Dự án mở rộng CCN Long Cang - Long Định không phải là trường hợp đầu tiên người dân xây nhà để “đón gió đền bù”. Trước đây đã xảy ra tình trạng tương tự ở các huyện Đức Hòa, Bến Lức và gần đây là ở vùng hạ Cần Giuộc, mà hậu quả của nó vẫn chưa giải quyết xong. Về nguyên tắc - ông Phi nói - nhà cửa, vật kiến trúc có trước ngày công bố dự án đều hợp pháp và được xem xét đền bù khi giải tỏa triển khai dự án. Vì vậy mà nhà cửa, vật kiến trúc ở Long Cang, Long định xây dựng trước ngày đều thuộc diện được xét đền bù khi giải tỏa. Ông Phi nhấn mạnh, nhưng đây mới chỉ là đưa vào diện xem xét, còn xét, giải quyết đền bù ra sao là một quá trình khác.

Thực tế, Đề án xây dựng mở rộng CCN Long Cang - Long Định cũng như KCN Thuận Đạo đã được đem ra bàn bạc ở các cấp, được thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng cả năm nay. Vậy nên mới có tình trạng xây nhà “đón gió đền bù”. Điều bất cập là chính quyền nhiều nơi buông lỏng quản lý, làm ngơ để người dân tự ý xây nhà trái phép, thu lợi từ việc đền bù một cách không chính đáng. Theo luật định, chi phí bồi thường nhà cửa, vật kiến trúc trên mặt bằng xây dựng, mở rộng KCN, CCN là do nhà đầu tư chịu. Rồi đây, sau khi phải đền bù những công trình “đón gió” một cách vô lý ấy, hẳn các nhà đầu tư sẽ có cái nhìn khác hơn về cách quản lý của chính quyền Long An. Hậu quả của sự việc này là liệu sau này địa bàn Long An có còn địa chỉ hấp dẫn, thu hút các nhà đầu tư nữa hay không?

Luật Xây dựng có hiệu lực từ ngày , nhà xây dựng trên đất nông nghiệp hay đất thổ cư đều phải được cơ quan chức năng xem xét, cấp phép. Các cơ quan có trách nhiệm ở tỉnh Long An đều nhìn nhận, đã và đang có những bất cập trong việc giải quyết vấn nạn xây nhà không phép, trái phép “đón gió đền bù” ở tỉnh nhà. Nhưng lạ một điều là đã có hàng chục KCN, CCN ra đời trong nhiều năm qua ở Long An mà lần nào cũng “bị” nhà dân tự xây để “đón gió”, đón đầu và các cơ quan có trách nhiệm vẫn chưa đưa ra được các biện pháp khả thi để xóa bỏ tình trạng này, để hàng trăm căn nhà không phải vội vã được xây lên rồi sau đó lại phải… đập bỏ đi.

Đây quả là một sự lãng phí không nhỏ cho người dân, cho xã hội, cho đất nước vì chính quyền địa phương các cấp chưa làm tròn vai trò quản lý Nhà nước của mình.

Bài, ảnh: PHẤN ĐẤU và BẢO CHÂU