Đó là vấn đề hoàn toàn nghiêm túc mà Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) đang thử nghiệm triển khai trong “Dự án Posoma”. Theo đó, toàn bộ con giống thủy sản bố mẹ mà các cơ sở cung cấp đều được gắn chíp dạng RFID. Khi nhận con giống bố mẹ tại cơ sở sản xuất giống, có thể đọc các chỉ danh (ID) bằng máy đọc RFID và sẽ ghi được ID của chúng. Với việc làm này, các hộ nuôi trồng thủy sản (trước mắt là áp dụng đối với cá tra ở đồng bằng sông Cửu Long), sẽ được kiểm tra chất lượng con giống một cách tốt nhất.

Thu hoạch cá. Ảnh minh họa/internet

Việc gắn chíp cho cá tra bố mẹ nằm trong một lộ trình lớn hơn, rất hiện đại, khoa học và chính quy, đó là triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm thông qua mã số, mã vạch đối với thủy sản nuôi trồng. Mỗi hộ nuôi trồng sẽ được cấp một mã số, mã vạch riêng và giữ một mẫu truy xuất nguồn gốc. Quy trình quản lý này được thực hiện khá đồng bộ. Đầu vào (con giống) sẽ có một nhãn truy xuất từ nhà cung cấp. Sau khi thu hoạch, sản phẩm đầu ra (cá nguyên liệu) sẽ được dán nhãn truy xuất của hộ nuôi trồng lên lô sản phẩm trước lúc giao cho nhà thu mua. Khi nhận các lô hàng này, đối tác nhập khẩu xem nhãn này như một dữ liệu quan trọng để kiểm tra, truy xuất nguồn gốc lô hàng. Nếu lô hàng nào bị phát hiện không đảm bảo chất lượng, có thể lần theo kiểm tra từng khâu, quy trách nhiệm ở khâu nào có sai phạm, chứ không quy chụp chung chung sản phẩm kém chất lượng như trước. Hiện, Bộ NN-PTNT đang triển khai thử nghiệm đối với cá tra tại An Giang và Bến Tre, sẽ cho phép đăng ký gần 50.000 hộ nuôi trồng ở hai tỉnh này. Khi áp dụng hệ thống mã số, mã vạch, mỗi doanh nghiệp có thể truy xuất sản phẩm thu mua từ 1.300 ao nuôi mà không lo trùng mã số.

Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Cao Đức Phát đã giao cho Cục Nuôi trồng thủy sản và Cục Quản lý Chất lượng nông-lâm-thủy sản thực hiện quy trình cấp mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc thủy sản tại các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long trong thời gian tới. Động thái này nhằm thực hiện một chiến lược dài hơi, đó là bảo đảm tốt quy trình nuôi, an toàn vệ sinh thực phẩm, duy trì ổn định thủy sản xuất khẩu,

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng, hạn chế lớn nhất của hệ thống này chính là chưa đưa ra những quy định về kiểm soát thức ăn chăn nuôi và hệ thống các nhà phân phối thuốc thú y. Đây có thể vẫn là “lỗ hổng” gây nên những đợt dịch bệnh cho thủy sản như đã từng xảy ra. Mặt khác, việc cấp mã số, mã vạch chỉ được thực hiện có hiệu quả sau khi đã tiến hành quy hoạch vùng nuôi, số hộ nuôi. Trên thực tế, cả vùng đồng bằng sông Cửu Long vẫn có rất nhiều hộ nuôi trồng nhỏ lẻ, không thực hiện đúng quy trình nuôi “thủy sản sạch”, do đó cá nguyên liệu có thể sẽ rẻ hơn các hộ nuôi “chính quy”. Điều này có thể dẫn đến hệ lụy: Có doanh nghiệp chế biến vì ham “của rẻ” mà thu mua cá nguyên liệu kém chất lượng, đem xuất khẩu sẽ làm ảnh hưởng tới thương hiệu sản phẩm thủy sản Việt .

LÊ THIẾT HÙNG