Đồng chí Trung tướng Đoàn Sinh Hưởng trao quà trợ giúp đồng bào Rục ở Thượng Hoá

Ba bản đồng bào Rục ở khu vực Yên Hợp, xã Thượng Hóa (huyện Minh Hoá, tỉnh Quảng Bình những ngày này, nhộn nhịp, ấm áp đến vậy. LLVT Quân khu cùng các đơn vị đứng chân trên địa bàn và nhiều tập thể cá nhân trong và ngoài tỉnh đã cử đại diện về thăm hỏi, cứu trợ cho bà con. Chúng tôi cùng đoàn cán bộ, chiến sĩ của Bộ tư lệnh Quân khu 4 do Trung tướng Đoàn Sinh Hưởng, Tư lệnh Quân khu dẫn đầu đi kiểm tra việc LLVT giúp địa phương khắc phục bão số 6 trên tuyến biên giới Việt-Lào. Với tình cảm của Bộ đội Cụ Hồ, Đoàn mang đến tặng bà con gạo, thuốc men, sách vở học sinh... Thực ra, từ hàng chục năm nay ở đây chưa khi nào vắng bóng cán bộ, chiến sĩ đồn biên phòng 585 Quảng Bình. Trước và sau bão, LLVT còn tăng cường hai đội xây dựng cơ sở, một của Bộ chỉ huy Biên phòng , một của Bộ CHQS tỉnh Quảng Bình, về bám địa bàn, bám dân, thực hiện 5 cùng với dân (cùng ăn, cùng ở, cùng bàn, cùng đối phó, cùng giải quyết hậu quả bão lũ với dân) làm sao có chuyện để đồng bào Rục "đói lả vì thiếu ăn dài ngày" như một số tờ báo đã đưa tin !.

Con đường bê tông rộng hơn 4 mét vắt qua giữa làng Dự án Bảo tồn và phát triển bền vững đồng bào Rục. Hai bên đường là những nếp nhà xây mái ngói cùng kiểu, sáng lên giữa núi rừng. Một trạm biến áp lớn chia điện tiêu dùng về với mỗi căn hộ. Các đồng chí trong cấp uỷ, chính quyền địa phương tiếp chúng tôi và cho biết: Khu vực Yên Hợp, thuộc xã Thượng Hoá, huyện Minh Hoá, tỉnh Quảng Bình, có ba bản người Rục: Bản ón, Yên Hợp và Mò ó ồ ồ). Đây cũng thuộc địa bàn đứng chân của đồn biên phòng 585. Yên Hợp nằm trên địa hình hiểm trở, bốn phía là núi đá vôi. Bình thường thì không sao, khi mưa lũ lớn, con đường bê tông vào Yên Hợp dài hơn 10 km, vì cắt ngang nhiều khe, suối, nước thoát chậm, thường bị ngập lụt cục bộ. Có mùa mưa lũ Yên Hợp đã từng bị chia cắt với bên ngoài từ 3 đến 5 ngày.

Trước đây, đời sống của bà con gặp không ít khó khăn, nguồn lương thực, thực phẩm chủ yếu dựa vào họat động "phát, đốt, cốt, trỉa" và săn bắt, hái lượm. Từ năm 1992, nhà nước đã đầu tư nhiều dự án hỗ trợ đồng bào Rục. Đặc biệt, Chính phủ đã đầu tư Dự án bảo tồn và phát triển bền vững đồng bào Rục với nguồn vốn 32 tỷ đồng nhằm nâng cao đời sống của bà con. Dự án đã xây dựng được một con đường bê tông vào giữa làng, dài hơn 10 km, 110 ngôi nhà tường xây, mái ngói (trị giá 25 triệu/căn hộ), hai trường học, hai trạm y tế thôn bản, một nhà văn hoá cộng đồng. Bộ đội đã khai hoang 10 ha đất cho đồng bào. Hằng năm, Ban dân tộc, các ngành của tỉnh Quảng Bình vẫn thường đưa gạo, một số nhu yếu phẩm cần thiết như: muối, dầu, giống, phân bón... lên cấp cho đồng bào. Chỉ tính trong 9 tháng đầu năm 2006, tỉnh đã tổ chức trợ cấp cho bà con ba lần.

Cán bộ, chiến sĩ đồn biên phòng với quyết tâm "bắt tay, chỉ việc", bám địa bàn, bám dân hướng dẫn cho bà con biết trồng cây gì, nuôi con gì để cải thiện đời sống, chấm dứt tình trạng du canh, du cư. Hằng đêm, Bộ đội Biên phòng đồn 585 còn tổ chức các lớp xoá mù chữ, chống tái mù chữ cho bà con dân bản, nhờ đó tỷ lệ biết đọc, biết viết năm sau luôn tăng hơn năm trước. Khi bà con ốm đau đã được bệnh xá quân dân y kết hợp chăm sóc, khám, chữa bệnh, cấp thuốc miễn phí. Cơ sở chính trị trong xã, nhất là các bản có người Rục, được xây dựng và củng cố vững chắc. Khu vực Yên Hợp có một chi bộ Đảng và các bản đều hình thành các tổ chức: thanh niên, phụ nữ, cựu chiến binh, nông dân, dân quân, hoạt động đều đặn, hiệu quả.

Tuy vậy, trong bản vẫn còn một số ít người lười nhác, chưa bỏ được thói quen cũ, thường trông chờ ỷ lại vào trợ cấp; được cấp gạo thì đem đổi lấy rượu, hoặc "thích" trốn vào rừng sống trong hang, trong hốc. ông Cao Xuân Tình, Bí thư Đảng uỷ xã Thượng Hoá, cho chúng tôi biết:

- Trong những ngày bão số 6, tại ba bản người Rục có hai đội công tác cơ sở, một của Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh do đại uý Trương Thanh Lưu và một của Bộ CHQS tỉnh do Thượng tá Nguyễn Đình Ngọc chỉ huy, tăng cường trực ứng cứu. Hai đội này được trang bị đầy đủ phao cứu sinh, máy bộ đàm, mỗi ngày tổng hợp tình hình báo lên cấp trên hai lần. Vì vậy đã giúp cho tỉnh nắm rõ diễn biến bão lũ và đời sống bà con ở Yên Hợp để chỉ đạo xử lý kịp thời. Do ảnh hưởng bão số 6, mưa lớn kéo dài, nước các khe suối dâng cao gây ngập cục bộ, cô lập địa bàn này với bên ngoài. Thời điểm ấy, bộ đội biên phòng đồn 585 đã tích cực bám dân, tổ chức di dời 7 hộ đồng bào Rục ở bản ón lên vùng cao tránh lũ, phối hợp cùng y tế xã thăm, cấp thuốc cho bà con đau ốm. Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh còn huy động hai xe tải mang theo phao cứu sinh, xuồng cao su, gạo, lương khô, thuốc chữa bệnh và tăng cường thêm 13 cán bộ, chiến sĩ về với Yên Hợp góp sức giúp bà con trong những thời khắc khó khăn nhất. Bộ CHQS tỉnh trích 10 triệu đồng mua gạo, sách vở, thuốc men hỗ trợ cho đồng bào. Cán bộ, chiến sĩ thuộc hai đội xây dựng cơ sở đã bám từng hộ phân phát gạo, mì tôm cho bà con.

Ngay sau khi nghe tin "bà con bị đứt bữa" đoàn công tác của tỉnh Quảng Bình đã về Yên Hợp, tổ chức kiểm tra thì thấy tất cả các hộ các hộ đều có lương thực dự trữ, chủ yếu là khoai, sắn, ngô, muối, chứ không phải vào rừng đi đào củ nhút, củ mài để lót dạ thay bữa.

Tại bản Mò ó ồ ồ, nghe chúng tôi hỏi chuyện "đứt bữa" sau bão vừa rồi, bà Cao Thị Hoa-vợ liệt sĩ và ông Cao Xuân ống, 80 tuổi... lấy làm lạ. Cả hai đều có chung ý kiến: Không có đói. Cách đây từ nhiều năm rồi khi chưa theo bộ đội về định cư, phải sống cảnh con nai con hoãng trong rừng thì đói đứt bữa nhiều ngày lắm. Ngày ấy dân bản mình phải đào củ mài, củ nhút, bắt con ếch, con nhái ăn; sống trong hang, trong hốc, cái áo, cái quần cũng chẳng có. ông Cao Chờn, 70 tuổi và anh Cao Bằn, có hai con bị mù, ở bản Ón, hồ hởi kể: "Bản mình không có ai đói lả vì thiếu ăn cả. Chỉ có Cao Vềnh, Cao Thương, không phải ngày bão mà ngày thường nó cũng đói. Vì nó không chịu làm lụng gì, lấy gạo cứu trợ đổi rượu uống và trốn vào rừng sống như con nai, con hoãng. Khi đói quá mới lìa rừng về bản, lại được bộ đội cho ăn. No bụng nó lại vào rừng thôi...Nó không biết trả ơn Bộ đội Cụ Hồ mô. ở bản, có nhiều người làm theo cái tay bộ đội làm thì đời sống cũng không kém người Kinh, con cháu đến trường học vui lắm..."

Các hộ người Rục được cấp nuôi một con bò, đến nay nhiều hộ chăn nuôi giỏi đã có từ 3 đến 5 con bò. Anh Trần Tiếp ở bản ón có đàn bò 15 con. Còn anh Cao Thinh có đàn bò 10 con, dê 5 con. Nghe dân bản khoe mà chúng tôi ấm lòng, tự hào về những cán bộ, chiến sĩ đồn Biên phòng 585, đội xây dựng cơ sở Bộ CHQS tỉnh.

Chúng tôi tạm biệt Yên Hợp, bản ón... khi hoàng hôn đã buông. Mấy cột điện đầu làng bị bão quật đổ đã được bộ đội dựng lại và từ những căn nhà đồng bào Rục hắt ra ánh điện lung linh. "Bản người Rục có khác gì một thị trấn ở vùng cao !"- Một cán bộ công tác ở Bộ Lao động-Thương binh- Xã hội cùng đi, bỗng thốt lên như thế !./.

Bài và ảnh: Thuận Thắng