Giá dầu tăng cao, hàng trăm tàu cá Đà Nẵng nằm bờ.

Những ngày gần đây, giá dầu tăng đột biến. Hệ lụy của nó là kinh phí đầu vào tăng, trong khi đầu ra cho sản phẩm thiếu ổn định, khiến cho nghề biển của ngư dân miền Trung gặp nhiều khó khăn. Mô hình “tổ, đội đoàn kết” đã ra đời.

Giá dầu tăng, tàu nằm bờ

Đã gần một tháng nay, tại các tỉnh miền Trung, hàng nghìn tàu, thuyền đánh cá của ngư dân không thể ra khơi như thường lệ. Ông Trần Đình Du, Quyền Giám đốc Sở Thủy sản Quảng Bình nhận xét: Giá dầu tăng đột biến đã tác động trực tiếp đến nghề đánh bắt hải sản xa bờ.

Thời điểm hiện nay, toàn tỉnh Quảng Bình có 3.489 tàu, thuyền hoạt động đánh bắt thủy sản (trong đó hơn 150 tàu đánh bắt xa bờ công suất máy chính từ 90 CV trở lên). Theo tính toán của ngư dân, chi phí cho một chuyến đi biển tăng lên rất nhiều nhưng sản lượng khai thác không tăng và giá hải sản trong thời điểm hiện nay tăng không đáng kể đã khiến cho nhiều chủ tàu không dám ra khơi vì sợ thua lỗ nặng. Ông Nguyễn Xoan ở huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, chủ tàu đánh bắt xa bờ có công suất 360CV, cho biết: "Mỗi chuyến đi biển hai tuần, sử dụng hết 10.000 lít dầu, tốn 100 triệu đồng, ở thời điểm giá dầu chưa tăng thì chỉ hết 83 triệu đồng). Tổng chi phí không dưới 130 triệu đồng cho một chuyến. Chuyến nào thắng lợi thu được khoảng 10 tấn cá thì chia ra mỗi thuyền viên cũng chỉ được 300.000 đồng (trước đây, khi giá dầu chưa tăng mỗi chuyến đi biển, thuyền viên thu nhập từ 700 đến 800 nghìn đồng/người). Nếu chuyến nào không gặp may thì thua lỗ là điều đương nhiên".

Anh Dương Văn Hai, chủ cặp tàu đánh bắt xa bờ loại 350CV, số hiệu ĐNa 90255 và ĐNa 90035, ở phường Thanh Khê Đông, quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng phản ánh: "Mỗi chuyến cặp tàu tiêu thụ hết 20 nghìn lít dầu, theo giá hiện nay phải mất thêm 35 triệu đồng, trong khi giá bán hải sản không tăng. Thời điểm tàu vào nhiều còn bị tư thương ép giá trắng trợn. Nếu tình trạng này kéo dài thì tàu còn phải nằm bờ, vì cố gắng lắm cũng chỉ hòa vốn. Đi biển vất vả, thường xuyên đối mặt với hiểm nguy mà thu nhập bấp bênh nên ngư dân chán nản, tìm việc khác trên bờ có thu nhập cao hơn".

Ông Nguyễn Đình Đỏ, chủ tàu QNg 94679 ở xã Phổ An, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi cho biết: "Trước kia đi biển đánh được 1 tấn cá là đủ chi phí, còn bây giờ phải là 1,5 tấn mới hoàn đủ chi phí. Trong khi đó, nguồn thủy hải sản ngày càng cạn kiệt, phương tiện đánh bắt ngày càng nhiều, giá nhiên liệu lại lên. Ra khơi chỉ có lỗ, mà không ra khơi thì lỗ thêm vì khấu hao tàu, thuyền...".

Hệ lụy từ sự biến động giá dầu

Theo ý kiến ông Lê Quốc Khánh, Chuyên viên phòng Kế hoạch-Đầu tư Sở Thủy sản-Nông-Lâm Đà Nẵng, từ tháng 10-2007 đến nay, sản lượng khai thác thủy sản của thành phố giảm mạnh. Nếu như tháng 9 khai thác được 5.000 tấn, thì đến tháng 11 chỉ còn 4.000 tấn. Sản lượng tháng 12 sẽ còn giảm hơn nữa do có hàng trăm chiếc tàu, trước sức ép của giá dầu tăng, vẫn chưa thể ra khơi.

Trước tình trạng tàu đánh bắt xa bờ nằm bờ hàng loạt, ông Trần Đình Du, quyền Giám đốc Sở Thủy sản Quảng Bình cho rằng: "Trong thời gian tới, chắc chắn sản lượng đánh bắt hải sản sẽ khó đạt được như chỉ tiêu, kế hoạch đề ra. Trong khi chúng ta đang khuyến khích ngư dân mở rộng đánh bắt xa bờ, vươn tới ngư trường xa, nếu vì giá dầu tăng mà ngư dân chỉ quanh quẩn khai thác, đánh bắt gần bờ để tiết kiệm dầu thì nguy cơ cạn kiệt nguồn tài nguyên thềm lục địa là điều hiển nhiên”. Xa hơn nữa là nguy cơ: Các liên doanh, hợp tác xã, các chủ tàu cá phá sản vì nợ nần, vốn vay ngân hàng tồn đọng kéo dài không có khả năng thanh toán. Nguy cơ vỡ làng nghề đánh cá cũng là điều dễ xảy ra. Do sự phân bố không đều và yếu tố địa lý lịch sử để lại, số lượng cư dân định cư và làm ăn sinh sống ven các vùng biển chiếm tỷ lệ rất lớn. Thu nhập của người dân chủ yếu phụ thuộc vào hình thức đánh bắt hải sản xa bờ, các loại hình du lịch, dịch vụ nghề biển. Thực trạng khó khăn trên tất yếu dẫn tới đời sống của ngư dân vốn đã khó khăn, giờ lại càng khó khăn hơn.

Ngư dân tự cứu mình?

Việc tìm ra giải pháp có hiệu quả trong thời điểm này là vấn đề hết sức khó khăn của ngành Thủy sản ở từng địa phương nói riêng và cả khu vực miền Trung nói chung.

Dự tính trong thời gian tới, giá xăng, dầu còn tăng. Về cơ bản, lâu dài, ngành Thủy sản xác định tiếp tục sống chung với sự biến động này. Vì vậy, các địa phương cần sớm nhân rộng những mô hình ngư dân đã thành công trong việc giảm thiểu tác động của giá dầu. Đà Nẵng là một trong những địa phương đi đầu xây dựng mô hình "Tổ, đội đoàn kết" và ban hành quy chế quản lý thông tin liên lạc giữa các tổ khai thác hải sản xa bờ. Đến nay toàn thành phố thành lập được 91 tổ gồm 572 tàu cá với tổng công suất 44.805CV. Từ mô hình khai thác theo "Tổ, đội đoàn kết" cho thấy tính hiệu quả nâng lên rõ rệt. Các tàu hỗ trợ được cho nhau trong tìm kiếm ngư trường, cứu nạn cứu hộ, cung ứng hậu cần... qua đó giảm đáng kể chi phí sản xuất, tiết kiệm nhiên liệu, tăng sản lượng khai thác và thu nhập cho ngư dân.

Cách làm của hợp tác xã đánh cá Nhật Lệ II (Quảng Bình) cũng là một mô hình tàu đánh bắt xa bờ khi xăng, dầu tăng giá, có tính khả thi cao. Trước đây, hợp tác xã này có 10 thành viên, mỗi thành viên cùng góp 100 triệu đồng để nhận tài sản chuyển đổi là một tàu đánh cá xa bờ. Từ cơ sở ban đầu đó, các thành viên "chung sức, chung lòng" mua sắm thêm 2 tàu nữa, đưa tổng công suất của đội tàu lên 500 CV. Trong những chuyến ra khơi, một tàu chuyên làm nhiệm vụ trung chuyển sản phẩm và cung ứng nhiên liệu, thực phẩm cho hai tàu còn lại. Với cách làm này, chi phí về nhiên liệu được giảm thiểu, thời gian bám biển dài hơn và hiệu quả khai thác, đánh bắt cao hơn.

Một vài mô hình đánh bắt hải sản có hiệu quả nêu trên cần được tham khảo để bà con ngư dân áp dụng “chung sống với biến động giá cả” xăng, dầu, duy trì tổ chức sản xuất trong điều kiện khó khăn hiện nay.

Bài và ảnh: PHAN TIẾN DŨNG