Mặc dù đã rất nỗ lực trong việc bình ổn thị trường phân bón, song cho đến thời điểm hiện nay giá phân bón trong nước vẫn tiếp tục “nóng bỏng”. Điều này làm ảnh hưởng nhiều tới sản xuất nông nghiệp. Giá thành của các mặt hàng nông sản sẽ tăng cao, khi đó các mặt hàng nông sản của Việt vốn đã kém cạnh tranh sẽ càng khó khăn hơn khi tham gia thị trường xuất khẩu. Một câu hỏi đặt ra là liệu có thể bình ổn được giá phân bón?

Dây chuyền sản xuất, đóng gói phân bón (ảnh minh họa)

Để tháo gỡ khó khăn cho nông dân, Hiệp hội Phân bón Việt Nam đã đề xuất 8 nhóm giải pháp bình ổn thị trường phân bón trong nước, bao gồm: Lên kế hoạch nhập khẩu phân U-rê hạt trong đến năm 2010; chỉ đạo các bộ, các tỉnh, thành phố, phát động thực hiện chỉ thị số 644/TTg của Thủ tướng Chính phủ về quản lý sản xuất phân bón hữu cơ và phân đặc chủng; ban hành qui chế tiêu chuẩn đơn vị sản xuất phân bón NPK, phân hữu cơ, phân vi sinh; đề nghị bỏ qui định nhãn mác bao bì các loại phân bón nhập khẩu in tiếng Việt trên bao bì (vì phân bón không trực tiếp ăn uống như thuốc tây, hay thực phẩm), nếu để quy định bao bì phân bón nhập khẩu phải có tiếng Việt sẽ gây khó khăn trong việc phân phối các nguồn hàng; ưu tiên đầu tư liên doanh, hoặc tư nhân hóa phát triển phân lân nung chảy; Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính và các cơ quan chính sách tổ chức đoàn nghiên cứu tình hình sản xuất ở Tổng công ty Phân đạm và Hóa chất dầu khí; đề nghị đạm Phú Mỹ kiểm tra lại các khâu phân phối; dùng số tiền siêu lãi bán U-rê của đạm Phú Mỹ cộng với số tiền được ưu tiên miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 28% gộp lại lập quỹ hỗ trợ giúp đỡ nông dân, cho từng thời kỳ giá phân bón, vật tư nông nghiệp tăng cao.

Trong số các giải pháp trên, đặc biệt lưu ý tới việc phát triển sản xuất phân lân nung chảy. Bởi lẽ, nguồn nguyên liệu đầu vào cho sản phẩm này hầu hết có nguồn gốc nội địa, không bị ảnh hưởng lớn do sự biến động trên thị trường thế giới. Một trong những doanh nghiệp trong nước đã làm tốt việc này và góp phần đáng kể ổn định thị trường phân bón.

Công ty Su-pe Phốt-phát và Hóa chất Lâm Thao, một trong hơn 200 cơ sở sản xuất phân bón và là đơn vị sản xuất phân bón lớn nhất của nước ta. Tổng sản lượng su-pe lân Lâm Thao và phân NPK gần 1.400.000 tấn đã chiếm thị phần phân bón dùng cho nông nghiệp hơn 18% (so với nhu cầu trên 8 triệu tấn các loại mỗi năm) và riêng phân su-pe lân chiếm trên 70% thị phần cả nước. Chỉ tính năm 2006-2007 và 6 tháng đầu năm 2008 phân bón Lâm Thao đã góp phần cung cấp cho đồng ruộng Việt Nam gần 4.000.000 tấn phân bón các loại.

Từ năm 2007 đến nay, tình hình thị trường phân bón thế giới diễn biến phức tạp, các loại phân bón đồng loạt tăng cao liên tục chưa từng có trong vòng 35 năm qua. Như u-rê từ 255 USD/tấn lên 830 USD/tấn, tăng 198%; phân DAP từ 275 USD/tấn lên 1200 USD/tấn, tăng 359%; phân kali từ 204 USD/tấn lên 1015 USD/tấn, tăng 397,5%. Đặc biệt sun-phua - mặt hàng dùng cho sản xuất phân lân Lâm Thao - từ 55 USD/tấn tăng lên 830 USD/tấn, tăng 1409,1%... Cộng với tình hình Việt Nam đang lạm phát nên các mặt hàng nhạy cảm khác như xăng dầu, cước vận chuyển… cũng tăng cao đã làm cho nền sản xuất phân bón trong nước đứng trước nhiều thách thức khó khăn, giá phân bón sản xuất trong nước của các đơn vị khác đều tăng theo, phân NPK tăng bình quân từ 151 đến 179%. Trong khi đó, phân lân Lâm Thao bình quân chỉ tăng 83,2% theo đúng lộ trình được Chính phủ cho phép, chất lượng sản phẩm luôn luôn bảo đảm theo đăng ký nhà nước.

Không những thế, từ khi phân DAP nhập khẩu tăng giá cao, nông dân đã chuyển dùng phân lân Lâm Thao nhiều hơn vì hàm lượng dinh dưỡng (tổng cộng) cao hơn DAP mà giá thành lại hợp lý hơn. Việc đẩy bình ổn giá phân lân còn hạn chế được việc nhập khẩu phân DAP giá đắt, góp phần giảm nhập siêu…

Với gần 1.400.000 tấn phân su-pe lân và NPK sản xuất mỗi năm, thời gian qua phân bón Lâm Thao đã góp phần rất đáng kể vào việc bình ổn thị trường phân bón và tham gia hạn chế lạm phát. Tuy nhiên, Công ty Su-pe Phốt-phát và Hóa chất Lâm Thao cũng cần nghiên cứu, tổ chức hệ thống đại lý cung ứng phân bón hợp lý hơn, tránh tình trạng buông lỏng, phải có tiêu chí và chế tài nghiêm túc để hình thành cho được hệ thống đại lý không có độc quyền để phục vụ nông dân tốt hơn.

NGUYỄN HẠC THÚY (Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Phân bón Việt )