Cựu Giám đốc cảnh sát quốc gia Nam Phi, ông Giắc-ki Xê-lê-bi (Jackie Xelebi), người từng ngồi ghế Giám đốc tổ chức Cảnh sát Quốc tế (Interpol), đã bắt đầu "bóc lịch" trong tù vì quan hệ với một trùm buôn ma túy khét tiếng.

Sau 4 năm điều tra và 9 tháng xét xử, hôm 4-8, tòa thượng thẩm ở Giô-han-ne-xbớc (Nam Phi) đã tuyên phạt Xê-lê-bi 15 năm tù vì nhận tiền đút lót và quà cáp trị giá tương đương 166 nghìn USD để nhắm mắt làm ngơ trước hoạt động phạm tội của tay trùm buôn bán ma túy Glen A-gli-ốt-ti (Glenn Agliotti), một tay tội phạm thuộc loại "cộm cán" ở Nam Phi.

Tòa đã trưng ra những bằng chứng cho thấy Xê-lê-bi, 60 tuổi, từng đi mua sắm vô độ ở Giô-han-ne-xbớc và Luân Đôn với trùm ma túy Glen A-gli-ốt-ti. Vợ và con gái ông cũng nhận được nhiều quà tặng xa xỉ. Đổi lại, Xê-lê-bi đã bao che và tiết lộ thông tin mật về tiến trình điều tra tội phạm ma túy từ cảnh sát cho hắn. Tòa án nhận định, qua các chứng cứ cho thấy hành vi tham nhũng của bị cáo là một sự thật kinh hoàng cho đạo đức nghề nghiệp. Tòa án cho biết một trong những bằng chứng chứng tỏ hành vi tham nhũng của bị cáo là lối sống xa hoa, thích sưu tầm hàng hiệu, có mức sinh hoạt vượt xa thu nhập chính thức.

Theo lời khai của cựu cảnh sát trưởng, A-gli-ốt-ti đã làm quen với ông trong một cuộc gặp tình cờ. Biết sở thích của Xê-lê-bi là mua sắm hàng hoá thời trang xa xỉ, A-gli-ốt-ti bắt đầu tìm cách làm thỏa mãn sở thích của ông. Đó là "gót chân A-sin" của một vị chỉ huy cảnh sát quốc gia. Hắn thường xuyên rủ ông đi mua sắm, tặng ông những bộ quần áo đắt tiền và tặng vợ ông một chiếc túi xách hiệu Louis Vutton trị giá hơn 2.000 USD nhân dịp sinh nhật. Sự hào phóng của A-gli-ốt-ti đã được Xê-lê-bi đáp lại bằng các thông tin tình báo mật của lực lượng cảnh sát.

Cựu Giám đốc cảnh sát quốc gia Nam Phi G. Xê-lê-bi. Ảnh: AP

Trong suốt thời gian diễn ra các phiên xử kéo dài 9 tháng, Xê-lê-bi liên tục bác bỏ các cáo buộc chống lại mình. Theo Xê-lê-bi, chúng chỉ là một phần trong âm mưu chính trị lớn hơn chống lại ông, với sự thao túng của các nhân vật nằm trong chính phủ. Xê-lê-bi đổ lỗi cho các thành viên của lực lượng cảnh sát đặc nhiệm "Bọ Cạp" vốn đã bị ông giải tán, là thủ phạm đưa ông vào tròng. Ông nói, A-gli-ốt-ti là nhân chứng không đáng tin cậy và khai không đúng sự thật.

Tuy nhiên, một điều trớ trêu mà Xê-lê-bi không ngờ tới là chính “ông bạn thân” A-gli-ốt-ti lại tố cáo ông. Những chứng cứ mà A-gli-ốt-ti đưa ra khiến Xê-lê-bi không thể chối bỏ tội trạng. Trùm A-gli-ốt-ti khai rằng, Xê-lê-bi chính là kẻ đã tuồn bí mật tình báo của cảnh sát cho y. Trong đó có tin cảnh sát Anh đang điều tra khả năng A-gli-ốt-ti đã tìm cách buôn bán ma túy sang Luân Đôn. A-gli-ốt-ti cũng khai rằng y đã mua chuộc Xê-lê-bi bằng quần áo và tiền bạc. "Khi tới Luân Đôn, tôi mua giày cho ông ta ở cửa hàng Harrods. Tôi cũng mua cho ông ta những đôi giày Louis Vutton ở Hồng Công" – A-gli-ốt-ti khai trong phiên tòa.

Những diễn biến mới liên quan tới Xê-lê-bi là một kết cục không thể tệ hơn, nếu biết rằng ông này đã từng là một trong những "công thần" của Nam Phi. Trước khi làm cảnh sát, Giắc-ki Xê-lê-bi đã từng làm chính trị và có bảng thành tích khá dày dặn. Theo đó, Xê-lê-bi từng là đại diện của phong trào Liên minh thế giới vì tuổi trẻ dân chủ ở Bu-đa-pét (Hung-ga-ri) trong những năm 1983 và 1987. Ông cũng là người đứng đầu Đoàn thanh niên của Đảng Đại hội dân tộc Phi (ANC) trong thời gian phải tị nạn ở Dăm-bi-a dưới thời kỳ A-pác-thai. Năm 1998, ông còn nhận được Giải thưởng nhân quyền từ tổ chức Dịch vụ quốc tế về nhân quyền (ISHR). Năm 2004, Xê-lê-bi được bầu làm Phó chủ tịch Interpol. Năm 2008 ông này chính thức ngồi vào chế Chủ tịch Interpol.

Song từ khi trở thành Giám đốc cảnh sát da màu đầu tiên của Nam Phi hồi năm 2000, Xê-lê-bi cũng đồng thời tự mang tới cho bản thân khá nhiều bê bối. Trước đây Xê-lê-bi từng bị chỉ trích vì gọi một nữ cảnh sát da đen là “con tinh tinh”,  đề nghị hợp pháp hóa nghề mại dâm và cho phép dùng đồ uống có cồn ở nơi công cộng trong thời gian diễn ra World Cup 2010 tại Nam Phi. Tuy nhiên những bê bối đó chỉ là "vặt vãnh" so với vụ "A-gli-ốt-ti".

Hồi năm 2008, khi bị chất vấn, Xê-lê-bi đã thừa nhận là bạn của  A-gli-ốt-ti. Nhưng theo cơ quan công tố quốc gia, Xê-lê-bi đã nhận tiền từ A-gli-ốt-ti để tên này tự do vận chuyển một lượng lớn ma túy. Sau khi A-gli-ốt-ti ám sát một giám đốc mỏ có tên B.Kép-bơn (B. Kebble), Xê-lê-bi đã bắn tin cho tên này nói rằng y đã bị nhận dạng trong vụ sát hại Kép-bơn. Rất có thể Xê-lê-bi nghĩ rằng trong vai trò giám đốc cơ quan cảnh sát quốc gia, không ai có thể nghi ngờ ông ta đi đêm với tội phạm. Song cho tới nay, mọi mờ ám đều đã bị phanh phui và trắng đen cũng đã rõ cả.

Bê bối của cựu cảnh sát trưởng đã gây chấn động trong nội bộ đảng cầm quyền ANC và tạo điều kiện để đảng đối lập Liên minh Dân chủ tìm cách làm mất uy tín của ANC. Trong khi đó, phóng viên A. Ba-sơn (A. Basson) làm việc cho hãng tin Mail & Guardian Online (Nam Phi) cảnh báo rằng, rất nhiều người trung thành với Xê-lê-bi từng được ông bảo vệ vẫn làm việc trong ngành cảnh sát hoặc tình báo. Vì vậy, câu hỏi đặt ra là Nam Phi thật sự có khả năng chống tội phạm và tham nhũng trong ngành cảnh sát hay chưa?

Thu Trang