Nông dân thu hoạch tôm. Ảnh Internet

 Kiên Giang là tỉnh có tiềm năng lớn về đánh bắt và nuôi trồng thủy - hải sản ở vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Cái khó trong nhiều năm qua của Kiên Giang là việc chủ động tiêu thụ sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng nuôi trồng và đánh bắt.

Năm nay, dự kiến chỉ riêng sản lượng thủy sản nuôi trồng đã đạt hơn 100 ngàn tấn. Trong 8 tháng đầu năm đã đạt 84.077 tấn, bằng 69,07% kế hoạch năm, tăng 42,97% so với cùng kỳ năm trước (riêng tôm sú là 19.802 tấn, đạt 73,34% kế hoạch năm và tăng 2,37% so với cùng kỳ). Thời gian tới Kiên Giang vẫn tập trung vào các thị trường truyền thống như Đông Nam Á, Mỹ, EU; xúc tiến mở rộng thêm một số thị trường như Trung Quốc, Đông Âu, châu Phi... Thủy sản đã và đang thực sự là ngành kinh tế mũi nhọn, tiềm năng nuôi trồng thủy sản ở nước mặn, nước lợ và nước ngọt của tỉnh là rất lớn.        

Dựa vào điều kiện tự nhiên và đặc điểm của từng vùng sinh thái, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN và PTNT) Kiên Giang đã định hướng xây dựng 4 vùng nuôi trồng thủy sản: U Minh Thượng, tứ giác Long Xuyên, Tây sông Hậu, vùng biển và hải đảo. Trong đó hai vùng có thế mạnh nhất là U Minh Thượng và tứ giác Long Xuyên.

Theo đánh giá của các chuyên gia về thủy sản, U Minh Thượng với điều kiện tự nhiên độc đáo, có thể phát triển nuôi trồng thủy sản đa dạng về chủng loại-nước mặn, nước lợ và nước ngọt. Mô hình nuôi xen canh tôm lúa hiện đã đạt 65.000ha, cho sản lượng bình quân 20.000 tấn/năm. Nuôi sò huyết bãi bồi ven biển đã đạt 3.500ha, sản lượng bình quân 6.000 tấn. Nuôi cua biển (chuyên canh và kết hợp thả nuôi trong ruộng tôm) đã đạt 2.000ha. Vùng tứ giác Long Xuyên có thế mạnh về nuôi tôm sú và tôm thẻ chân trắng, diện tích thả nuôi hiện đạt 1.500ha, sản lượng khoảng 10.000 tấn.

Trong mấy năm gần đây tôm sú là mặt hàng mới. Kiên Giang đã tập trung xây dựng quy hoạch nuôi và đầu tư vốn, giống, khoa học kỹ thuật. Đáng chú ý là sò huyết năm nay được nông dân mở rộng diện tích nuôi và trong 8 tháng đã thu hoạch 4.803 tấn, tăng tới gần 9 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên, đến nay, hiệu quả nuôi trồng thủy sản của tỉnh vẫn thấp, chưa tương xứng với điều kiện, tiềm năng. Kiên Giang chưa xây dựng được vùng nuôi thủy sản tập trung gắn với thị trường tiêu thụ sản phẩm. Đầu ra cho sản phẩm vẫn trong tình trạng “ăn đong”, thực hiện theo kiểu “cất vó”, “úp nơm”. Kế hoạch thu mua, bao tiêu sản phẩm không thực hiện thường xuyên. Nhà doanh nghiệp và nhà nông chưa thực sự gắn kết chặt chẽ, thậm chí còn tình trạng ép giá lẫn nhau. Bà Trần Thị Mai, nông dân chuyên nuôi tôm ở xã Bình An, huyện Kiên Lương cho biết: “Nuôi tôm sú có vụ mất mùa thì được giá, có vụ được mùa lại mất giá. Chúng tôi vừa nuôi vừa lo, nhất là đầu ra cho sản phẩm, giá cả rất bấp bênh. Không ai đòi hỏi giá cao, chỉ cần có lãi chấp nhận được là bà con nông dân hài lòng. Nhưng năm nay giá tôm giống, thức ăn, nguyên liệu, vôi, phân bón tăng cao, sản phẩm tiêu thụ thì bị thương lái ép giá quá trời… nên khó”.

Tình trạng đó đã “đẩy” ngư dân và nông dân chất phác thật thà lâm vào cảnh “ăn ở hai lòng”-mang bán tôm, cá nguyên liệu ra ngoài tỉnh. Mặc dù, mấy năm gần đây, hầu hết các địa phương trong tỉnh đã chú trọng khuyến khích nhân dân đầu tư phát triển nuôi trồng. Tỉnh cũng đang ưu tiên đầu tư hệ thống thủy lợi phục vụ nuôi trồng, nhất là vùng quy hoạch nuôi tôm công nghiệp, đồng thời tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ vốn cho nông dân. Nhưng mối quan hệ làm ăn giữa người nuôi tôm, cá - doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ vẫn còn lắm “gập ghềnh”…    

Mới đây, tỉnh Kiên Giang đã tổ chức Hội thảo “Định hướng xây dựng vùng nuôi thủy sản gắn với thị trường tiêu thụ sản phẩm”. Mục đích là nhằm quy hoạch các vùng nuôi trồng thủy sản phù hợp với điều kiện sinh thái của từng địa phương, và quan trọng nhất là phải gắn nuôi trồng với chế biến và tiêu thụ sản phẩm, chủ yếu qua con đường xuất khẩu. Tại diễn đàn của hội thảo này, nhiều cán bộ quản lý, người nông dân và nhà doanh nghiệp đã đề nghị các sở, ngành, doanh nghiệp trong thời gian tới cần tập trung đầu tư sản xuất giống các loài thủy sản nuôi chủ lực của tỉnh, đáp ứng nhu cầu con giống tại chỗ. Hoàn chỉnh các vùng quy hoạch nuôi tập trung cho tôm thâm canh, bán thâm canh, tôm càng xanh... Quan trọng nhất là việc xác định kế hoạch, quy hoạch, giao chỉ tiêu, tiếp thị, chủ động tìm đầu ra cho sản phẩm. Việc cần thiết và thường xuyên là phải gắn người sản xuất với doanh nghiệp, gắn nuôi trồng, đánh bắt thủy-hải sản với chế biến và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

BÙI VĂN BỒNG