Bến xe buýt chợ Bến Thành vẫn duy trì hoạt động tấp nập và trật tự

Chủ xe phải bù lỗ

Trước những thông tin, nhiều hợp tác xã (HTX) vận tải hành khách xảy ra tình trạng chủ xe ngưng việc, bán phương tiện do hết khả năng bù lỗ, hoạt động của mạng lưới xe buýt đang lao đao..., chúng tôi đã đi tìm hiểu tình hình thực tế. Sáng 17-3, có mặt tại nhiều địa điểm tập kết xe buýt trên địa bàn thành phố, chúng tôi ghi nhận, hoạt động của mạng lưới xe buýt vẫn diễn ra bình thường. Anh Trần Sỹ Mạnh, lái xe buýt biển số 53N – 3493, thuộc HTX Rạng Đông cho biết: Xăng, dầu tăng giá đã ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của các chủ xe, nhưng ở HTX Rạng Đông, mỗi xe vẫn duy trì chạy từ 9 đến 10 chuyến/ngày theo qui định. Vào những ngày cao điểm, lượng hành khách đông, mức bù lỗ ít hơn. Những thời điểm ít khách, nhà xe phải “méo mặt”. Tính trung bình, đối với loại xe buýt lớn (80 chỗ ngồi), mỗi ngày nhà xe bù lỗ hơn 300.000 đồng/xe. Hiện có hơn 1.000 xe buýt thuộc diện quản lý của Liên hiệp HTX Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh. Tính ra mỗi ngày, mạng lưới xe buýt phải bù lỗ do chi phí giá xăng, dầu tăng là không nhỏ.

Mặc dù phải bù lỗ, song hầu hết các HTX vận tải hành khách công cộng đều bảo đảm lượng xe lưu hành theo qui định để phục vụ hành khách. Một cán bộ HTX Rạng Đông (xin không nêu tên) cho biết: Có một số ít trường hợp chủ xe vì phải bù lỗ nên lấy lý do duy tu, sửa chữa xe để xin nghỉ tạm thời, song việc này không ảnh hưởng gì đến hoạt động chung của HTX, vì lượng xe dự trữ vẫn đáp ứng được nhu cầu vận chuyển hành khách.

Ông Vũ Quang Mục, Phó chủ nhiệm HTX Vận tải số 16 cho biết: HTX có hơn 30 đầu xe. Những ngày vừa qua, có 4 chủ xe đã sang nhượng phương tiện do kinh doanh thua lỗ, song chủ mới tiếp nhận xe vẫn hoạt động trong khuôn khổ của HTX. Ông Mục cũng thừa nhận: Không có chuyện chủ xe, lái xe nghỉ việc với số lượng lớn như một số báo đưa tin. “Dù gặp khó khăn sau khi giá xăng, dầu tăng, song chúng tôi vẫn cố gắng duy trì hoạt động. Nhưng nếu tình hình không được cải thiện sớm, hiện tượng xe nằm bến là khó tránh khỏi”. – Ông Mục nói.

Nhìn chung, hiện nay mạng lưới xe buýt ở Thành phố Hồ Chí Minh vẫn hoạt động bình thường, đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách, song ở một số chủ xe đã xuất hiện tình trạng giảm chuyến nhằm kéo giảm chi phí bù lỗ. Nếu chạy không đúng tuyến, đúng giờ sẽ bị phạt, nên các lái xe thường áp dụng “chiêu” lấy lý do bị tắc đường, xe bị hư hỏng... để giảm chuyến.

Chọn giải pháp nào?

Để san sẻ bớt những khó khăn trước mắt cho các chủ xe, Liên hiệp HTX Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh đã tạm ứng cho mỗi xã viên 5-7 triệu đồng. Tuy nhiên, do lượng xe quá lớn, trong lúc khả năng tài chính có hạn nên sự can thiệp của Liên hiệp chỉ đủ giúp các xã viên duy trì hoạt động được hết tháng 3-2008. Theo ông Phùng Đăng Hải, Tổng giám đốc Liên hiệp HTX Vận tải Thành phố Hồ Chí Minh, vấn đề cần làm từ công tác quản lý Nhà nước hiện nay là phải tính toán, điều chỉnh mức trượt giá xăng, dầu, tính toán lại chi phí đơn giá, mức trợ giá mới cho xe buýt.

Giải pháp bình ổn hoạt động của mạng lưới xe buýt đang được các cơ quan chức năng hết sức quan tâm. Một trong những biện pháp đang được đề cập đến là tăng giá vé xe buýt. Tuy nhiên, theo nhiều người quản lý ở các HTX, việc tăng giá vé xe buýt là cần thiết, nhưng nó không phải là giải pháp có thể triển khai ngay lúc này được. Bà Phan Kim Anh, cán bộ HTX Vận tải số 16 nói:

- Hiện lượng vé theo mức giá hiện hành đã được các HTX mua sẵn (đã thanh toán trước) khá lớn. Nếu tăng giá vé, đồng nghĩa với việc hủy bỏ toàn bộ vé cũ, sẽ gây lãng phí cho cả HTX và Nhà nước.

Theo bà Anh, cách tốt nhất hiện nay là tăng mức trợ giá, đồng thời điều chỉnh tỷ lệ phần trăm theo hướng có lợi cho xã viên. Hiện mức trợ giá cho xe buýt là 167.000 đồng/chuyến và tỷ lệ phần trăm xã viên được hưởng là 29,5%. “Không nhất thiết phải tăng mức trợ giá lên quá cao, mà quan trọng là điều chỉnh tỷ lệ phần trăm được hưởng cho xã viên cao lên.”- Bà Anh nói.

Về qui định xử phạt đối với xe buýt khi vi phạm, áp dụng từ 1-1-2008, theo ông Vũ Quang Mục, cũng cần phải điều chỉnh cho phù hợp tình hình thực tế. Xe buýt dừng quá thời gian quy định phạt 1 triệu đồng (trước đây là 500.000 đồng); chạy sai lộ trình phạt 800.000 đồng (trước đây là 400.000 đồng)... riêng mức phạt về mất chuyến tăng đến 4 lần, là quá cao, chưa phù hợp với điều kiện giao thông hiện nay ở thành phố.

Mới đây, Sở Giao thông-Công chính và Sở Tài chính Thành phố Hồ Chí Minh đã họp và có văn bản kiến nghị, đề nghị UBND Thành phố Hồ Chí Minh ban hành những qui định mới về hoạt động của xe buýt. Vấn đề chắc chắn là sẽ có điều chỉnh mức trợ giá cho phù hợp tình hình thực tế. Trả lời báo chí, ông Dương Hồng Thanh, Phó giám đốc Sở GTCC Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết tiền trợ giá cho xe buýt trong năm nay sẽ tăng 134 tỉ đồng. Việc tăng giá vé xe buýt để giảm bớt gánh nặng cho ngân sách thành phố sẽ được tính toán kỹ, bảo đảm tăng giá nhưng vẫn thu hút người dân đi xe.

Ảnh hưởng từ việc giá xăng, dầu tăng đối với ngành vận tải hành khách nói chung, xe buýt nói riêng là những vấn đề đã được dự báo trước. Tuy nhiên, để điều chỉnh về mặt quản lý Nhà nước, cần phải có một lộ trình. Khó khăn của hoạt động xe buýt hiện nay chỉ là yếu tố tạm thời. Chính vì vậy, bên cạnh sự tự chủ, năng động của Liên hiệp HTX Vận tải và các doanh nghiệp trong việc tháo gỡ những khó khăn trước mắt, cần có sự động viên, khích lệ của cơ quan chức năng đối với các chủ xe, xã viên trước khi những văn bản mang tính pháp lý của UBND Thành phố được ban hành...

Bài và ảnh: PHAN TÙNG SƠN – VĂN CHÍNH