Báo Quân đội nhân dân, số ra ngày 27-10-2006, đăng bài: “Tình trạng thuê vườn và ép cây cho thu hoạch tăng vụ ở Bình Dương: Lợi trước mắt, hại lâu dài”, phản ánh việc nhiều người đến địa bàn xã Hiếu Liêm, huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương thuê lại vườn cây có múi và xiết (cắt khoanh vỏ xung quanh thân cây giống như chiết, nhưng độ hở khoảng 1cm), ép cho cây ra hoa trái vụ. Tình trạng này đang diễn ra khá phổ biến ở một số địa bàn khu vực Đông Nam Bộ. Để cung cấp thêm thông tin về tác hại của việc xiết cây, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Minh Châu - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cây ăn quả miền .

- Hiện nay, ở Bình Dương có nhiều nhà vườn đầu tư rất nhiều tiền vào vườn cây của mình, sau đó cho người khác thuê lại. Tuy nhiên, vì chạy theo lợi nhuận, những người thuê vườn đã xiết để ép cây ra hoa trái vụ. Ở góc độ nghiên cứu khoa học, đề nghị ông cho biết có nên hay không nên làm việc này?

- Xiết cây là việc không nên làm. Bởi đây là động tác nhằm ép cây cho ra hoa trái vụ. Theo tôi, ngay từ lúc đầu người dân đã đầu tư quá nhiều tiền, công sức vào vườn cây, thì không nên để cho người khác thuê lại. Bởi đối với người đi thuê lại vườn cây, họ sẽ làm mọi cách để thu lợi nhuận cao nhất và không cần biết việc xiết cây là có hại cho quá trình sinh trưởng, phát triển của cây. Ngoài ra, việc xiết cây sau đó đòi hỏi người sử dụng phải bón rất nhiều loại phân cho cây hồi sức. Tuy nhiên, người thuê vườn ít khi nào lại đầu tư chăm bón chu đáo, vì không phải vườn của họ. Bởi vậy, cho dù thế nào đi nữa cũng không nên xiết cây, đặc biệt là cây có múi.

- Ông có thể cho biết tác hại của việc xiết cây như thế nào, và những cây nào có thể xiết cho ra trái nghịch mùa nhưng vẫn bảo đảm tốt quá trình sinh trưởng, chất lượng sản phẩm?

- Khi xiết cây sẽ ngăn chặn giai đoạn sinh trưởng phát triển dinh dưỡng chuyển sang giai đoạn phát triển sinh sản của cây. Trên cây có múi nói chung và cam, quýt, bưởi nói riêng, thì không khuyến khích sử dụng biện pháp khoanh vỏ của gốc, thân, cành như thường làm trên nhãn xoài, chôm chôm, măng cụt. Bởi vì cây có múi mẫn cảm với bệnh thối gốc, chảy mủ, do nấm phytophthora gây ra. Việc khoanh vỏ có thể tạo điều kiện cho sâu hại tấn công. Trong trường hợp cây bị khoanh vỏ quá lớn có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc sinh trưởng, phát triển của cây, trường hợp nặng có thể làm chết cây vì nhựa luyện (tổng hợp từ quá trình quang hợp của bộ lá) không thể theo mạch libe có ở phần vỏ cây để đi xuống nuôi các bộ phận dưới như gốc, rễ… Hiện nay, ở vùng Nam Cát Tiên (Đồng Nai) có một số hộ dân vẫn tiến hành xiết cây, nhưng nhờ chăm sóc tốt nên vẫn chưa có ảnh hưởng xấu, tuy nhiên, nếu cây đã bị xiết thì chất lượng trái cây không đạt bằng trái chính vụ.

Ngoài ra, có một số loại cây vẫn cần phải xiết vì cây không bị ảnh hưởng, như xoài, sầu riêng, măng cụt, chôm chôm. Đặc biệt, loại măng cụt thì nên xiết cây để cho ra trái chín trước mùa mưa giúp trái cây được ngon, không sượng, bị nhạt...

- Hiện nay, nhiều nhà vườn trồng cây có múi và đã cho người khác mướn và bị xiết cây; giả sử là vườn cây của mình, ông sẽ xử lý như thế nào?

- Đã có hợp đồng kinh tế thuê vườn thì mình phải thực hiện đúng hợp đồng. Nếu trong hợp đồng có nêu, mà bên thuê vườn cây không thực hiện đúng, tự ý xiết cây thì mình có thể thoả thuận để lấy lại vườn trước thời hạn. Vì như tôi đã nói, nếu để họ xiết cây thì sẽ rất ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây. Qua đây, tôi cũng xin nhấn mạnh, người dân có vườn cây thì không nên cho thuê, mướn, nếu vì lý do gì đó phải cho thuê thì cần làm hợp đồng cho chặt chẽ, bởi việc xiết cây có múi chỉ áp dụng trong những trường hợp hãn hữu mới làm thôi.

- Xin cảm ơn ông Viện trưởng.

PHAN ANH (thực hiện)