Từ năm 2000 trở lại đây công tác khuyến ngư về khai thác hải sản đã mang lại những kết quả thiết thực cho ngư dân. Nhiều mô hình khai thác hiệu quả như lưới chụp mực 4 tăng gông, khai thác bằng lồng bẫy, nghề lưới rê trôi, rê tầng đáy, lưới kéo… Một số tiến bộ kỹ thuật mới cũng được ứng dụng như máy tời (thu lưới vây, thu câu, kéo lưới), máy định vị, máy đo sâu dò cá, các thiết bị thông tin liên lạc và đặc biệt là có định hướng khai thác trên biển cho ngư dân thông qua các hoạt động dự báo về ngư trường, phân bố, mùa vụ khai thác. Các chương trình khuyến ngư góp phần nâng cao ý thức cho cộng đồng ngư dân trong việc khai thác và bảo vệ nguồn lợi thông qua các lớp tập huấn, sách hướng dẫn kỹ thuật và các phương tiện thông tin đại chúng.

Ảnh minh họa

Tuy nhiên, so với những hoạt động khuyến ngư về nuôi trồng thì khuyến ngư trong khai thác có rất nhiều yếu kém, bất cập. Một trong số đó là các phương pháp triển khai chưa thực sự gắn liền với nhu cầu thực tế nên bà con ngư dân khó tiếp thu và làm theo. Nhiều công trình nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực này cũng như những tiến bộ về khoa học- kỹ thuật đã có kết quả nhưng chưa được chuyển giao và áp dụng vào thực tế sản xuất. Phần lớn các cải tiến kỹ thuật về khai thác chủ yếu là do ngư dân đúc rút kinh nghiệm và sáng tạo trong sản xuất hoặc học hỏi từ các nước trong khu vực như nghề câu cá ngừ đại dương, nghề chụp mực… Công tác thông tin, tuyên truyền chưa đi sâu, đi sát thực tế đời sống người dân. Nội dung thông tin còn đơn điệu, dàn trải, chưa có nhiều mô hình sản xuất hiệu quả cao và mang tính đại diện để phổ biến nhân rộng, không hấp dẫn và gây được sự chú ý, quan tâm trong cộng đồng ngư dân. Hoạt động khuyến ngư chưa tập trung nhiều cho các đối tượng là ngư dân nghèo nhằm tạo điều kiện để họ vươn lên và thoát nghèo. Hơn nữa, quá trình thông tin chưa kịp thời và thường xuyên dẫn đến nhiều rủi ro trong nghề. Luật Thủy sản, Pháp lệnh Bảo vệ nguồn lợi thủy sản đã ra đời từ mấy năm trước nhưng đến nay vẫn chưa thực sự đi vào cuộc sống của người dân. Do vậy, nhận thức của cộng đồng ngư dân về bảo vệ môi trường sinh thái và nguồn lợi biển còn kém. Để tận thu sản lượng, ngư dân thậm chí sử dụng cả những phương tiện đánh bắt mang tính hủy diệt như xung điện, chất nổ, chất độc… Mặc dù việc này ngành cũng đã có nhiều quan tâm nhưng với cách làm khuyến ngư kiểu này thì thực tế đem lại hiệu quả rất ít.

Thiết nghĩ, ngành thủy sản cần đặc biệt quan tâm đến lĩnh vực khuyến ngư trong khai thác, tránh việc đầu tư-hỗ trợ dàn trải. Kiên quyết đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến Luật Thủy sản, Pháp lệnh Bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Mở rộng mạng lưới, đổi mới hình thức và nội dung hình thức thông tin khuyến ngư để phù hợp với nhận thức của người dân, phương pháp khuyến ngư phải có tính thuyết phục, gần gũi, thiết thực thông qua các phương tiện thông tin đại chúng hoặc thực tiễn. Chuyển giao các kết quả nghiên cứu khoa học vào sản xuất, ứng dụng các kỹ thuật, công nghệ mới nhằm từng bước hiện đại hóa nghề cá. Chú trọng xây dựng các mô hình sản xuất mang tính trọng điểm và hiệu quả cao, phổ biến rộng cho ngư dân, đặc biệt là những ngư dân kinh tế khó khăn.

VIỆT ANH