Người tiêu dùng sẽ phải trả nhiều tiền hơn cho mỗi lần đổ xăng (ảnh chụp tại Cửa hàng xăng dầu của Công ty xăng dầu khu vực 1 số 9 Trần Hưng Đạo- Hà Nội lúc 12 giờ trưa 22-11)

11 giờ trưa 22-11, giá xăng trên cả nước đã đồng loạt tăng thêm 1.700 đồng/lít, đồng thời giá dầu diezen cũng tăng từ 1.550 đến 1.600 đồng/lít. So với những lần tăng giá trước đây, đợt này xăng, dầu có mức độ tăng giá lớn hơn. Trong lúc chỉ số giá tiêu dùng đang “lên” chóng mặt, việc tăng giá xăng, dầu sẽ là nguy cơ tạo ra một cuộc đua tăng giá mới của cả thị trường.

Bất khả kháng!

Sau khi điều chỉnh, xăng A92 trên toàn quốc sẽ có giá 13.000 đồng/lít. Mức tăng 1.700 đồng cũng được áp dụng đồng loạt với các loại xăng khác như A90 và A83. Các loại dầu cũng tăng giá bán. Trong đó dầu diezel 0,25 tăng từ 8.600 đồng/lít lên 10.200 đồng/lít, dầu diezel 0,05 tăng từ 8.700 đồng/lít đồng lên 10.250 đồng/lít. Dầu hỏa từ 8.700 đồng/lít lên 10.200 đồng/ lít. Riêng dầu mazut tăng 2.500 đồng cho mỗi ki-lô-gam và ở mức 8.500 đồng.

Trước đó một tuần, khi giá dầu thế giới vượt ngưỡng 97 USD một thùng, các doanh nghiệp đồng loạt kiến nghị Liên bộ cho phép được tăng giá xăng dầu thêm 2.000 đồng/lít, thậm chí có doanh nghiệp còn đòi tăng tới 2.500 đồng/lít với lý do "không còn sức chịu lỗ".

Trong cuộc họp báo công bố mức giá mới được tổ chức trưa22-11, ông Trần Văn Tá, Thứ trưởng Bộ Tài chính, cũng cho rằng đây là việc “bất khả kháng”. Bởi quyết định này được Liên bộ Tài chính - Công Thương ban hành khi giá dầu thô thế giới gần chạm ngưỡng 100 USD một thùng. Không chỉ riêng Việt mà ngay cả các nước khác trong khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản cũng đã phải tăng giá xăng từ 5 đến 10%. Sau khi cân nhắc đề nghị của doanh nghiệp và những tác động đến xã hội, Liên bộ Tài chính - Công Thương quyết định chỉ cho phép tăng giá tối đa 1.700 đồng/lít đối với mặt hàng xăng, đồng thời tiếp tục duy trì thuế nhập khẩu 0% trong một thời gian nữa.

Theo ông Trần Văn Tá, trong thời điểm này nếu cứ giữ mức giá cũ thì lỗ kinh doanh dầu trong 2 tháng cuối năm 2007 sẽ là 6.000 tỷ đồng (trong khi nhà nước mới chỉ bố trí được 2.000 tỷ đồng bù lỗ cho dầu từ nay tới cuối năm). Nếu không tăng giá, tính chung cả năm 2007, nhà nước sẽ phải bù lỗ dầu là 12.300 tỷ đồng. Tương tự, lỗ kinh doanh xăng trong năm 2007 sẽ khoảng 1.100 tỷ đồng. Đây là những khoản chi khổng lồ Ngân sách không “gánh” xuể.

Cũng theo Thứ trưởng Trần Văn Tá, lợi nhuận thu được từ việc xuất khẩu dầu thô của chúng ta không thể bù lại được kinh phí để nhập khẩu dầu tinh chế bởi giá trị của một tấn dầu tinh lọc bằng 1,5 đến 1,7 tấn dầu thô. Năm 2007, dự kiến Việt Nam sẽ xuất đi khoảng 15,7 triệu tấn dầu thô, song lại nhập về 12 triệu tấn xăng, dầu tinh lọc (tương đương giá trị 18 đến 20 triệu tấn dầu thô). Như vậy, Nhà nước vẫn phải bù lỗ khá nhiều.

Giá xăng dầu tại thị trường nội địa tăng tới 1.600 đến 1.700 đồng/lít so với trước, nhưng vẫn còn rẻ hơn rất nhiều nếu nhìn ra một số nước xung quanh như Lào (xăng A92 là tương đương 15.592 đồng/lít, dầu diezel là 12.631 đồng/lít), Cam-pu-chia (xăng A92 là tương đương 15.196 đồng/lít, dầu diezel là 12.093 đồng/lít)… Nếu chênh lệch giá xăng, dầu giữa thị trường trong nước và nội địa quá lớn thì sẽ thúc đẩy nạn buôn lậu xăng, dầu qua biên giới. Nhà nước vẫn phải gắng sức bù lỗ mà gian thương lại được hưởng lợi.

Giá hàng tiêu dùng sẽ tăng?

Những tác động tâm lý của việc tăng giá xăng dầu có thể khiến giá các lương thực, thực phẩm tăng cao

Như vậy, đây là lần thứ 5 kể từ đầu năm, giá bán lẻ đối với mặt hàng xăng được điều chỉnh. Giá mỗi lít xăng đã tăng thêm 2.500 đồng so với đầu năm. Các nhà phân tích hay từng người dân thường cũng có thể cảm nhận được một đợt tăng giá của tất cả các mặt hàng đã đến gần. Trong lúc chỉ số tăng giá tính đến tháng 10-2007 so với tháng 12-2006 đã là 8,12%; cộng thêm với đợt tăng giá xăng, dầu với mức rất lớn này, nhiều chuyên gia lo ngại chúng ta sẽ khó giữ được mức tăng giá 8,5% cho cả năm.

Không nêu cụ thể với việc tăng giá này chỉ số giá tiêu dùng đến cuối năm sẽ là bao nhiêu, nhưng Thứ trưởng Trần Văn Tá cho rằng, chi phí để sản xuất các mặt hàng sẽ tăng từ 0,11 đến 10,8%. Cụ thể, chi phí sản xuất than tăng 2,2%; xi măng 1,8%; vận tải 3,68 đến 5,8%, vật tư 1,07 đến 5,6%; điện 5,6%... Trong đó, chỉ có điện là ngành hàng được nhà nước quản lý giá, còn các mặt hàng khác buộc phải tuân thủ theo quy luật của thị trường.

Dự báo trước được sự ảnh hưởng tới thị trường của việc tăng giá xăng dầu, cũng ngày 22-11, Bộ Tài chính đã có công điện gửi các Bộ, ngành và chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố cùng các tập đoàn kinh tế, Tổng công ty 91… Trong đó, để bình ổn giá cả, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế, Bộ Tài chính yêu cầu không để xảy ra hiện tượng lợi dụng tăng giá xăng dầu để tăng giá các sản phẩm một cách vô lý, trái pháp luật. Đồng thời, Bộ trưởng các Bộ, Chủ tịch các hiệp hội ngành hàng, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố phải chỉ đạo các doanh nghiệp có biện pháp cải tiến công nghệ, đổi mới quản lý, tiết kiệm chi phí, nhiên vật liệu, hạ giá thành để khắc phục khó khăn từ việc tăng giá xăng, dầu.

Ngành phải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của việc tăng giá xăng, dầu là đánh bắt hải sản xa bờ. Vì vậy, đối với nông dân, nông nghiệp, nông thôn nói chung và ngành đánh bắt hải sản xa bờ, Bộ Tài chính sẽ hướng dẫn chính sách để cấp tiền cho hộ nghèo, hộ gia đình khó khăn (kể cả vùng lũ lụt miền Trung), vùng sâu, vùng xa, ở những nơi chưa có điện để họ tự mua dầu hỏa; thực hiện chính sách trợ giá cước vận chuyển đối với các mặt hàng thiết yếu cho các vùng này (do Hội đồng nhân dân quyết định). Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng sẽ tích cực phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, các tỉnh, thành phố ven biển tổ chức việc đánh bắt xa bờ khoa học, tiết kiệm nhiêu liệu; đồng thời khoanh nợ, xóa nợ cho ngư dân các khoản thuế còn nợ Nhà nước từ năm 2003 đến trước thời điểm có hiệu lực của Thông tư số 74/2006/TT-BTC ngày 16-8-2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc thực hiện miễn thuế đối với đánh bắt hải sản…

Lần tăng giá xăng, dầu này vẫn chưa giải quyết việc doanh nghiệp phải bù lỗ. Theo nhận định của Liên bộ Tài chính- Công thương thì nếu giá dầu mỏ vẫn ở mức như hiện nay, để đảm bảo doanh nghiệp “hòa vốn” thì giá dầu hỏa và diezel phải là 13.200 đồng/lít chứ không chỉ dừng ở 10.200 đồng/lít như mức tăng của ngày 22-11. Tương tự, giá mazut phải là 9.670 đồng/kg so với mức giá đã được tăng thêm là 8.500 đồng/kg của ngày 22-11. Giá dầu đã do Nhà nước bù lỗ. Còn đối với giá xăng, Bộ Tài chính khuyến cáo các doanh nghiệp phải cân đối lỗ, lãi theo một khoảng thời gian dài (trong đó có cả lúc doanh nghiệp có lãi), theo tinh thần nhà nước, doanh nghiệp, người tiêu dùng phải chung sức để vượt qua khó khăn. Thứ trưởng Trần Văn Tá cho rằng, dần dần chúng ta sẽ điều chỉnh giá tiếp cận với giá thế giới, để tránh trường hợp kìm giá trong nước, đến khi không cầm cự được, buộc phải tăng với mức lớn, sẽ gây sốc cho thị trường.

Giá xăng, dầu tăng mạnh, tháng 1 năm 2008 sẽ điều chỉnh mức lương cơ bản, cộng với “tâm lý đua nhau đẩy giá lên” đã có sẵn trong xã hội- mọi người có thể cảm nhận một “cơn lốc” tăng giá sắp bắt đầu. Mệnh lệnh hành chính không thể bị lạm dụng để quản lý giá trong thời điểm Việt Nam đã gia nhập WTO, nhưng người dân vẫn mong Nhà nước sẽ sử dụng hữu hiệu các công cụ kinh tế để kiếm chế sự tăng giá.